ALGEMENE PSY IN NL - ORGANISATIE
SAMENVATTINGSKAART ALGEMENE GGZ / PSY ANATOMIE
WET VERPLICHTE GGZ (WVGGZ). De Wet verplichte GGZ (Wvggz) is gericht
op mensen met een psychische stoornis die ernstig nadeel veroorzaken voor
zichzelf of hun omgeving. De wet maakt het mogelijk om behandelingen Wilsbekwaamheid. Iemand van 16+ wordt in principe verondersteld wilsbekwaam te
ambulant (buiten instellingen) op te leggen, wat een belangrijk verschil is met zijn, tenzij de hulpverlener gegronde redenen heeft om aan te nemen dat dit voor een
eerdere wetgeving waarin dwangzorg vaak binnen instellingen plaatsvond. specifieke beslissing niet het geval is. Het vaststellen van wilsonbekwaamheid moet
Voorbeelden van ernstig nadeel kunnen zijn: gevaar voor leven, escalatie van goed worden onderbouwd door de hulpverlener. De beoordeling is besluit-specifiek,
ernstige psychische klachten, of bedreiging van de veiligheid van anderen. afhankelijk van de beslissing waar het om gaat.
Stappen 1. Melding en onderzoek. 2. Crisismaatregel (bij acuut gevaar) Patiënten rechten bij gedwongen zorg. 1. Recht op info over de voorgestelde zorg.
3. Zorgmachtiging (voor langere tijd). 4. Ambtelijke zorgplicht (begeleiding 2. Recht om bezwaar te maken of een onafhankelijke cliëntondersteuner in te
vanuit schakelen.
gemeente/instelling)
KLASSIEKE PSYCHOLOGISCHE MODELLEN.
WET ZORG EN DWANG (WZD). De Wet Zorg en Dwang (Wzd) richt zich op - Behaviorisme (Skinner, Pavlov). Focus op observeerbaar gedrag en leerprincipe (klassiek
mensen met een verstandelijke beperking of dementie. Net als de Wvggz is het vs operant conditionering)
doel om dwang alleen als laatste middel in te zetten, wanneer er geen andere o KLASSIEKE CONDITIONERING: gaat uit van onwillekeurige respons. (Pavlov)
= een in principe betekenisloze stimulus wordt uiteindelijk met een betekenisvolle
opties meer zijn. stimulus geassocieerd.
o OPERANTE CONDITIONERING: gaat uit van het gedrag.
DWANG EN DE WGBO (Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst). = Leerproces dat ontstaat als gevolg van het eigen gedrag, waarbij dit gedrag wordt
Dwang kan ook op basis van de WGBO worden toegepast als er sprake is van beloond of wordt bestraft.
acuut gevaar voor de patiënt en deze niet in staat is om toestemming te geven - Cognitivisme (Piaget, Beck). Inzicht in cognitieve processen zoals aandacht, geheugen en
(bijvoorbeeld door wilsonbekwaamheid). !! Voorwaarden: probleemoplossing. Vooral belangrijk bij therapieën zoals CGT.
1. Wilsonbekwaamheid: De patiënt kan de gevolgen van zijn beslissing niet - Humanisme (Rogers, Maslow). Benadrukt zelfactualisatie, vrije wil en het belang van
begrijpen. persoonlijke groei.
2. Ernstig nadeel: Het niet toepassen van de behandeling leidt tot aanzienlijk - Psychodynamiek (Freud, Erikson). De invloed van onbewuste processen,
gezondheidsrisico. kinderervaringen en ontwikkelingsstadia.
3. Onmiddellijke noodzaak: Er is geen tijd om een vertegenwoordiger te
raadplegen of de vertegenwoordiger geeft geen toestemming.
HERSTELGERICHTE ZORG EN REHABILITATIE. In de GGZ is er steeds meer nadruk
ZORGSTRUCTUUR BINNEN DE GGZ. op herstelgerichte zorg, waarbij het doel niet alleen is om psychische symptomen te
1. Basis GGZ (licht). Gericht op mensen met minder ernstige psy klachten zoals verlichten, maar ook om patiënten te helpen hun leven weer op te bouwen. Dit omvat:
milde depressie, angststoornis of andere veelvoorkomende psychische Het bevorderen van maatschappelijke participatie, zoals het vinden van werk, wonen
aandoeningen. Behandeling kortdurend.
DUP: DURATION OF UNTREATED PSYCHOSIS. De duur van onbehandelde psychose
2. Specialistische GGZ. Voor ernstigere psych aandoeningen zoals schizofrenie,
(DUP) is de tijd vanaf het eerste psychotische symptoom tot het starten van een
ernstige depressie of bipolaire stoornissen. Zorg is intensiever en kan
adequate behandeling (meestal met antipsychotica). In Nederland ligt de gemiddelde
opname in een instelling vereisen. Omvat ook forensische psychiatrie,
DUP rond 1-2 jaar. Piekleeftijd: Mannen: 18-25 jaar. Vrouwen: 25-30 jaar, met een
verslavingszorg en intensieve behandeling bij ernstige stoornissen.
tweede piek rond 40 jaar. Vroege interventie: het screenen en behandelen van ultra-
3. Crisisdiensten: In acute situaties worden crisisdiensten ingezet, zoals
high-risk patiënten kan de ernst en duur van een psychose beperken.
crisisopvang of mobiele crisisunits. Wanneer er direct gevaar is voor de
PREVALENTIE PSYCH kunnen deze diensten PSYCHIATER. PSYCHOTISCHE STOORNIS. Psychotische stoornissen worden gekenmerkt door
patiënt of anderen, snel hulpArts, gespecialiseerd
bieden in
en soms tijdelijke
STOORNISSEN IN in
NLde acute fase noodzakelijk
de PSY. Diagnosticeert en behandelt significante symptomen op cognitief, emotioneel of gedragsmatig vlak, veroorzaakt
opname of zorg maken.
door disfuncties in biologische, psychologische of ontwikkelingsprocessen. Classificatie
4.1-jaars prevalentie:
Preventieve zorg 23%-26% (1 op
en Vroegsignalering psychiatrische aandoeningen,
.Focus op vroegtijdige met een
herkenning van
4 NL’ers) focus vindt plaats op basis van: (1) Aanwezigheid van kernsymptomen (zoals wanen,
psychische klachten om te voorkomen dat op
eenfarmacotherapie (medicatie).
psychose of andere ernstige
- stoornissen
Angststoornissen:
verder 15,2%.
escaleren. Voorbeelden FACT-teams (Flexible Assertive
PSYCHOLOOG. Universitaire opleiding OUDE PSYCHISCHE BEHANDELINGEN
- Community
Stemmingsstoornissen:
Treatment) en 9,8%.
Intensive Home Treatment (IHT), die ambulante
in psychologie, stelt diagnoses en biedt - Hydrotherapie: perifere vasodilatatie, meer bloed naar huid en perifere organen en
- zorg
Middelengebruik stoornissen:
bieden om gedwongen opname te voorkomen.
psycho-therapie aan, maar schrijft geen minder naar centrale delen zoals de hersenen. Onttrekken bloed aan het brein.
7,1%. medicatie voor. - Insuline coma therapie: manisch psych beeld kalmeren. Glucose een het brein te
- ADHD (kindertijd): 3,2%. onttrekken.
POH GGZ. Vaak HBO-opgeleide - Koortstherapie: injectie leod van malarialijders. Na doormaken ziekte gepaard
Lifetime prevalentie: 40%-45%. professional met een aanvullende gaande met hoge koorts opmerkelijke verbetering van onrustige geestesziekte
- Angststoornissen: 28,6%. opleiding in de geestelijke - Cardiazol en electroshock therapie (ECT): het brein proberen te resetten. ECT wordt
- Stemmingsstoornissen: 27,6%. gezondheidszorg, biedt laagdrempelige nog gebruikt, oa bij therapie resistente depressie (stap 6 tegenwoordig). Bij 70%
ontstaat nog een respons of remissie. Combinatie narcose en ECT leidt tot
SAMENVATTINGSKAART ALGEMENE GGZ / PSY ANATOMIE
WET VERPLICHTE GGZ (WVGGZ). De Wet verplichte GGZ (Wvggz) is gericht
op mensen met een psychische stoornis die ernstig nadeel veroorzaken voor
zichzelf of hun omgeving. De wet maakt het mogelijk om behandelingen Wilsbekwaamheid. Iemand van 16+ wordt in principe verondersteld wilsbekwaam te
ambulant (buiten instellingen) op te leggen, wat een belangrijk verschil is met zijn, tenzij de hulpverlener gegronde redenen heeft om aan te nemen dat dit voor een
eerdere wetgeving waarin dwangzorg vaak binnen instellingen plaatsvond. specifieke beslissing niet het geval is. Het vaststellen van wilsonbekwaamheid moet
Voorbeelden van ernstig nadeel kunnen zijn: gevaar voor leven, escalatie van goed worden onderbouwd door de hulpverlener. De beoordeling is besluit-specifiek,
ernstige psychische klachten, of bedreiging van de veiligheid van anderen. afhankelijk van de beslissing waar het om gaat.
Stappen 1. Melding en onderzoek. 2. Crisismaatregel (bij acuut gevaar) Patiënten rechten bij gedwongen zorg. 1. Recht op info over de voorgestelde zorg.
3. Zorgmachtiging (voor langere tijd). 4. Ambtelijke zorgplicht (begeleiding 2. Recht om bezwaar te maken of een onafhankelijke cliëntondersteuner in te
vanuit schakelen.
gemeente/instelling)
KLASSIEKE PSYCHOLOGISCHE MODELLEN.
WET ZORG EN DWANG (WZD). De Wet Zorg en Dwang (Wzd) richt zich op - Behaviorisme (Skinner, Pavlov). Focus op observeerbaar gedrag en leerprincipe (klassiek
mensen met een verstandelijke beperking of dementie. Net als de Wvggz is het vs operant conditionering)
doel om dwang alleen als laatste middel in te zetten, wanneer er geen andere o KLASSIEKE CONDITIONERING: gaat uit van onwillekeurige respons. (Pavlov)
= een in principe betekenisloze stimulus wordt uiteindelijk met een betekenisvolle
opties meer zijn. stimulus geassocieerd.
o OPERANTE CONDITIONERING: gaat uit van het gedrag.
DWANG EN DE WGBO (Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst). = Leerproces dat ontstaat als gevolg van het eigen gedrag, waarbij dit gedrag wordt
Dwang kan ook op basis van de WGBO worden toegepast als er sprake is van beloond of wordt bestraft.
acuut gevaar voor de patiënt en deze niet in staat is om toestemming te geven - Cognitivisme (Piaget, Beck). Inzicht in cognitieve processen zoals aandacht, geheugen en
(bijvoorbeeld door wilsonbekwaamheid). !! Voorwaarden: probleemoplossing. Vooral belangrijk bij therapieën zoals CGT.
1. Wilsonbekwaamheid: De patiënt kan de gevolgen van zijn beslissing niet - Humanisme (Rogers, Maslow). Benadrukt zelfactualisatie, vrije wil en het belang van
begrijpen. persoonlijke groei.
2. Ernstig nadeel: Het niet toepassen van de behandeling leidt tot aanzienlijk - Psychodynamiek (Freud, Erikson). De invloed van onbewuste processen,
gezondheidsrisico. kinderervaringen en ontwikkelingsstadia.
3. Onmiddellijke noodzaak: Er is geen tijd om een vertegenwoordiger te
raadplegen of de vertegenwoordiger geeft geen toestemming.
HERSTELGERICHTE ZORG EN REHABILITATIE. In de GGZ is er steeds meer nadruk
ZORGSTRUCTUUR BINNEN DE GGZ. op herstelgerichte zorg, waarbij het doel niet alleen is om psychische symptomen te
1. Basis GGZ (licht). Gericht op mensen met minder ernstige psy klachten zoals verlichten, maar ook om patiënten te helpen hun leven weer op te bouwen. Dit omvat:
milde depressie, angststoornis of andere veelvoorkomende psychische Het bevorderen van maatschappelijke participatie, zoals het vinden van werk, wonen
aandoeningen. Behandeling kortdurend.
DUP: DURATION OF UNTREATED PSYCHOSIS. De duur van onbehandelde psychose
2. Specialistische GGZ. Voor ernstigere psych aandoeningen zoals schizofrenie,
(DUP) is de tijd vanaf het eerste psychotische symptoom tot het starten van een
ernstige depressie of bipolaire stoornissen. Zorg is intensiever en kan
adequate behandeling (meestal met antipsychotica). In Nederland ligt de gemiddelde
opname in een instelling vereisen. Omvat ook forensische psychiatrie,
DUP rond 1-2 jaar. Piekleeftijd: Mannen: 18-25 jaar. Vrouwen: 25-30 jaar, met een
verslavingszorg en intensieve behandeling bij ernstige stoornissen.
tweede piek rond 40 jaar. Vroege interventie: het screenen en behandelen van ultra-
3. Crisisdiensten: In acute situaties worden crisisdiensten ingezet, zoals
high-risk patiënten kan de ernst en duur van een psychose beperken.
crisisopvang of mobiele crisisunits. Wanneer er direct gevaar is voor de
PREVALENTIE PSYCH kunnen deze diensten PSYCHIATER. PSYCHOTISCHE STOORNIS. Psychotische stoornissen worden gekenmerkt door
patiënt of anderen, snel hulpArts, gespecialiseerd
bieden in
en soms tijdelijke
STOORNISSEN IN in
NLde acute fase noodzakelijk
de PSY. Diagnosticeert en behandelt significante symptomen op cognitief, emotioneel of gedragsmatig vlak, veroorzaakt
opname of zorg maken.
door disfuncties in biologische, psychologische of ontwikkelingsprocessen. Classificatie
4.1-jaars prevalentie:
Preventieve zorg 23%-26% (1 op
en Vroegsignalering psychiatrische aandoeningen,
.Focus op vroegtijdige met een
herkenning van
4 NL’ers) focus vindt plaats op basis van: (1) Aanwezigheid van kernsymptomen (zoals wanen,
psychische klachten om te voorkomen dat op
eenfarmacotherapie (medicatie).
psychose of andere ernstige
- stoornissen
Angststoornissen:
verder 15,2%.
escaleren. Voorbeelden FACT-teams (Flexible Assertive
PSYCHOLOOG. Universitaire opleiding OUDE PSYCHISCHE BEHANDELINGEN
- Community
Stemmingsstoornissen:
Treatment) en 9,8%.
Intensive Home Treatment (IHT), die ambulante
in psychologie, stelt diagnoses en biedt - Hydrotherapie: perifere vasodilatatie, meer bloed naar huid en perifere organen en
- zorg
Middelengebruik stoornissen:
bieden om gedwongen opname te voorkomen.
psycho-therapie aan, maar schrijft geen minder naar centrale delen zoals de hersenen. Onttrekken bloed aan het brein.
7,1%. medicatie voor. - Insuline coma therapie: manisch psych beeld kalmeren. Glucose een het brein te
- ADHD (kindertijd): 3,2%. onttrekken.
POH GGZ. Vaak HBO-opgeleide - Koortstherapie: injectie leod van malarialijders. Na doormaken ziekte gepaard
Lifetime prevalentie: 40%-45%. professional met een aanvullende gaande met hoge koorts opmerkelijke verbetering van onrustige geestesziekte
- Angststoornissen: 28,6%. opleiding in de geestelijke - Cardiazol en electroshock therapie (ECT): het brein proberen te resetten. ECT wordt
- Stemmingsstoornissen: 27,6%. gezondheidszorg, biedt laagdrempelige nog gebruikt, oa bij therapie resistente depressie (stap 6 tegenwoordig). Bij 70%
ontstaat nog een respons of remissie. Combinatie narcose en ECT leidt tot
