Samenvatting Borstkanker – Taak 1 – Blok 8
Naam: Femke Muric
Schooljaar: 2020-2021
1
,Inhoud
• Pathologie kanker ........................................................................................................................... 3
• Pathologie borstkanker .................................................................................................................. 7
• Triple diagnostiek ......................................................................................................................... 11
• TNM-classificatie........................................................................................................................... 16
• De operatietechnieken bij borstkanker ....................................................................................... 17
• Het evidence statement borstkanker .......................................................................................... 21
• Medische oncologie behandelingen ............................................................................................ 22
• De korte en lange termijn gevolgen van de medische oncologie behandelingen...................... 28
• De bijwerkingen van chemotherapie en fysiotherapie ............................................................... 32
• Klinimetrie bij oncologie............................................................................................................... 34
• De rol van de fysiotherapeut bij het behandelen van borstkanker ............................................ 40
• Het fysiotherapeutisch methodisch handelen bij kanker ........................................................... 42
• Problemen na kanker ................................................................................................................... 46
• Positieve gezondheid .................................................................................................................... 52
• Voeding bij chemotherapie .......................................................................................................... 55
• Pijn bij kanker ............................................................................................................................... 55
• Kanker nazorg ............................................................................................................................... 55
2
, Pathologie kanker
Kanker
Cellen in je lichaam hebben de mogelijkheid om te delen. Dit wordt gebruikt om te groeien en om
het weefsel te onderhouden. Als een cel wegvalt wordt hij vervangen door een andere. Hierdoor is er
altijd een goede balans in het weefsel. Er kan ook een mutatie optreden. Dit wordt veroorzaakt door
carcinogenen. Dit zijn chemische stoffen zoals asbest en tabaksrook, straling zoals uv-licht of
röntgenstraling, chronische ontsteking en virale infecties. In het grote merendeel van de gevallen
registreert de cel zelf dat hij afwijkend is en zal dus zelf geprogrammeerde celdood ondergaan. Dit
laatste wordt ook wel apoptose genoemd. Daarna is er weer ruimte voor een gezonde cel om het
weefsel te herstellen. De cel kan ook zo zodanige manier muteren dat er geen apoptose gebeurt. Als
er dan nog meer mutaties volgen zal dit leiden tot dysplasie. Dysplasie die jarenlang bestaat kan een
kanker gezwel vormen. Dit noemt men dan een carcinoom. Uiteindelijk kan een carcinoom uitzaaien
ofterwijl metastaseren.
Met dysplasie wordt de weg van gezond weefsel naar kankerweefsel aangegeven. Het begint met
gezond weefsel waarbij de cellen er netjes uitzien en het basaal membraan intact is. Daarna ontstaat
hyperplasie met toename van cellen. Verder ziet alles er nog mooi uit. Daarna komt milde dysplasie
waarbij de wanorde begint. Het volgende stadia is ernstige dysplasie waarbij er nog meer wanorde is,
maar alles bevindt zich nog wel binnen de grenzen van het basale membraan. Het is een kwestie van
tijd voordat dit kanker gaat worden. De laatste stap van dysplasie is invasieve kanker waarbij de
tumor buiten de grenzen van het basale membraan komt en dat er dus kans is op metastasering.
Wanneer er sprake is van invasieve kanker kunnen we spreken over de mate van differentiatie van
dat weefsel. Laaggradige cellen lijken nog op de originele orgaancellen. Intermediaire cellen lijken al
minder op de originele cellen. Hooggradige cellen lijken niet meer op de originele cellen. In het
ergste stadium zijn er anaplastische cellen waarbij de cellen nergens meer op lijken.
Benigne staat voor goedaardig. Dit zijn de tumoren die langzaam groeien, goed gedifferentieerd zijn
en ingekapseld zijn waardoor geen metastasering plaatsvindt. Deze tumoren kunnen wel omliggend
weefsel wegdrukken.
3
, Maligne tumoren zijn kwaadaardige tumoren. Dit zijn de tumoren die snel groeien, slecht
gedifferentieerd zijn en niet ingekapseld zijn waardoor wel metastasering kan plaatsvinden. Bij
infiltratie wordt omliggend weefsel doordrongen met tumor. Bij metastasering laten maligne cellen
zich los van de tumor en gaan ze zich verspreiden. Dit kan via de bloedbaan (hematogeen) of via het
lymfesysteem (lymfogeen). De lymfe voegt zich bij de ader en zo komen ze allebei terecht in het hart.
Via het hart kan het bloed gemakkelijk in de longen komen en daar een metastase vormen. Via de
longen kan het ook via het hart weer terug naar het hele lichaam gaan. Zo kan het bijv. terechtkomen
in de hersenen, de botten, de lever, etc. De verspreiding gaat dus hematogeen, lymfogeen en door
ingroei in omliggend weefsel.
Metastasen
Vanuit een kwaadaardige tumor kunnen cellen zich uitbreiden tot buiten de grenzen van het basaal
membraan. Vanuit hier kunnen 1 of meerdere cellen zich verspreiden. Kanker kan zich op vier
manieren verspreiden in het lichaam: door lokaal te groeien en zo in te groeien op andere organen
en weefsel of door uit te zaaien. Dit laatste kan via het bloed (hematogene metastasering) of via de
lymfe (lymfogene metastasering). Als laatste is de iatrogene metastasering ofterwijl door medische
handelen. Waarbij er tijdens een onderzoek of behandeling kankercellen worden verplaatst. Dit
wordt een entmetastase genoemd.
Hematogene metastasering gaat vaak naar het eerst volgende orgaan waar het bloed terecht komt.
Bij darmkanker zie je bijv. vaak levermetastase. Bij blaaskanker wordt vaak longmetastase gezien.
Ook de lymfogene metastasering volgt de anatomie. Via het lymfevat komt de kankercel eerst uit in
de eerstvolgende lymfeklier, vaak de schildwachtklier genoemd. Een melanoom op de onderarm
komt bijv. terecht op een schildwachtklier van de elleboog en vanuit daar kan het nog naar de
volgende lymfeklieren gaan. Daarna kan het nog verder in het lymfestelsel terecht komen waarna het
uitkomt in de aders. Het kan dus ook in de lichaamscirculatie terechtkomen.
Het zijn dus losse cellen die loskomen van de primaire tumor en kunnen verspreiden door het
lichaam. In de tussentijd kunnen ze door het afweersysteem worden herkent als lichaamsvreemd en
worden vernietigd. Een deel ervan zal zover gemuteerd zijn dat het afweersysteem ze niet opmerkt.
Dit zijn dan de losse cellen die voor metastase gaan zorgen. Met behulp van chemotherapie en
bestraling hoop je die losse cellen ook te kunnen vernietigen. Omdat het maar vaak 1 cel is die
ergens vastloopt kan het afhankelijk van het type kanker en de groeisnelheid wel jaren duren voordat
4
Naam: Femke Muric
Schooljaar: 2020-2021
1
,Inhoud
• Pathologie kanker ........................................................................................................................... 3
• Pathologie borstkanker .................................................................................................................. 7
• Triple diagnostiek ......................................................................................................................... 11
• TNM-classificatie........................................................................................................................... 16
• De operatietechnieken bij borstkanker ....................................................................................... 17
• Het evidence statement borstkanker .......................................................................................... 21
• Medische oncologie behandelingen ............................................................................................ 22
• De korte en lange termijn gevolgen van de medische oncologie behandelingen...................... 28
• De bijwerkingen van chemotherapie en fysiotherapie ............................................................... 32
• Klinimetrie bij oncologie............................................................................................................... 34
• De rol van de fysiotherapeut bij het behandelen van borstkanker ............................................ 40
• Het fysiotherapeutisch methodisch handelen bij kanker ........................................................... 42
• Problemen na kanker ................................................................................................................... 46
• Positieve gezondheid .................................................................................................................... 52
• Voeding bij chemotherapie .......................................................................................................... 55
• Pijn bij kanker ............................................................................................................................... 55
• Kanker nazorg ............................................................................................................................... 55
2
, Pathologie kanker
Kanker
Cellen in je lichaam hebben de mogelijkheid om te delen. Dit wordt gebruikt om te groeien en om
het weefsel te onderhouden. Als een cel wegvalt wordt hij vervangen door een andere. Hierdoor is er
altijd een goede balans in het weefsel. Er kan ook een mutatie optreden. Dit wordt veroorzaakt door
carcinogenen. Dit zijn chemische stoffen zoals asbest en tabaksrook, straling zoals uv-licht of
röntgenstraling, chronische ontsteking en virale infecties. In het grote merendeel van de gevallen
registreert de cel zelf dat hij afwijkend is en zal dus zelf geprogrammeerde celdood ondergaan. Dit
laatste wordt ook wel apoptose genoemd. Daarna is er weer ruimte voor een gezonde cel om het
weefsel te herstellen. De cel kan ook zo zodanige manier muteren dat er geen apoptose gebeurt. Als
er dan nog meer mutaties volgen zal dit leiden tot dysplasie. Dysplasie die jarenlang bestaat kan een
kanker gezwel vormen. Dit noemt men dan een carcinoom. Uiteindelijk kan een carcinoom uitzaaien
ofterwijl metastaseren.
Met dysplasie wordt de weg van gezond weefsel naar kankerweefsel aangegeven. Het begint met
gezond weefsel waarbij de cellen er netjes uitzien en het basaal membraan intact is. Daarna ontstaat
hyperplasie met toename van cellen. Verder ziet alles er nog mooi uit. Daarna komt milde dysplasie
waarbij de wanorde begint. Het volgende stadia is ernstige dysplasie waarbij er nog meer wanorde is,
maar alles bevindt zich nog wel binnen de grenzen van het basale membraan. Het is een kwestie van
tijd voordat dit kanker gaat worden. De laatste stap van dysplasie is invasieve kanker waarbij de
tumor buiten de grenzen van het basale membraan komt en dat er dus kans is op metastasering.
Wanneer er sprake is van invasieve kanker kunnen we spreken over de mate van differentiatie van
dat weefsel. Laaggradige cellen lijken nog op de originele orgaancellen. Intermediaire cellen lijken al
minder op de originele cellen. Hooggradige cellen lijken niet meer op de originele cellen. In het
ergste stadium zijn er anaplastische cellen waarbij de cellen nergens meer op lijken.
Benigne staat voor goedaardig. Dit zijn de tumoren die langzaam groeien, goed gedifferentieerd zijn
en ingekapseld zijn waardoor geen metastasering plaatsvindt. Deze tumoren kunnen wel omliggend
weefsel wegdrukken.
3
, Maligne tumoren zijn kwaadaardige tumoren. Dit zijn de tumoren die snel groeien, slecht
gedifferentieerd zijn en niet ingekapseld zijn waardoor wel metastasering kan plaatsvinden. Bij
infiltratie wordt omliggend weefsel doordrongen met tumor. Bij metastasering laten maligne cellen
zich los van de tumor en gaan ze zich verspreiden. Dit kan via de bloedbaan (hematogeen) of via het
lymfesysteem (lymfogeen). De lymfe voegt zich bij de ader en zo komen ze allebei terecht in het hart.
Via het hart kan het bloed gemakkelijk in de longen komen en daar een metastase vormen. Via de
longen kan het ook via het hart weer terug naar het hele lichaam gaan. Zo kan het bijv. terechtkomen
in de hersenen, de botten, de lever, etc. De verspreiding gaat dus hematogeen, lymfogeen en door
ingroei in omliggend weefsel.
Metastasen
Vanuit een kwaadaardige tumor kunnen cellen zich uitbreiden tot buiten de grenzen van het basaal
membraan. Vanuit hier kunnen 1 of meerdere cellen zich verspreiden. Kanker kan zich op vier
manieren verspreiden in het lichaam: door lokaal te groeien en zo in te groeien op andere organen
en weefsel of door uit te zaaien. Dit laatste kan via het bloed (hematogene metastasering) of via de
lymfe (lymfogene metastasering). Als laatste is de iatrogene metastasering ofterwijl door medische
handelen. Waarbij er tijdens een onderzoek of behandeling kankercellen worden verplaatst. Dit
wordt een entmetastase genoemd.
Hematogene metastasering gaat vaak naar het eerst volgende orgaan waar het bloed terecht komt.
Bij darmkanker zie je bijv. vaak levermetastase. Bij blaaskanker wordt vaak longmetastase gezien.
Ook de lymfogene metastasering volgt de anatomie. Via het lymfevat komt de kankercel eerst uit in
de eerstvolgende lymfeklier, vaak de schildwachtklier genoemd. Een melanoom op de onderarm
komt bijv. terecht op een schildwachtklier van de elleboog en vanuit daar kan het nog naar de
volgende lymfeklieren gaan. Daarna kan het nog verder in het lymfestelsel terecht komen waarna het
uitkomt in de aders. Het kan dus ook in de lichaamscirculatie terechtkomen.
Het zijn dus losse cellen die loskomen van de primaire tumor en kunnen verspreiden door het
lichaam. In de tussentijd kunnen ze door het afweersysteem worden herkent als lichaamsvreemd en
worden vernietigd. Een deel ervan zal zover gemuteerd zijn dat het afweersysteem ze niet opmerkt.
Dit zijn dan de losse cellen die voor metastase gaan zorgen. Met behulp van chemotherapie en
bestraling hoop je die losse cellen ook te kunnen vernietigen. Omdat het maar vaak 1 cel is die
ergens vastloopt kan het afhankelijk van het type kanker en de groeisnelheid wel jaren duren voordat
4
