Inleiding tot de Westerse Wijsbegeerte
25/26: Taal- en letterkunde BA1
Verwachtingen 2
Jeugdig idealisme 2
3 attitudes: 4
Solitude 6
Subjectiviteit 8
Uit het paradijs 11
theorieën 12
De Ideeënwereld 14
Ideeënwereld 14
Nominalisme 16
De leefwereld 18
De leefwereld 19
Onttovering 22
De betoverde wereld 22
Protestantse reformatie 23
moderne wetenschap 24
Verlichting 26
verlichting als filosofisch project 26
Vrijheid 28
De romantiek 29
schaduwzijde van verlichting 29
Redding vh absolute 30
Sociale rechtvaardigheid 33
Ideologiekritiek 33
Sociale rechtvaardigheid 35
Authenticiteit 38
Ken jezelf 41
Voc 44
1
,Verwachtingen
rode draad cursus: terugtrekken en herontdekken vd wereld
verwachtingen
in het leven, verwachting dat er een bestemming is
vooral bij jongeren:
- staat nog veel te wachten
- nieuwsgierig maar ook controlfreaks (eigen aan mens)
- dromen en fantaeren over leven en verschillende levens
- meestal positief gevoel: er komt iets bijzonders
MAAR toeval domineert het leven
kleine dingen hebben enorme impact
je hebt nooit volledige controle, het is als een belofte
metafoor: bos in de lente
lente: blaadjes en bodemleven, nog genoeg licht
pad: diffuus: is het er wel? loopt het dood, naar rechts, naar links?
zoals het leven: waar gaat het naartoe
metafoor: bergen
we zien niet alles
grote horizon: onze is te klein
hoe groter hoe gezonder, meer motivatie, …
zoals het leven
Jeugdig idealisme
ouders: “ jongeren hebben illusies”, “te hooggegrepen idealen”
2
,jongeren: een nieuw fenomeen
jongeren als een moderne ontwikkeling: nog niet zo lang bestaat het gevoel dat we
verschillen van volwassenen
vroeger: kind - volwassen
er bestonden wel jonge mensen maar de wereld was binair op vlak van generatie
idee: het is een natuurlijke, langzame ontwikkeling die van kinderen volwassenen maken
maar tijdens franse revolutie → generatiebewustzijn: nieuwe jeugdgeneratie
idee/ gevoel: verschillende levensfasen, geen gradueel verschil maar specifieke groei die
iedereen meemaakt
generatiebewustzijn: besef in die fase
voorbeelden
Franse Revolutie: George Sand
de franse revolutie vond ouderdum uit: kijkt naar ervoor als ancien regime
vrouwenmars → druk
de jeugd voert de revolutie, het is aan ons (bewust)
1815-1848 Berlijn
politieke/ industriële revolutie - intellectueel proletariaat
→ verschillende interpretaties, bewustzijn
bevolking stijgt + reactionaire (conservatieve) politiek die terug wil naar voor FR +universiteit
→ veel slimmen en te weinig werk → selectie op ideologische profiel en werkloosheid
jongeren: politiek oppositie met eigen identiteit
ze komen samen en er is een bewustzijn dat ze verschillen van de volwassenen
filosofie: dialectiek vd levensfasen
→ jeugdig idealisme
1) Kind
2) Jongeren
3) Volwassenen
ahv dialectisch denken → dialectiek
kind voelt zich een met wereld (harmonie)
jongeren voelen zich niet thuis in de wereld (conflict)
volw vinden hun eigen plek in de wereld (verzoening)
- levensfasen zijn gelinkt met denkwijzen
kind: stelt zich geen vragen, onbekommerd → naïef, onschuld
jongeren: wijst de bestaande orde af, stelt vragen en zoekt het antwoord bij zichzelf
bron van waarheid in hoofd → willen wereld veranderen, zelfbewustzijn
volwassenen: accepteren wereld en erkennen bestaande orde → redelijkheid: de wereld is
een resultaat van een lang proces, daar zit al kennis in
→ filosofische verklaring idealisme
- noodzakelijk → zelfstandigheid en bewustzijn
- idealistisch: op algemene ideeën en idealen
3
, - voorbijgaand: leven vereist dat je het accepteert, je inschrijft in werkelijkheid en
concreet levensproject realiseert
interpretatie
- volwassen hebben gelijk: realisme als werkelijkheidszin
levenswijsheid: onvervulbare idealen nastreven → afleiding en ontgoocheling
- jongeren ook: idealisme als mogelijkheidszin
levenskunst: grote verwachtingen → open geest → onmogelijk waar maken
Volw manen aan niet te grote verwachtingen te hebben doordat de geschiedenis altijd
geschreven w door de winnaar, je wijsheid verwerft door volwassen te worden, eigen
teleurstelling en verraad.
Wereld van vandaag
globalisering, AI, klimaat, oorlogen, genocide, democratiecrisis, geopol verschuivingen, … →
onzekerheid en beklemming
de wereld heeft grote problemen en laat geen ruimte voor beloften
→ verschillende verhoudingen tov ellende
3 attitudes:
activisme
= willen collectief werken aan betere wereld
jongeren met zelfde visie verenigen zich en voeren een actieplan uit
ze sluiten zich aan bij een beweging
engagement en hoop
filosofische gedachte:
hoop als verbindende emotie: het leven is totaal onvoorspelbaar, maar het kan dus altijd
beter worden
de onvoorspelbaarheid zorgt voor mogelijkheden en ruimte tot handelen
alternatief voor optimisme en pessimisme
optimisme: het zal goed lopen (alleen)
pessimisme: het zal slecht lopen (alleen)
hoop: we hebben recht op geloof in mogelijkheden → het kan zowel goed als slecht aflopen
maar we HOPEN goed (collectief)
→ overgang tot actie en ervaring van coll macht
alle verandering is langzaam
hoop w gevoed d pos verhalen over SMWR is de motor van activisme
conformisme
= conform w, aanpassen aan heersende opvattingen
dominant, meer dan ooit aanwezig: obsessie met het juiste
succes en maatschappelijke verschuiving: d meritocratie wil ied volw w
4
25/26: Taal- en letterkunde BA1
Verwachtingen 2
Jeugdig idealisme 2
3 attitudes: 4
Solitude 6
Subjectiviteit 8
Uit het paradijs 11
theorieën 12
De Ideeënwereld 14
Ideeënwereld 14
Nominalisme 16
De leefwereld 18
De leefwereld 19
Onttovering 22
De betoverde wereld 22
Protestantse reformatie 23
moderne wetenschap 24
Verlichting 26
verlichting als filosofisch project 26
Vrijheid 28
De romantiek 29
schaduwzijde van verlichting 29
Redding vh absolute 30
Sociale rechtvaardigheid 33
Ideologiekritiek 33
Sociale rechtvaardigheid 35
Authenticiteit 38
Ken jezelf 41
Voc 44
1
,Verwachtingen
rode draad cursus: terugtrekken en herontdekken vd wereld
verwachtingen
in het leven, verwachting dat er een bestemming is
vooral bij jongeren:
- staat nog veel te wachten
- nieuwsgierig maar ook controlfreaks (eigen aan mens)
- dromen en fantaeren over leven en verschillende levens
- meestal positief gevoel: er komt iets bijzonders
MAAR toeval domineert het leven
kleine dingen hebben enorme impact
je hebt nooit volledige controle, het is als een belofte
metafoor: bos in de lente
lente: blaadjes en bodemleven, nog genoeg licht
pad: diffuus: is het er wel? loopt het dood, naar rechts, naar links?
zoals het leven: waar gaat het naartoe
metafoor: bergen
we zien niet alles
grote horizon: onze is te klein
hoe groter hoe gezonder, meer motivatie, …
zoals het leven
Jeugdig idealisme
ouders: “ jongeren hebben illusies”, “te hooggegrepen idealen”
2
,jongeren: een nieuw fenomeen
jongeren als een moderne ontwikkeling: nog niet zo lang bestaat het gevoel dat we
verschillen van volwassenen
vroeger: kind - volwassen
er bestonden wel jonge mensen maar de wereld was binair op vlak van generatie
idee: het is een natuurlijke, langzame ontwikkeling die van kinderen volwassenen maken
maar tijdens franse revolutie → generatiebewustzijn: nieuwe jeugdgeneratie
idee/ gevoel: verschillende levensfasen, geen gradueel verschil maar specifieke groei die
iedereen meemaakt
generatiebewustzijn: besef in die fase
voorbeelden
Franse Revolutie: George Sand
de franse revolutie vond ouderdum uit: kijkt naar ervoor als ancien regime
vrouwenmars → druk
de jeugd voert de revolutie, het is aan ons (bewust)
1815-1848 Berlijn
politieke/ industriële revolutie - intellectueel proletariaat
→ verschillende interpretaties, bewustzijn
bevolking stijgt + reactionaire (conservatieve) politiek die terug wil naar voor FR +universiteit
→ veel slimmen en te weinig werk → selectie op ideologische profiel en werkloosheid
jongeren: politiek oppositie met eigen identiteit
ze komen samen en er is een bewustzijn dat ze verschillen van de volwassenen
filosofie: dialectiek vd levensfasen
→ jeugdig idealisme
1) Kind
2) Jongeren
3) Volwassenen
ahv dialectisch denken → dialectiek
kind voelt zich een met wereld (harmonie)
jongeren voelen zich niet thuis in de wereld (conflict)
volw vinden hun eigen plek in de wereld (verzoening)
- levensfasen zijn gelinkt met denkwijzen
kind: stelt zich geen vragen, onbekommerd → naïef, onschuld
jongeren: wijst de bestaande orde af, stelt vragen en zoekt het antwoord bij zichzelf
bron van waarheid in hoofd → willen wereld veranderen, zelfbewustzijn
volwassenen: accepteren wereld en erkennen bestaande orde → redelijkheid: de wereld is
een resultaat van een lang proces, daar zit al kennis in
→ filosofische verklaring idealisme
- noodzakelijk → zelfstandigheid en bewustzijn
- idealistisch: op algemene ideeën en idealen
3
, - voorbijgaand: leven vereist dat je het accepteert, je inschrijft in werkelijkheid en
concreet levensproject realiseert
interpretatie
- volwassen hebben gelijk: realisme als werkelijkheidszin
levenswijsheid: onvervulbare idealen nastreven → afleiding en ontgoocheling
- jongeren ook: idealisme als mogelijkheidszin
levenskunst: grote verwachtingen → open geest → onmogelijk waar maken
Volw manen aan niet te grote verwachtingen te hebben doordat de geschiedenis altijd
geschreven w door de winnaar, je wijsheid verwerft door volwassen te worden, eigen
teleurstelling en verraad.
Wereld van vandaag
globalisering, AI, klimaat, oorlogen, genocide, democratiecrisis, geopol verschuivingen, … →
onzekerheid en beklemming
de wereld heeft grote problemen en laat geen ruimte voor beloften
→ verschillende verhoudingen tov ellende
3 attitudes:
activisme
= willen collectief werken aan betere wereld
jongeren met zelfde visie verenigen zich en voeren een actieplan uit
ze sluiten zich aan bij een beweging
engagement en hoop
filosofische gedachte:
hoop als verbindende emotie: het leven is totaal onvoorspelbaar, maar het kan dus altijd
beter worden
de onvoorspelbaarheid zorgt voor mogelijkheden en ruimte tot handelen
alternatief voor optimisme en pessimisme
optimisme: het zal goed lopen (alleen)
pessimisme: het zal slecht lopen (alleen)
hoop: we hebben recht op geloof in mogelijkheden → het kan zowel goed als slecht aflopen
maar we HOPEN goed (collectief)
→ overgang tot actie en ervaring van coll macht
alle verandering is langzaam
hoop w gevoed d pos verhalen over SMWR is de motor van activisme
conformisme
= conform w, aanpassen aan heersende opvattingen
dominant, meer dan ooit aanwezig: obsessie met het juiste
succes en maatschappelijke verschuiving: d meritocratie wil ied volw w
4
