Samenvatting hoofdstuk 1
1 psychologie wetenschap van gedrag en mentale processen.
2 experimenteel psycholoog psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische
processen.
3 docent psychologie psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op b.v. een hbo of
bachelor opleiding.
4 toegepast psycholoog psycholoog die de door de experimenteel psychologen vergaarde kennis
gebruikt om problemen op te lossen.
5 psychiatrie een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen.
6 pseudopsycholoog niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gepresenteerd.
7 vaardigheden voor kritisch denken dit boek legt de nadruk op 6 kritische vaardigheden gebaseerd
op de volgende vragen:
wat is de bron? Is de bewering redelijk of extreem? Wat is het bewijsmateriaal? Kan de conclusie
worden beïnvloedt door bias? Worden denkfouten vermeden? Zijn er voor het oplossen van het
probleem verschillende standpunten nodig?
8 anekdotisch bewijsmateriaal getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen
schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden aangezien.
9 bias een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis van
persoonlijke ervaringen en waarden.
10 emotionele bias de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, i.p.v. op
een rationele analyse van bewijsmateriaal.
11 confirmation bias ( bevestigingsbias) de neiging om info die niet bij je opvattingen aansluit te
negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan info te zoeken waar je het wel mee eens bent.
12 biologisch perspectief het biologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in het
functioneren van de genen, de hersenen, zenuwstelsel en hormoonstelsel.
13 neurowetenschap het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen
gedachten/gevoelens/motieven/bewustzijn/herinneringen en andere mentale processen creëren.
14 evolutionaire psychologie een relatief nieuw specialisme in de psychologie dat gedrag en mentale
processen beschouwt op basis van hun genetische aanpassingen aan overleving en voortplanting
15 introspectie beschrijving van je eigen, innerlijke bewuste ervaringen.
16 structuralisme historische stroming binnen de psychologie die basisstructuren van de geest en de
gedachten trachtte te ontrafelen. Structuralisten zochten de elementen van de bewuste ervaring.
17 functionalisme historische stroming binnen de psychologie die meende dat psychische processen
het beste begrepen kunnen worden in het licht van hun adaptieve nut en functie.
18 cognitief perspectief een van de belangrijkste psychologische perspectieven, waarbij de nadruk
ligt op mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen van
informatieverwerking.
19 behaviorisme een historische school die ernaar streefde om van de psychologie een objectieve
wetenschap te maken die zich alleen op gedrag richtte. Dus niet op mentale processen.
20 behavioristisch perspectief een psychologische invalshoek die de bron van onze handelingen
zoekt in stimuli vanuit omgeving, in plaats van in innerlijke mentale processen.
21 psychodynamische psychologie een benadering die de nadruk legt op het begrijpen van het
,menselijk functioneren in termen van onbewuste behoeften, verlangens, herinneringen en
conflicten.
22 psychoanalyse een benadering van de psychologie die is gebaseerd op de veronderstellingen van
Freud, die de nadruk legt op onbewuste processen. De term verwijst zowel naar Freuds
psychoanalytische theorie als naar zijn psychoanalytische behandelmethode.
23 perspectieven vanuit de gehele persoon een aantal psychologische perspectieven van die draaien
om een globaal inzicht persoonlijkheid, waaronder de psychodynamische psychologie, humanistische
psychologie en psychologie van karaktertrekken en temperament.
24 humanistische psychologie een klinische benadering die nadruk legt op de mogelijkheden, groei,
potentie en vrije wil van de mens.
25 psychologie van karaktertrekken en temperament een psychologisch perspectief dat gedrag en
persoonlijkheid ziet als de producten van fundamentele psychologische kenmerken.
26 ontwikkelingsperspectief een van de zes belangrijke perspectieven van de psychologie, dat zich
onderscheidt door de nadruk op erfelijkheid en omgeving, en op voorspelbare veranderingen die zich
voordoen tijdens de levensloop.
27 sociocultureel perspectief een van de zes belangrijke perspectieven van de psychologie dat de
nadruk legt op het belang van sociale interactie, sociaal leren en een cultureel perspectief.
28 cultuur een complexe mix van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities die wordt
ontwikkeld door een groep mensen die wordt gedeeld met anderen in dezelfde omgeving.
29 cross cultureel psycholoog een psycholoog die werkt in dit specialisme is geïnteresseerd in de
manieren waarop psychologische processen verschillen tussen mensen van verschillende culturen.
30 holisme visie die totaliteit altijd belangrijker vindt dan de som der delen.
31 wetenschappelijke methode een uit 4 stappen bestaande procedure voor empirisch onderzoek
van een hypothese, waarbij de omstandigheden zo zijn gekozen dat vooroordelen en subjectieve
oordelen worden uitgesloten.
32 empirisch onderzoek onderzoeksbenadering waarbij gegevens worden verzameld door middel
van objectieve informatie uit de eerste hand, gebaseerd op sensorische ervaring en observatie.
33 theorie toetsbare verklaring voor een aantal feiten of observaties.
34 hypothese voorspelling van de uitkomst van een wetenschappelijk onderzoek; een bewering
tussen over de relatie tussen variabelen in een onderzoek.
35 variabele element dat van invloed is op hetgeen onderzocht wordt.
36 operationele definitie objectieve beschrijving van een concept dat bij een wetenschappelijk
onderzoek hoort.
37 data informatie, gegevens die zijn verzameld door onderzoekers om een hypothese te toetsen.
38 experimentele conditie omstandigheden waaraan de leden van de experimentele groep tijdens
de speciale behandeling worden blootgesteld.
39 experimentele groep proefpersonen die worden blootgesteld aan de speciale behandeling die
men onderzoekt.
40 controle groep proefpersonen die worden gebruikt als vergelijkingsmateriaal naast de
experimentele groep. De controlegroep krijgt niet de speciale behandeling waar men weer over wil
weten.
41 controleconditie omstandigheden waaraan de leden van de controlegroep tijdens het experiment
worden blootgesteld.
42 onafhankelijke variabele variabele die zo genoemd wordt omdat de onderzoeker hem
onafhankelijk van alle andere zorgvuldig gecontroleerde experimentele omstandigheden kan
, manipuleren.
43 afhankelijke variabele de variabele die wordt gemeten of geobserveerd. Binnen een experiment
wordt de afhankelijke variabele door het manipuleren van de onafhankelijke variabele beïnvloedt.
44 randomisering procedure waarbij volledig door het toeval wordt bepaald of proefpersonen aan
de experimentele groep of aan de controlegroep wordt toegewezen.
45 significant een statische term die aangeeft dat het waarschijnlijk is dat het waargenomen effect
niet door toeval is ontstaan, maar door de onafhankelijke variabele te veranderen.
46 repliceren een onderzoek opnieuw uitvoeren.
47 experiment type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruik maakt van vergelijkbare groepen en
alle omstandigheden controleert en rechtstreeks manipuleert.
48 correlatieonderzoek vorm van onderzoek waarbij de relatie tussen variabelen wordt bestudeerd
zonder een afhankelijke variabele in een experiment te manipuleren. Geen oorzaak-gevolgrelatie.
49 geen correlatie een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen geen relatie hebben met
elkaar.
50 positieve correlatie een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen tegelijkertijd in
dezelfde richting variëren: als de een groter of kleiner wordt, verandert de ander in dezelfde richting.
51 negatieve correlatie een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen tegelijkertijd in
verschillende richtingen variëren.
52 survey techniek die wordt gebruikt bij correlatieonderzoek. In een survey wordt mensen gevraagd
te reageren op een van tevoren vastgestelde lijst met vragen.
53 natuurlijke observatie vorm van correlatieonderzoek waarbij gedrag van mensen of dieren in hun
eigen omgeving wordt geobserveerd.
54 gevalstudie onderzoek van een enkel object.
55 Expectancy bias (verwachtingsbias) de waarnemer staat toe dat zijn of haar verwachtingen de
resultaten van een onderzoek zullen beïnvloeden.
56 placebo substantie die op een medicijn lijkt maar niet is.
57 dubbelblindonderzoek experimentele procedure waarbij zowel de onderzoekers als de
proefpersonen niet weten wie welke onafhankelijke variabele krijgt toegediend.
1 psychologie wetenschap van gedrag en mentale processen.
2 experimenteel psycholoog psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische
processen.
3 docent psychologie psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op b.v. een hbo of
bachelor opleiding.
4 toegepast psycholoog psycholoog die de door de experimenteel psychologen vergaarde kennis
gebruikt om problemen op te lossen.
5 psychiatrie een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen.
6 pseudopsycholoog niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gepresenteerd.
7 vaardigheden voor kritisch denken dit boek legt de nadruk op 6 kritische vaardigheden gebaseerd
op de volgende vragen:
wat is de bron? Is de bewering redelijk of extreem? Wat is het bewijsmateriaal? Kan de conclusie
worden beïnvloedt door bias? Worden denkfouten vermeden? Zijn er voor het oplossen van het
probleem verschillende standpunten nodig?
8 anekdotisch bewijsmateriaal getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen
schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden aangezien.
9 bias een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis van
persoonlijke ervaringen en waarden.
10 emotionele bias de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, i.p.v. op
een rationele analyse van bewijsmateriaal.
11 confirmation bias ( bevestigingsbias) de neiging om info die niet bij je opvattingen aansluit te
negeren of te bekritiseren en om in plaats daarvan info te zoeken waar je het wel mee eens bent.
12 biologisch perspectief het biologische perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in het
functioneren van de genen, de hersenen, zenuwstelsel en hormoonstelsel.
13 neurowetenschap het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen
gedachten/gevoelens/motieven/bewustzijn/herinneringen en andere mentale processen creëren.
14 evolutionaire psychologie een relatief nieuw specialisme in de psychologie dat gedrag en mentale
processen beschouwt op basis van hun genetische aanpassingen aan overleving en voortplanting
15 introspectie beschrijving van je eigen, innerlijke bewuste ervaringen.
16 structuralisme historische stroming binnen de psychologie die basisstructuren van de geest en de
gedachten trachtte te ontrafelen. Structuralisten zochten de elementen van de bewuste ervaring.
17 functionalisme historische stroming binnen de psychologie die meende dat psychische processen
het beste begrepen kunnen worden in het licht van hun adaptieve nut en functie.
18 cognitief perspectief een van de belangrijkste psychologische perspectieven, waarbij de nadruk
ligt op mentale processen, zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen van
informatieverwerking.
19 behaviorisme een historische school die ernaar streefde om van de psychologie een objectieve
wetenschap te maken die zich alleen op gedrag richtte. Dus niet op mentale processen.
20 behavioristisch perspectief een psychologische invalshoek die de bron van onze handelingen
zoekt in stimuli vanuit omgeving, in plaats van in innerlijke mentale processen.
21 psychodynamische psychologie een benadering die de nadruk legt op het begrijpen van het
,menselijk functioneren in termen van onbewuste behoeften, verlangens, herinneringen en
conflicten.
22 psychoanalyse een benadering van de psychologie die is gebaseerd op de veronderstellingen van
Freud, die de nadruk legt op onbewuste processen. De term verwijst zowel naar Freuds
psychoanalytische theorie als naar zijn psychoanalytische behandelmethode.
23 perspectieven vanuit de gehele persoon een aantal psychologische perspectieven van die draaien
om een globaal inzicht persoonlijkheid, waaronder de psychodynamische psychologie, humanistische
psychologie en psychologie van karaktertrekken en temperament.
24 humanistische psychologie een klinische benadering die nadruk legt op de mogelijkheden, groei,
potentie en vrije wil van de mens.
25 psychologie van karaktertrekken en temperament een psychologisch perspectief dat gedrag en
persoonlijkheid ziet als de producten van fundamentele psychologische kenmerken.
26 ontwikkelingsperspectief een van de zes belangrijke perspectieven van de psychologie, dat zich
onderscheidt door de nadruk op erfelijkheid en omgeving, en op voorspelbare veranderingen die zich
voordoen tijdens de levensloop.
27 sociocultureel perspectief een van de zes belangrijke perspectieven van de psychologie dat de
nadruk legt op het belang van sociale interactie, sociaal leren en een cultureel perspectief.
28 cultuur een complexe mix van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities die wordt
ontwikkeld door een groep mensen die wordt gedeeld met anderen in dezelfde omgeving.
29 cross cultureel psycholoog een psycholoog die werkt in dit specialisme is geïnteresseerd in de
manieren waarop psychologische processen verschillen tussen mensen van verschillende culturen.
30 holisme visie die totaliteit altijd belangrijker vindt dan de som der delen.
31 wetenschappelijke methode een uit 4 stappen bestaande procedure voor empirisch onderzoek
van een hypothese, waarbij de omstandigheden zo zijn gekozen dat vooroordelen en subjectieve
oordelen worden uitgesloten.
32 empirisch onderzoek onderzoeksbenadering waarbij gegevens worden verzameld door middel
van objectieve informatie uit de eerste hand, gebaseerd op sensorische ervaring en observatie.
33 theorie toetsbare verklaring voor een aantal feiten of observaties.
34 hypothese voorspelling van de uitkomst van een wetenschappelijk onderzoek; een bewering
tussen over de relatie tussen variabelen in een onderzoek.
35 variabele element dat van invloed is op hetgeen onderzocht wordt.
36 operationele definitie objectieve beschrijving van een concept dat bij een wetenschappelijk
onderzoek hoort.
37 data informatie, gegevens die zijn verzameld door onderzoekers om een hypothese te toetsen.
38 experimentele conditie omstandigheden waaraan de leden van de experimentele groep tijdens
de speciale behandeling worden blootgesteld.
39 experimentele groep proefpersonen die worden blootgesteld aan de speciale behandeling die
men onderzoekt.
40 controle groep proefpersonen die worden gebruikt als vergelijkingsmateriaal naast de
experimentele groep. De controlegroep krijgt niet de speciale behandeling waar men weer over wil
weten.
41 controleconditie omstandigheden waaraan de leden van de controlegroep tijdens het experiment
worden blootgesteld.
42 onafhankelijke variabele variabele die zo genoemd wordt omdat de onderzoeker hem
onafhankelijk van alle andere zorgvuldig gecontroleerde experimentele omstandigheden kan
, manipuleren.
43 afhankelijke variabele de variabele die wordt gemeten of geobserveerd. Binnen een experiment
wordt de afhankelijke variabele door het manipuleren van de onafhankelijke variabele beïnvloedt.
44 randomisering procedure waarbij volledig door het toeval wordt bepaald of proefpersonen aan
de experimentele groep of aan de controlegroep wordt toegewezen.
45 significant een statische term die aangeeft dat het waarschijnlijk is dat het waargenomen effect
niet door toeval is ontstaan, maar door de onafhankelijke variabele te veranderen.
46 repliceren een onderzoek opnieuw uitvoeren.
47 experiment type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruik maakt van vergelijkbare groepen en
alle omstandigheden controleert en rechtstreeks manipuleert.
48 correlatieonderzoek vorm van onderzoek waarbij de relatie tussen variabelen wordt bestudeerd
zonder een afhankelijke variabele in een experiment te manipuleren. Geen oorzaak-gevolgrelatie.
49 geen correlatie een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen geen relatie hebben met
elkaar.
50 positieve correlatie een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen tegelijkertijd in
dezelfde richting variëren: als de een groter of kleiner wordt, verandert de ander in dezelfde richting.
51 negatieve correlatie een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen tegelijkertijd in
verschillende richtingen variëren.
52 survey techniek die wordt gebruikt bij correlatieonderzoek. In een survey wordt mensen gevraagd
te reageren op een van tevoren vastgestelde lijst met vragen.
53 natuurlijke observatie vorm van correlatieonderzoek waarbij gedrag van mensen of dieren in hun
eigen omgeving wordt geobserveerd.
54 gevalstudie onderzoek van een enkel object.
55 Expectancy bias (verwachtingsbias) de waarnemer staat toe dat zijn of haar verwachtingen de
resultaten van een onderzoek zullen beïnvloeden.
56 placebo substantie die op een medicijn lijkt maar niet is.
57 dubbelblindonderzoek experimentele procedure waarbij zowel de onderzoekers als de
proefpersonen niet weten wie welke onafhankelijke variabele krijgt toegediend.
