EUROPESE UNIE
Johan Meeusen
Universiteit Antwerpen
Bachelor 2
,Inhoudsopgave
H1: Het europese integratieproces....................................................................................3
De geschiedenis van Europa................................................................................................................. 3
Wereldoorlogen................................................................................................................................. 3
Churchill............................................................................................................................................ 4
Jean Monnet....................................................................................................................................... 5
Robert Schumann.............................................................................................................................. 6
Van EGKS tot EU................................................................................................................................... 7
De Europese integratie als een succesverhaal....................................................................................12
H2: Het Unierecht vandaag: overzicht en wegwijs............................................................13
Primair VS secundair unierecht........................................................................................................... 13
Primaire bronnen................................................................................................................................ 14
Het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU)............................................................................14
Het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VEU)..................................................14
Overige primaire bronnen................................................................................................................ 15
H3: fundamentele beginselen van de EU-rechtsorde.........................................................15
De EU is een autonome, constitutionele rechtsgemeenschap.............................................................15
Een rechtsgemeenschap.................................................................................................................. 15
Een constitutionele rechtsgemeenschap.........................................................................................18
Een autonome rechtsgemeenschap.................................................................................................19
Bescherming van grondrechten.......................................................................................................... 29
Artikel 6 VEU.................................................................................................................................... 30
Handvest van de EU........................................................................................................................ 32
Attributie, subsidiariteit en evenredigheid.......................................................................................... 37
Attributie......................................................................................................................................... 37
Subsidiariteitsbeginsel..................................................................................................................... 40
evenredigheids- of proportionaliteitsbeginsel..................................................................................41
Typologie in art. 2 VWEU, en categorisering in art. 3-6 VWEU:........................................................43
Unietrouw........................................................................................................................................... 43
Institutioneel evenwicht...................................................................................................................... 44
H4: het institutionele kader van de EU.............................................................................46
Overzicht......................................................................................................................................... 46
Democratische beginselen............................................................................................................... 46
Het Europees Parlement.................................................................................................................. 48
De Europese Raad........................................................................................................................... 50
De Raad........................................................................................................................................... 52
De Commissie.................................................................................................................................. 56
Het Hof van Justitie van de Europese Unie.......................................................................................61
De Europese Centrale Bank............................................................................................................. 64
De Rekenkamer............................................................................................................................... 65
Zelfstandige en ondersteunende organen en instanties..................................................................65
H5: besluitvorming in de EU............................................................................................67
Inleiding.............................................................................................................................................. 67
Motivering, publicatie en informatie................................................................................................... 68
1
, Besluitvorming krachtens het VWEU................................................................................................... 69
gewone wetgevingsprocedure......................................................................................................... 70
Bijzondere wetgevingsprocedure..................................................................................................... 71
Begrotingsprocedure....................................................................................................................... 72
Gedelegeerde en uitvoeringshandelingen.......................................................................................73
Besluitvorming krachtens het VEU...................................................................................................... 74
GBVB............................................................................................................................................... 75
Nauwere samenwerking.................................................................................................................. 77
herziening verdragen....................................................................................................................... 78
Toetreding tot de EU........................................................................................................................ 78
uittreding uit de EU.......................................................................................................................... 80
H6: rechtsbronnen van de EU..........................................................................................80
Inleiding.............................................................................................................................................. 80
Primair unierecht................................................................................................................................ 81
algemene beginselen van unierecht, incl. grondrechten.....................................................................81
Internationaal recht............................................................................................................................ 82
verordeningen.................................................................................................................................... 83
richtlijnen............................................................................................................................................ 85
Rechtstreekse werking.................................................................................................................... 87
richtlijnconforme interpretatie......................................................................................................... 93
besluiten............................................................................................................................................. 96
aanbevelingen en adviezen................................................................................................................ 96
andere handelingen............................................................................................................................ 98
H7: rechtsbescherming in de EU......................................................................................99
Inleiding.............................................................................................................................................. 99
Beroep wegens niet-nakoming Unierecht door lidstaten (art. 258-260 VWEU).................................100
Precontentieuze fase (I):................................................................................................................ 101
Contentieuze fase (II):.................................................................................................................... 102
Gevolgen arrest tot vaststelling van niet-nakoming......................................................................103
Arresten......................................................................................................................................... 105
Beroep tot nietigverklaring (art. 263, 264 en 266 VWEU).................................................................109
Voorwerp (art. 263, al. 1, VWEU.................................................................................................... 110
Beroepsgerechtigden (art. 263, al. 2-4, VWEU).............................................................................111
Procestermijn (art. 263, al. 6, VWEU).............................................................................................118
Nietigheidsgronden (art. 263, al. 2, VWEU)....................................................................................118
Gevolgen (art. 264 en 266 VWEU).................................................................................................118
Beroep wegens nalaten te besluiten (art. 265-266 VWEU)................................................................118
Beroep tot schadevergoeding (art. 268 en 340 VWEU).....................................................................119
Exceptie van onwettigheid (art. 277 VWEU).....................................................................................120
Procedures in kort geding (art. 278-279 VWEU)................................................................................121
Adviezen (art. 218, lid 11, VWEU)..................................................................................................... 123
Door nationale rechter verleende rechtsbescherming......................................................................124
aansprakelijkheid lidstaten voor schending van Unierecht............................................................125
Prejudiciële procedure (art. 267 VWEU)............................................................................................ 131
Gevolgen van prejudicieel arrest inzake interpretatie...................................................................134
2