Mens en Gezondheid
OLR Leerdoelen
Leerlijn
Psychodiangostiek Vb: theoretische modellen over psychosociale problemen, pijn en
chronische ziekte aan de hand van een voorbeeld illustreren
Plan van aanpak Vb: adviezen voor begeleiding, preventie of psycho-educatie op maat van
de cliënt en in lijn met hedendaagse en internationale tendensen bij een
probleem of ziekte formuleren
Professioneel Vb: wetgeving omtrent privacy en patiëntenrechten toepassen op een
handelen casus
Centrale lesthema’s
1 gezondheid Wat is gezondheid?
2 begeleiding, Interventies en technieken aangaande begeleiding, preventie en
preventie en psyco- psycho-educatie
educatie
3 Roken, obesitats, te weinig beweging
gezondheidsproblemen
4 psychosociale Burn-out en slaapproblemen
problemen problemen met identiteit en zelfvertrouwen
(matige) verslaving
rouw
zingeving
relationele -en hechtingsproblemen
5 chronische ziektes Chronische pijn, CVS, fibromyalgie
MS, Parkinson, dementie
Kanker, diabetes, IBD
6 wetgeving GDPR, patiëntenrechten, euthanasiewet
Gezondheidsproblemen, psychosociale problemen en chronische ziektes
- Wat verstaan we onder deze problemen?
- Wat zijn de belangrijkste symptomen?
- Hoe vaak komen ze voor?
- Welke factoren beïnvloeden het ontstaan en het verloop van deze problemen?
- Hoe kunnen we preventief omgaan met deze problemen?
- Hoe kunnen we mensen begeleiden die met deze problemen te maken krijgen?
➔ bij alle thema’s zal je uiteindelijk op deze vragen een antwoord kunnen geven
➔ belangrijk dat je goed gaat kunnen uitleggen hoe je iets aanpakt, wat je moet doen…
1
,Leerdoelen open en gesloten vragen
- de belangrijkste theoretische modellen over psychosociale problemen,
gezondheidsproblemen, chronische ziektes of pijn aan de hand van een voorbeeld
illustreren
- de diagnostische cyclus zoals toegepast in het klinisch psychologisch werkveld in eigen
woorden uitleggen
- verschillen en gelijkenissen m.b.t. verschillende psychosociale problemen,
gezondheidsproblemen en/of chronische ziektes benoemen
- motiveren welke factoren het ontstaan en verloop van psychosociale problemen of
gezondheidsproblemen en chronische ziektes beïnvloeden
Leerdoelen casussen
- in een concrete casus op basis van symptomen een gemotiveerde hypothese formuleren
met betrekking tot de aan- of afwezigheid van een psychosociaal probleem of een
chronische ziekte
- wetgeving omtrent privacy en patiëntenrechten toepassen op een casus
- op basis van een casus adviezen voor begeleiding, preventie of psycho-educatie op maat
van de cliënt (cultuur, SES, leeftijd..) en in lijn met hedendaagse en internationale
tendensen bij een psychosociaal probleem, gezondheidsprobleem of chronische ziekte
formuleren
Introductie van de concepten
visualisatie Bio-psycho-sociaal model:
We gaan ervan uit dat als we kijken naar het ontstaan, verloop en genezing van ziektes zijn er drie soorten
factoren die elkaar beïnvloeden. Er kunnen zowel negatieve als positieve factoren inzitten. Het kan dus
zowel belemmerend als herstellend zijn voor een persoon. Wat zijn de symptomen? Is het erfelijk? …
2
,Een kleine oefening
Ik ben enorm moe de laatste tijd, al heb ik geen idee waarom. Je zou denken dat iemand van mijn
leeftijd (21) toch wel wat meer pit in z'n lijf heeft. Die vermoeidheid heb ik altijd gehad. Mijn
ouders zijn enorm actieve mensen die schijnbaar nooit moe worden. Hoe kan het toch dat ik wel
zo snel moe word? Ik denk dat ik meer lijk op mijn opa dan op mijn ouders. Hij is ook iemand die
eerder geniet van een avondje thuis dan van een dagelijkse uitstap. We zijn dan ook beiden wat
zwaardere mensen. Hier voel ik me ook niet zo goed bij want ik wil wel fitter zijn. Naar een
sportschool gaan lijkt me dan weer een te grote stap, vooral op sociaal gebied. Niet dat ik geen
vrienden heb ofzo, heel goede zelfs, maar ik kan erg genieten van me-time. Dat terzijde, ik ga
afstuderen dit jaar en wil niet met die vermoeidheid beginnen werken. Tenminste, als ik start met
werken. Ik twijfel nog om een masteropleiding te starten. Mijn ouders raden dit af. Niet omdat ik
dom ben maar omdat ik volgens hen een enorme stresskip ben geweest tijdens mijn
bacheloropleiding. Ze vrezen dat het nog erger kan worden bij een masteropleiding. Ik ben
inderdaad iemand die snel last heeft van stress.
Wat kan je hier uithalen van biologische, sociale en psychologische factoren?
- Biologisch: zwaardere lichaamsbouw, actieve ouders als genetische facotren, leeftijd,
vermoeidheid.
- Sociaal: sociale angst voor sportschool, nood me-ime, goede vrienden
- Psychologisch: stress, introvert, moeite met zwaarder zijn en stress
Introductie: Belangrijke concepten
Classificatiesystemen
- ICF: zie je in mens en leren
- DSM-5: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (fifth edition)
➔ Pathologieën (veranderen doorheen de tijd!!) Mens en Gezondheid 2
Westers handboek waarin alle psychische stoornissen instaan beschreven. Westers want andere
culturen kijken anders naar stoornissen. Het handboek veranderd fel doorheen de tijd.
Diagnostische cyclus
Bekijk tekst in reader!! Belangrijk dat je de stappen goed kent.
Bij de aanmelding eerst naar de klachten kijken
(inventariseren). Daarna achterhaal je de hulpvraag en stel je
een probleemdefinitie op, je gaat achterhalen vanwaar het
komt. Vervolgens ga je proberen verklaren waarom dit gebeurt
en wat de mogelijkheden zijn om dit probleem aan te pakken.
Als laatste stel je adviezen op.
Pas op! Niet te snel met adviezen komen, luister en kijk eerst
hoe het zit bij jou cliënt.
3
, Stap Kernvraag Soort proces
Aanmelding Is de aanmelding hier op zijn plaats? Ontvankelijkheid
Wilt de persoon geholpen worden? controleren
Inventariseren Waar hebben de cliënten last van? Verhelderen
Hulpvragen Wat verwachten de cliënten van mij? Structureren
Probleemdefinitie Wat is er aan de hand? Onderkennen
Verklaren Waarom is dit aan de hand? Verklaren
Mogelijkheden Hoe kan dit worden aangepakt? Indiceren
Advies Kunnen de cliënten een keuze Motiveren, activeren (om actie
maken? te ondernemen)
De stappen volgen zich één voor één op en na de laatste stap wordt er terug begonnen met de eerste stap.
Het heeft een beginpunt (aanmelding) en een eindpunt (het adviesgesprek).
- Stap 1: de cliënten melden zich aan en de klachten worden geïnventariseerd. De psychologe
luistert actief, vraagt door, vergaart informatie en bouwt aan een prettige werkrelatie.
- Stap 2: helder krijgen wat de cliënt verwacht van de psychologe. Hulpvragen worden gesteld om
te helpen met het verwoorden, ordenen en structureren.
- Stap 3: psychologische kennis en theoriën worden gebruikt om de klachten te ordenen en de
problemen te vertalen. Psychologe gaat expliciet een aantal hypothesen toetsen en vraagt
aanvullende gegevens die nog niet eerder aan bod zijn gekomen.
- Stap 4: de psychologe gaat uitzoeken waarom het aan de hand is. Er wordt gewerkt aan het
verminderen van symptomen en daarna wordt er gekeken naar waarom de klachten de kans
krijgen om de cliënten zoveel last op te leveren.
- Stap 5: wat er bij deze cliënten, in hun specifieke situatie, de hoogste kans van slagen heeft.
- Stap 6: het adviesgesprek aangaan (tussenstap diagnostisch proces en therapeutische cyclus)
Hulpvraag
Mensen komen met arsenalen klachten bij jou, en proberen een oplossing
te krijgen om dit te verhelpen.
Soms hebben ze een duidelijke hulpvraag, maar vaak is het onduidelijk.
4
OLR Leerdoelen
Leerlijn
Psychodiangostiek Vb: theoretische modellen over psychosociale problemen, pijn en
chronische ziekte aan de hand van een voorbeeld illustreren
Plan van aanpak Vb: adviezen voor begeleiding, preventie of psycho-educatie op maat van
de cliënt en in lijn met hedendaagse en internationale tendensen bij een
probleem of ziekte formuleren
Professioneel Vb: wetgeving omtrent privacy en patiëntenrechten toepassen op een
handelen casus
Centrale lesthema’s
1 gezondheid Wat is gezondheid?
2 begeleiding, Interventies en technieken aangaande begeleiding, preventie en
preventie en psyco- psycho-educatie
educatie
3 Roken, obesitats, te weinig beweging
gezondheidsproblemen
4 psychosociale Burn-out en slaapproblemen
problemen problemen met identiteit en zelfvertrouwen
(matige) verslaving
rouw
zingeving
relationele -en hechtingsproblemen
5 chronische ziektes Chronische pijn, CVS, fibromyalgie
MS, Parkinson, dementie
Kanker, diabetes, IBD
6 wetgeving GDPR, patiëntenrechten, euthanasiewet
Gezondheidsproblemen, psychosociale problemen en chronische ziektes
- Wat verstaan we onder deze problemen?
- Wat zijn de belangrijkste symptomen?
- Hoe vaak komen ze voor?
- Welke factoren beïnvloeden het ontstaan en het verloop van deze problemen?
- Hoe kunnen we preventief omgaan met deze problemen?
- Hoe kunnen we mensen begeleiden die met deze problemen te maken krijgen?
➔ bij alle thema’s zal je uiteindelijk op deze vragen een antwoord kunnen geven
➔ belangrijk dat je goed gaat kunnen uitleggen hoe je iets aanpakt, wat je moet doen…
1
,Leerdoelen open en gesloten vragen
- de belangrijkste theoretische modellen over psychosociale problemen,
gezondheidsproblemen, chronische ziektes of pijn aan de hand van een voorbeeld
illustreren
- de diagnostische cyclus zoals toegepast in het klinisch psychologisch werkveld in eigen
woorden uitleggen
- verschillen en gelijkenissen m.b.t. verschillende psychosociale problemen,
gezondheidsproblemen en/of chronische ziektes benoemen
- motiveren welke factoren het ontstaan en verloop van psychosociale problemen of
gezondheidsproblemen en chronische ziektes beïnvloeden
Leerdoelen casussen
- in een concrete casus op basis van symptomen een gemotiveerde hypothese formuleren
met betrekking tot de aan- of afwezigheid van een psychosociaal probleem of een
chronische ziekte
- wetgeving omtrent privacy en patiëntenrechten toepassen op een casus
- op basis van een casus adviezen voor begeleiding, preventie of psycho-educatie op maat
van de cliënt (cultuur, SES, leeftijd..) en in lijn met hedendaagse en internationale
tendensen bij een psychosociaal probleem, gezondheidsprobleem of chronische ziekte
formuleren
Introductie van de concepten
visualisatie Bio-psycho-sociaal model:
We gaan ervan uit dat als we kijken naar het ontstaan, verloop en genezing van ziektes zijn er drie soorten
factoren die elkaar beïnvloeden. Er kunnen zowel negatieve als positieve factoren inzitten. Het kan dus
zowel belemmerend als herstellend zijn voor een persoon. Wat zijn de symptomen? Is het erfelijk? …
2
,Een kleine oefening
Ik ben enorm moe de laatste tijd, al heb ik geen idee waarom. Je zou denken dat iemand van mijn
leeftijd (21) toch wel wat meer pit in z'n lijf heeft. Die vermoeidheid heb ik altijd gehad. Mijn
ouders zijn enorm actieve mensen die schijnbaar nooit moe worden. Hoe kan het toch dat ik wel
zo snel moe word? Ik denk dat ik meer lijk op mijn opa dan op mijn ouders. Hij is ook iemand die
eerder geniet van een avondje thuis dan van een dagelijkse uitstap. We zijn dan ook beiden wat
zwaardere mensen. Hier voel ik me ook niet zo goed bij want ik wil wel fitter zijn. Naar een
sportschool gaan lijkt me dan weer een te grote stap, vooral op sociaal gebied. Niet dat ik geen
vrienden heb ofzo, heel goede zelfs, maar ik kan erg genieten van me-time. Dat terzijde, ik ga
afstuderen dit jaar en wil niet met die vermoeidheid beginnen werken. Tenminste, als ik start met
werken. Ik twijfel nog om een masteropleiding te starten. Mijn ouders raden dit af. Niet omdat ik
dom ben maar omdat ik volgens hen een enorme stresskip ben geweest tijdens mijn
bacheloropleiding. Ze vrezen dat het nog erger kan worden bij een masteropleiding. Ik ben
inderdaad iemand die snel last heeft van stress.
Wat kan je hier uithalen van biologische, sociale en psychologische factoren?
- Biologisch: zwaardere lichaamsbouw, actieve ouders als genetische facotren, leeftijd,
vermoeidheid.
- Sociaal: sociale angst voor sportschool, nood me-ime, goede vrienden
- Psychologisch: stress, introvert, moeite met zwaarder zijn en stress
Introductie: Belangrijke concepten
Classificatiesystemen
- ICF: zie je in mens en leren
- DSM-5: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (fifth edition)
➔ Pathologieën (veranderen doorheen de tijd!!) Mens en Gezondheid 2
Westers handboek waarin alle psychische stoornissen instaan beschreven. Westers want andere
culturen kijken anders naar stoornissen. Het handboek veranderd fel doorheen de tijd.
Diagnostische cyclus
Bekijk tekst in reader!! Belangrijk dat je de stappen goed kent.
Bij de aanmelding eerst naar de klachten kijken
(inventariseren). Daarna achterhaal je de hulpvraag en stel je
een probleemdefinitie op, je gaat achterhalen vanwaar het
komt. Vervolgens ga je proberen verklaren waarom dit gebeurt
en wat de mogelijkheden zijn om dit probleem aan te pakken.
Als laatste stel je adviezen op.
Pas op! Niet te snel met adviezen komen, luister en kijk eerst
hoe het zit bij jou cliënt.
3
, Stap Kernvraag Soort proces
Aanmelding Is de aanmelding hier op zijn plaats? Ontvankelijkheid
Wilt de persoon geholpen worden? controleren
Inventariseren Waar hebben de cliënten last van? Verhelderen
Hulpvragen Wat verwachten de cliënten van mij? Structureren
Probleemdefinitie Wat is er aan de hand? Onderkennen
Verklaren Waarom is dit aan de hand? Verklaren
Mogelijkheden Hoe kan dit worden aangepakt? Indiceren
Advies Kunnen de cliënten een keuze Motiveren, activeren (om actie
maken? te ondernemen)
De stappen volgen zich één voor één op en na de laatste stap wordt er terug begonnen met de eerste stap.
Het heeft een beginpunt (aanmelding) en een eindpunt (het adviesgesprek).
- Stap 1: de cliënten melden zich aan en de klachten worden geïnventariseerd. De psychologe
luistert actief, vraagt door, vergaart informatie en bouwt aan een prettige werkrelatie.
- Stap 2: helder krijgen wat de cliënt verwacht van de psychologe. Hulpvragen worden gesteld om
te helpen met het verwoorden, ordenen en structureren.
- Stap 3: psychologische kennis en theoriën worden gebruikt om de klachten te ordenen en de
problemen te vertalen. Psychologe gaat expliciet een aantal hypothesen toetsen en vraagt
aanvullende gegevens die nog niet eerder aan bod zijn gekomen.
- Stap 4: de psychologe gaat uitzoeken waarom het aan de hand is. Er wordt gewerkt aan het
verminderen van symptomen en daarna wordt er gekeken naar waarom de klachten de kans
krijgen om de cliënten zoveel last op te leveren.
- Stap 5: wat er bij deze cliënten, in hun specifieke situatie, de hoogste kans van slagen heeft.
- Stap 6: het adviesgesprek aangaan (tussenstap diagnostisch proces en therapeutische cyclus)
Hulpvraag
Mensen komen met arsenalen klachten bij jou, en proberen een oplossing
te krijgen om dit te verhelpen.
Soms hebben ze een duidelijke hulpvraag, maar vaak is het onduidelijk.
4
