Week 1; wat zijn schulden 2
Kennisclip les 1 2
Wat is geld? 2
Wat zijn schulden? 2
Soorten schulden 3
Schulden en een uitkering 3
Schulden en levensgebieden 3
Lezen hoofdstuk 1 omvang van de schuldenproblematiek 4
Hoofdstuk 2 soorten schulden en verbanden 6
Week 2 de gevolgen van schulden op gedrag en omgeving 9
Kennisclip week 2 9
Hoofdstuk 3 impact van schulden op gedrag 11
Hoofdstuk 4 schuldeisers, incassobureaus en deurwaarders 18
5.1 Wat zijn bijzondere incassobevoegdheden? 24
Week 3 Hulp bij schulden en de overheid 27
Kennisclip week 3 27
Hoofdstuk 6 voorzieningen voor mensen met schulden 28
Lezen hoofdstuk 7 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 33
Week 4 hulp bij schulden en de WSNP 38
Kennisclip week 4 38
Hoofdstuk 8 de praktijk van de gemeentelijke schuldhulpverlening 40
Hoofdstuk 9 Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen 47
Week 5 Werkloosheidswet WW, De ziektewet ZW en de participatiewet PW 56
Kennisclip week 5 56
Week 6 kinderbijslagwet AKW, kindgebonden budget KGB, Jeugdwet JW, De wet
langdurige zorg WLZ en de wet maatschappelijke ondersteuning WMO. 57
,Week 1; wat zijn schulden
Leerdoel; De student kent de oorzaken van schulden, verschillende typen schulden alsmede
de invloed die schulden hebben op andere levensgebieden
Kennisclip les 1
Wat is geld?
● Geld is een betaalmiddel
● Geld zorgt voor zekerheid om dingen te kopen die je wilt
Wat zijn schulden?
● Je hebt teveel geld uitgegeven en je hebt iets gekregen van een ander, maar een
ander heeft nog geld van jouw te goed.
○ Schuld is andermans bezit
Voorbeelden van schulden;
● Koop op afbetaling
● Lening
● Boete
● Onterechte verstrekking/ onverschuldigde betaling
○ Je maakt per ongeluk geld over naar een ander die daar geen recht op had.
Degene moet dit geld dan terug betalen.
Risicovolle schuld(situaties); ‘’Op de rand om in de problemen te komen’’.
● Er zijn meer dan 3 achterstallige betalingen vanwege gebrek aan geld
● Er zijn meerdere achterstallige rekeningen in de vaste lasten
○ Gas, water, licht en/of huur te maken
● De totale omvang bedraagt meer dan 500 euro
○ Afhankelijk van inkomsten die iemand heeft
● De leden van een huishouden staan minstens 1 keer per maand meer dan 500 euro
in het rood.
○ Je betaald een negatieve rente over het in rood staan
● Er is een creditcardschuld van meer dan 500 euro
Problematische schulden
● Zo diep in de schulden zitten dat je je situatie niet meer zelfstandig kunt oplossen
● Oorzaken;
○ Doordat men te weinig overhoudt en doordat de schuld een bepaald
problematisch gevolg heeft.
○ Bedrag dat je moet afbetalen is hoger dan het bedrag dat je zou moeten
betalen binnen een schuld(hulp)regeling. Meestal betekent dit dat men dan
minder dan 90% van de bijstandsnorm overhoudt.
● 2 aspecten;
○ Wat is het bedrag dat men nog te besteden heeft naast de schulden
○ Zijn er schulden die tot grote problemen kunnen leiden zoals deurwaarder op
stoep.
,Verschil tussen risicovolle en problematische schulden;
● Beide soorten schulden komen in aanmerking voor schuldhulp, maar enkel de
problematische schuld kan voor een schuldregeling MET KWIJTSCHELDING in
aanmerking komen.
○ Het totaal van de schulden : 36 maanden. Dan kijken hoeveel inkomen men
heeft en hoeveel men maandelijks kan afbetalen. Als je de gehele schuld kan
afbetalen dan wordt dat over 36 maanden afbetaald.
○ Als dat niet kan, dan komt de rest in aanmerking komt voor kwijtschelding.
Schuldhulpverlening inschakelen op moment dat je spreekt van een risicovolle of
problematische schuldsituatie. Dan heb je in kaart gebracht welke crisis elementen er zijn.
Soorten schulden
● Overlevingsschulden
○ Men springt van de ene schuld naar de andere schuld
● Compensatieschulden
○ Men doet uitgaven om andere dingen te kunnen compenseren
○ Vanuit emoties, dus als je bepaalde situatie hebt meegemaakt.
● Aanpassingsschulden
○ Men een teruggang heeft gehad in inkomen, dus men het uitgavenpatroon
moet aanpassen.
● Overbestedingsschulden
○ Men geeft meer uit dan dat er binnen komt
● Bureaucratische schulden
○ Overheidsschulden
○ Waarbij de overheid boete op boete aan het stapelen is, waardoor
overheidsmaatregelen mensen nog verder in de schulden komen.
‘’Iemand kan meerdere soorten schulden hebben’’.
Schulden en een uitkering
● Problematiek is het grootst bij mensen met een uitkering
○ Die uitkeringen zijn meestal lager dan dat men gewend was.
● Schulden vormen een belemmering om werk te vinden
○ Om werk te vinden heb je veel kwaliteiten nodig
○ Executieve functies
● Schulden vergroten de kans op een boete of een maatregel
○ Kan ervoor zorgen dat je zwart gaat reizen met de trein, waardoor kans op
boete weer groter wordt.
Schulden en levensgebieden
● Werk
○ Op je werk minder goed functioneren
● Relatie
○ Relaties onderhouden kost vaak ook geld
● Gezondheid
○ Gezond eten en sporten kost geld
, ○ Stress die schuld met zich meebrengen gaan ten koste van de gezondheid
Lezen hoofdstuk 1 omvang van de schuldenproblematiek
1.1. Betalingsachterstanden
Verschil tussen schulden en achterstallige rekeningen;
● Er is sprake van een schuld als je nog geld moet betalen
● Van een achterstallige betaling is pas sprake als iemand zijn betalingsverplichting
niet op tijd nakomt
○ Dus als je geld leent en dat terugbetaalt volgens de gemaakte afspraak, dan
heb je wel een schuld maar geen betalingsachterstand.
In 2014 had bijna ⅕ van de Nederlandse huishoudens minstens 1 achterstallige betaling.
Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) is een onafhankelijke stichting die
informeert en adviseert over financiën van Nederlandse huishoudens. Doet onderzoek naar
inkomsten, uitgaven en schuldenproblematiek van deze huishoudens.
Ontstaan van achterstanden;
● Te hoge vaste lasten
● Inkomen is gedaald
● Te hoge zorgkosten
● Nonchalance; geld was er wel
● Terugbetalen toeslagen
1.2 Risicovolle schulden
Wanneer er meerdere achterstallige rekeningen zijn en er sprake is van een risicovolle
schuldsituatie. Bij een risicovolle schuldsituatie kan een huishouden de schulden nog wel
zonder hulp van gemeente oplossen, maar is het wel erg moeilijk.
Er is sprake van een risicovolle schuldsituatie als een huishouden voldoet aan 1 of meer van
de volgende risico-indicatoren;
1. Er zijn meer dan 3 soorten achterstallige rekeningen vanwege financiële redenen
a. Vanwege financiële redenen betekent dat iemand het geld niet had.
2. Er zijn 1 of meer achterstallige rekeningen vanwege financiële redenen in de
categorie hypotheek, huur, elektriciteit, gas of water, ziektekostenverzekering, bij de
afbetaling van leningen en afbetalingsregelingen.
3. De totale omvang van de achterstallige rekeningen bedraagt meer dan 500 euro
4. De leden van het huishouden staan minstens 1 keer per maand of meestal in het
rood voor meer dan 500 euro
5. Er is een creditcard schuld van meer dan 500 euro
Bij een risicovolle schuldsituatie kunnen huishoudens de situatie doorgaans nog wel
zelfstandig oplossen, maar het is wel een hele opgave. Dit vraagt vaak tot bezuinigen op de
uitgaven, afspraken te maken met schuldeisers en indien mogelijk extra te gaan werken en
soms een lening af te sluiten om de achterstallige rekeningen te herfinancieren.
Budgetcoaching en advies kan men helpen om te voorkomen dat de situatie escaleert.
Daarvoor kunnen deze huishoudens onder meer terecht bij wijkteams, instellingen voor
schuldhulpverlening en vrijwilligers.
Kennisclip les 1 2
Wat is geld? 2
Wat zijn schulden? 2
Soorten schulden 3
Schulden en een uitkering 3
Schulden en levensgebieden 3
Lezen hoofdstuk 1 omvang van de schuldenproblematiek 4
Hoofdstuk 2 soorten schulden en verbanden 6
Week 2 de gevolgen van schulden op gedrag en omgeving 9
Kennisclip week 2 9
Hoofdstuk 3 impact van schulden op gedrag 11
Hoofdstuk 4 schuldeisers, incassobureaus en deurwaarders 18
5.1 Wat zijn bijzondere incassobevoegdheden? 24
Week 3 Hulp bij schulden en de overheid 27
Kennisclip week 3 27
Hoofdstuk 6 voorzieningen voor mensen met schulden 28
Lezen hoofdstuk 7 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 33
Week 4 hulp bij schulden en de WSNP 38
Kennisclip week 4 38
Hoofdstuk 8 de praktijk van de gemeentelijke schuldhulpverlening 40
Hoofdstuk 9 Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen 47
Week 5 Werkloosheidswet WW, De ziektewet ZW en de participatiewet PW 56
Kennisclip week 5 56
Week 6 kinderbijslagwet AKW, kindgebonden budget KGB, Jeugdwet JW, De wet
langdurige zorg WLZ en de wet maatschappelijke ondersteuning WMO. 57
,Week 1; wat zijn schulden
Leerdoel; De student kent de oorzaken van schulden, verschillende typen schulden alsmede
de invloed die schulden hebben op andere levensgebieden
Kennisclip les 1
Wat is geld?
● Geld is een betaalmiddel
● Geld zorgt voor zekerheid om dingen te kopen die je wilt
Wat zijn schulden?
● Je hebt teveel geld uitgegeven en je hebt iets gekregen van een ander, maar een
ander heeft nog geld van jouw te goed.
○ Schuld is andermans bezit
Voorbeelden van schulden;
● Koop op afbetaling
● Lening
● Boete
● Onterechte verstrekking/ onverschuldigde betaling
○ Je maakt per ongeluk geld over naar een ander die daar geen recht op had.
Degene moet dit geld dan terug betalen.
Risicovolle schuld(situaties); ‘’Op de rand om in de problemen te komen’’.
● Er zijn meer dan 3 achterstallige betalingen vanwege gebrek aan geld
● Er zijn meerdere achterstallige rekeningen in de vaste lasten
○ Gas, water, licht en/of huur te maken
● De totale omvang bedraagt meer dan 500 euro
○ Afhankelijk van inkomsten die iemand heeft
● De leden van een huishouden staan minstens 1 keer per maand meer dan 500 euro
in het rood.
○ Je betaald een negatieve rente over het in rood staan
● Er is een creditcardschuld van meer dan 500 euro
Problematische schulden
● Zo diep in de schulden zitten dat je je situatie niet meer zelfstandig kunt oplossen
● Oorzaken;
○ Doordat men te weinig overhoudt en doordat de schuld een bepaald
problematisch gevolg heeft.
○ Bedrag dat je moet afbetalen is hoger dan het bedrag dat je zou moeten
betalen binnen een schuld(hulp)regeling. Meestal betekent dit dat men dan
minder dan 90% van de bijstandsnorm overhoudt.
● 2 aspecten;
○ Wat is het bedrag dat men nog te besteden heeft naast de schulden
○ Zijn er schulden die tot grote problemen kunnen leiden zoals deurwaarder op
stoep.
,Verschil tussen risicovolle en problematische schulden;
● Beide soorten schulden komen in aanmerking voor schuldhulp, maar enkel de
problematische schuld kan voor een schuldregeling MET KWIJTSCHELDING in
aanmerking komen.
○ Het totaal van de schulden : 36 maanden. Dan kijken hoeveel inkomen men
heeft en hoeveel men maandelijks kan afbetalen. Als je de gehele schuld kan
afbetalen dan wordt dat over 36 maanden afbetaald.
○ Als dat niet kan, dan komt de rest in aanmerking komt voor kwijtschelding.
Schuldhulpverlening inschakelen op moment dat je spreekt van een risicovolle of
problematische schuldsituatie. Dan heb je in kaart gebracht welke crisis elementen er zijn.
Soorten schulden
● Overlevingsschulden
○ Men springt van de ene schuld naar de andere schuld
● Compensatieschulden
○ Men doet uitgaven om andere dingen te kunnen compenseren
○ Vanuit emoties, dus als je bepaalde situatie hebt meegemaakt.
● Aanpassingsschulden
○ Men een teruggang heeft gehad in inkomen, dus men het uitgavenpatroon
moet aanpassen.
● Overbestedingsschulden
○ Men geeft meer uit dan dat er binnen komt
● Bureaucratische schulden
○ Overheidsschulden
○ Waarbij de overheid boete op boete aan het stapelen is, waardoor
overheidsmaatregelen mensen nog verder in de schulden komen.
‘’Iemand kan meerdere soorten schulden hebben’’.
Schulden en een uitkering
● Problematiek is het grootst bij mensen met een uitkering
○ Die uitkeringen zijn meestal lager dan dat men gewend was.
● Schulden vormen een belemmering om werk te vinden
○ Om werk te vinden heb je veel kwaliteiten nodig
○ Executieve functies
● Schulden vergroten de kans op een boete of een maatregel
○ Kan ervoor zorgen dat je zwart gaat reizen met de trein, waardoor kans op
boete weer groter wordt.
Schulden en levensgebieden
● Werk
○ Op je werk minder goed functioneren
● Relatie
○ Relaties onderhouden kost vaak ook geld
● Gezondheid
○ Gezond eten en sporten kost geld
, ○ Stress die schuld met zich meebrengen gaan ten koste van de gezondheid
Lezen hoofdstuk 1 omvang van de schuldenproblematiek
1.1. Betalingsachterstanden
Verschil tussen schulden en achterstallige rekeningen;
● Er is sprake van een schuld als je nog geld moet betalen
● Van een achterstallige betaling is pas sprake als iemand zijn betalingsverplichting
niet op tijd nakomt
○ Dus als je geld leent en dat terugbetaalt volgens de gemaakte afspraak, dan
heb je wel een schuld maar geen betalingsachterstand.
In 2014 had bijna ⅕ van de Nederlandse huishoudens minstens 1 achterstallige betaling.
Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) is een onafhankelijke stichting die
informeert en adviseert over financiën van Nederlandse huishoudens. Doet onderzoek naar
inkomsten, uitgaven en schuldenproblematiek van deze huishoudens.
Ontstaan van achterstanden;
● Te hoge vaste lasten
● Inkomen is gedaald
● Te hoge zorgkosten
● Nonchalance; geld was er wel
● Terugbetalen toeslagen
1.2 Risicovolle schulden
Wanneer er meerdere achterstallige rekeningen zijn en er sprake is van een risicovolle
schuldsituatie. Bij een risicovolle schuldsituatie kan een huishouden de schulden nog wel
zonder hulp van gemeente oplossen, maar is het wel erg moeilijk.
Er is sprake van een risicovolle schuldsituatie als een huishouden voldoet aan 1 of meer van
de volgende risico-indicatoren;
1. Er zijn meer dan 3 soorten achterstallige rekeningen vanwege financiële redenen
a. Vanwege financiële redenen betekent dat iemand het geld niet had.
2. Er zijn 1 of meer achterstallige rekeningen vanwege financiële redenen in de
categorie hypotheek, huur, elektriciteit, gas of water, ziektekostenverzekering, bij de
afbetaling van leningen en afbetalingsregelingen.
3. De totale omvang van de achterstallige rekeningen bedraagt meer dan 500 euro
4. De leden van het huishouden staan minstens 1 keer per maand of meestal in het
rood voor meer dan 500 euro
5. Er is een creditcard schuld van meer dan 500 euro
Bij een risicovolle schuldsituatie kunnen huishoudens de situatie doorgaans nog wel
zelfstandig oplossen, maar het is wel een hele opgave. Dit vraagt vaak tot bezuinigen op de
uitgaven, afspraken te maken met schuldeisers en indien mogelijk extra te gaan werken en
soms een lening af te sluiten om de achterstallige rekeningen te herfinancieren.
Budgetcoaching en advies kan men helpen om te voorkomen dat de situatie escaleert.
Daarvoor kunnen deze huishoudens onder meer terecht bij wijkteams, instellingen voor
schuldhulpverlening en vrijwilligers.
