RECHTSBESCHERMING VAN DE
BURGER TEGEN DE OVERHEID
2025 – 2026 PROF. DR. AUBE WIRTGEN
Inhoudsopgave:
a. introductie ...........................................................................................................................................................................................................................7
§1 begrippen ......................................................................................................................................................................................................................7
§2 preventieve en curatieve rechtsbescherming .......................................................................................................................................7
§3 geschillen met de overheid ................................................................................................................................................................................7
§4 typologie van de soorten rechtsbescherming....................................................................................................................................... 8
b. algemeen kader .............................................................................................................................................................................................................. 8
§1 bronnen .......................................................................................................................................................................................................................... 8
§2 het onderscheid tussen het publiekrecht en privaatrecht .............................................................................................................. 8
§3 het “wederkerig bestuursrecht” ...................................................................................................................................................................... 9
§4 geen algemene wet bestuursrecht .............................................................................................................................................................. 9
§5 de rechtsstaat – het legaliteitsbeginsel.................................................................................................................................................... 9
§6 complexe bevoegdheidsverdeling in het federale belgië ................................................................................................................. 9
c. preventieve rechtsbescherming (administratieve procedure in niet-betwiste zaken) ...................................................... 10
§1 openbaarheid van bestuur ............................................................................................................................................................................. 10
1. artikel 32 van de grondwet ........................................................................................................................................................................ 10
2. veelheid aan openbaarheidswetgeving ................................................................................................................................................. 11
3. actieve en passieve openbaarheid ........................................................................................................................................................ 12
4. toepassingsgebied ratione personae ................................................................................................................................................... 12
federaal niveau .................................................................................................................................................................................................. 12
vlaams niveau ................................................................................................................................................................................................... 13
van welke instanties/personen kan informatie openbaar gemaakt worden? ........................................................... 13
5. enkele beginselen inzake actieve openbaarheid .......................................................................................................................... 13
6. bijzonder aspect van actieve openbaarheid: de verplichting om beroepsmogelijkheid te vermelden ......... 14
algemeen ............................................................................................................................................................................................................... 14
toepassingsgebied ........................................................................................................................................................................................... 14
wat moet worden vermeld? ...................................................................................................................................................................... 14
sancite bij geen of gebrekkige (onvolledige) mededeling van de beroepsmogelijkheden ..................................... 14
opdracht ................................................................................................................................................................................................................. 15
1
, 7. passieve openbaarheid ................................................................................................................................................................................. 15
wat houdt het recht op openbaarheid in? .......................................................................................................................................... 15
waartoe kan toegang worden verkegen: het voorwerp van de openbaarheidswetgeving (het materieel
toepassingsgebied) .......................................................................................................................................................................................... 15
wie heeft recht op toegang tot bestuursdocumenten? de begunstigde van het recht van toegang ............. 16
uitzonderingen op de passieve openbaarheid van bestuur: gevallen waarin de overheid toegang kan of
moet weigeren..................................................................................................................................................................................................... 17
8. beroepsmogelijkheden bij weigering van toegang tot bestuursdocumenten ............................................................... 20
9. casus: relatieve verplichte uitzonderingsgrond – economisch, financieel of commercieel belang van een
oh-instantie (art. ii.35, 1° bestuursdecreet) ........................................................................................................................................... 22
10. opdracht ............................................................................................................................................................................................................. 23
§2 de formele motiveringsplicht van bestuurshandelingen .............................................................................................................. 23
1. juridisch kader en doelstellingen ............................................................................................................................................................. 23
2. toelichting bij de begrippen ........................................................................................................................................................................ 24
3. juridische en feitelijke motieven ............................................................................................................................................................... 25
4. afdoende motivering ...................................................................................................................................................................................... 25
5. sanctie – vereiste van belangenschade (substantiële vormvereiste) ........................................................................... 26
6. motivering “achteraf” – motivering door verwijzing ................................................................................................................... 27
7. uitzonderingen op de formele motiveringsplicht............................................................................................................................ 28
8. volstaat een positieve motivering? ....................................................................................................................................................... 28
9. de motivering van een examenuitslag ................................................................................................................................................ 29
§3 de wetten van de openbare dienst ........................................................................................................................................................... 29
1. het beginsel van de veranderlijkheid van de openbare dienst .............................................................................................. 29
2. het beginsel van de continuïteit van de openbare dienst ........................................................................................................ 29
3. het beginsel van de benuttigingsgelijkheid van de openbare dienst ................................................................................. 29
§4 de beginselen van behoorlijk bestuur .................................................................................................................................................... 30
1. algemeen ............................................................................................................................................................................................................... 30
2. plaats van de beginselen van behoorlijk bestuur in de hiërarchie van de rechtsnormen ................................ 30
3. toelichting bij de voornaamste beginselen van behoorlijk bestuur ................................................................................... 31
het zorgvuldigheidsbeginsel (principle of due care) ................................................................................................................... 31
de materiële motiveringsplicht ................................................................................................................................................................ 32
het rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel ............................................................................................................................ 32
4. het gelijkheidsbeginsel .................................................................................................................................................................................. 43
5. de hoorplicht (audi et alteram partem) ............................................................................................................................................ 45
algemeen .............................................................................................................................................................................................................. 45
Doel van de hoorplicht ................................................................................................................................................................................. 46
2
, Draagwijdte van de hoorplicht ............................................................................................................................................................... 46
concrete waarborgen geboden door de hoorplicht ................................................................................................................... 47
6. het redelijkheids- en evenredigheidsbeginsel – de redelijketermijnvereiste .................................................................. 48
Algemeen ............................................................................................................................................................................................................. 48
Bijzondere toepassingen van het redelijkheidsbeginsel ........................................................................................................... 49
7. het onpartijdigheidsbeginsel ...................................................................................................................................................................... 49
Omschrijving ....................................................................................................................................................................................................... 49
Grenzen aan het onpartijdigheidsbeginsel ........................................................................................................................................ 51
Sanctie op de niet-naleving van het onpartijdigheidsbeginsel ................................................................................................ 51
8. het fair play-beginsel ...................................................................................................................................................................................... 51
9. patere legem quam ipse fecisti ................................................................................................................................................................ 51
§5 beginselen van behoorlijk burgerschap .................................................................................................................................................. 51
§6 opdracht: ontwerpbrief ..................................................................................................................................................................................... 52
d. curatieve of repressieve rechtsbescherming ........................................................................................................................................... 53
§1 ombudsdienst.......................................................................................................................................................................................................... 53
§2 jurisdictionele rechtsbescherming door de justitiële rechter .................................................................................................... 53
1. jurisdictioneel pluralisme – subjectief en objectief contentieux ........................................................................................... 53
rechtsbescherming door de justitiële en de bestuurlijke rechter ....................................................................................... 53
subjectief en objectief contentieux........................................................................................................................................................ 53
subjectief contentieux ................................................................................................................................................................................... 54
objectief contentieux.......................................................................................................................................................................................55
onderscheid objectief – subjectief geschil .........................................................................................................................................55
2. toetsing van overheidsbesluiten aan hogere rechtsregels – exceptie van onwettigheid (art. 159 gw) ..... 56
inleiding ................................................................................................................................................................................................................... 56
passieve censuur: het onverbindend verklaren van onwettige bestuursbesluiten .................................................. 56
actieve censuur: de injunctiebevoegdheid van de burgerlijke rechter ..............................................................................57
3. het indirect wetgevingsbevel ..................................................................................................................................................................... 58
Scheiding der machten, even recapituleren ..................................................................................................................................... 58
Omschrijving van het wet- of regelgevingsbevel .......................................................................................................................... 59
De opkomst van het indirect wetgevingsbevel.............................................................................................................................. 60
Pleidooi voor een meer effectieve rechtsbescherming ............................................................................................................ 60
Kernvoorwaarden voor de toelaatbaarheid van een (indirect) wetgevingsbevel ................................................... 61
Toetsing van het arrest in de Klimaatzaak aan de kernvoorwaarden ........................................................................ 61
4. overheidsaansprakelijkheid voor fouten van de wm, um en rm ......................................................................................... 61
de hervorming van de buitencontractuele aansprakelijkheid ................................................................................................ 61
3
, de burgerlijke aansprakelijkheid voor onrechtmatig bestuur ................................................................................................ 61
de burgerlijke aansprakelijkheid voor foutieve rechtspraak ................................................................................................. 62
de burgerlijke aansprakelijkheid voor onrechtmatig handelen van de wetgevende macht ............................... 63
5. voorbeeld examenvraag rechtsbescherming door de civiele rechter ............................................................................ 65
§3 alternatieve rechtsbescherming – bemiddelling ............................................................................................................................... 65
§4 administratieve rechtsbescherming – administratief beroep .................................................................................................. 66
§5 rechtsbescherming verleend door andere administratieve rechtscolleges dan de raad van state ............... 67
1. grondwettelijke rechtsgrond ....................................................................................................................................................................... 67
2. principiële federale bevoegdheid ............................................................................................................................................................. 67
3. versnipperd landschap ................................................................................................................................................................................. 67
4. administratief cassatieberoep bij de raad van state .............................................................................................................. 67
5. korte toelichting bij enkele administratieve rechtscolleges .................................................................................................... 68
het rekenhof......................................................................................................................................................................................................... 68
de raad voor vreemdelingenbetwistingen ......................................................................................................................................... 68
de dienst van de bestuursrechtscolleges – de vlaamse bestuursrechtscolleges ................................................... 68
§6 de raad van state.............................................................................................................................................................................................. 70
1. inleiding ................................................................................................................................................................................................................... 70
ontstaan ............................................................................................................................................................................................................... 70
rol in curatieve rechtsbescherming ..................................................................................................................................................... 70
obectief vs. subjectief contentieux......................................................................................................................................................... 72
samenstelling...................................................................................................................................................................................................... 72
2. vernietiging wegens machtsoverschrijding (art. 14, §1 rvs-wet) ....................................................................................... 73
basisprincipes ................................................................................................................................................................................................... 73
vernietigingsgronden ..................................................................................................................................................................................... 73
rechtspleging ....................................................................................................................................................................................................... 76
rechtsgevolgen vernietigingsarrest ...................................................................................................................................................... 78
3. administratief kortgeding (art. 17, §1 en §2 rvs-wet) ............................................................................................................... 79
basisprincipes .................................................................................................................................................................................................... 79
toepassingsvoorwaarden gewone schorsing ................................................................................................................................. 79
rechtspleging gewone schorsing .............................................................................................................................................................. 81
voorlopige maatregelen ...............................................................................................................................................................................83
toepassingsvoorwaarden uiterst dringende noodzakelijkheid schorsing ......................................................................83
rechtspleging uiterst dringende noodzakelijkheid schorsing ................................................................................................. 84
4. redactie verzoekschrift tot nietigverklaring (gastcollege) ................................................................................................... 84
inleidend verzoekschrift en inhoud ........................................................................................................................................................ 84
4
, toelaatbare/ontvankelijke middelen regideren ............................................................................................................................... 87
5. de ontvankelijkheid van het beroep tot nietigverklaring bij de rvs .................................................................................... 95
versnelde procedure ...................................................................................................................................................................................... 95
de ontvankelijkheid van het beroep wat het voorwerp betreft: de aanvechtbare bestuurshandeling ........ 95
de ontvankelijkheid van het beroep wat de verzoeker betreft: de hoedanigheid ................................................... 100
de ontvankelijkheid van het beroep wat de verzoeker betreft: het belang ................................................................101
de ontvankelijkheid van het beroep wat de termijn betreft: de beroepstermijn ..................................................... 105
6. de schadevergoeding tot herstel voor de rvs ..............................................................................................................................108
algemeen kader ..............................................................................................................................................................................................108
kenmerken van de schadevergoeding tot herstel ......................................................................................................................108
toepassingsgebied ..........................................................................................................................................................................................110
omvang en aard van de schadevergoeding tot herstel .......................................................................................................... 111
electa une via non datur recursus ad alteram ............................................................................................................................ 111
grondvoorwaarden ........................................................................................................................................................................................ 112
de begroting van de schadevergoeding tot herstel ................................................................................................................... 115
procedurele aspecten ................................................................................................................................................................................... 115
keuze tussen de civiele rechter en de rvs ....................................................................................................................................... 116
§7 het grondwettelijk hof ....................................................................................................................................................................................... 117
1. twee modellen van grondwettigheidstoetsing van formele wetgeving ............................................................................ 117
eerste model: diffuse grondwettigheidstoetsing............................................................................................................................ 117
tweede model: gecentraliseerde (‘kelsensiaanse’) grondwettigheidstoetsing............................................................ 117
toepasselijk model in belgië ...................................................................................................................................................................... 118
2. chronologisch overzicht .............................................................................................................................................................................. 118
de trias politica in de grondwet van 1831 ........................................................................................................................................ 118
de evolutie 1831-1980 .................................................................................................................................................................................... 119
de evolutie 1980-2023: van ‘arbitragehof’ tot ‘grondwettelijk hof’ ..................................................................................120
3. samenstelling .................................................................................................................................................................................................... 121
benoemingsprocedure en -voorwaarden ......................................................................................................................................... 121
de vier evenwichten in de samenstelling .......................................................................................................................................... 121
4. toetsingsbevoegdheid .................................................................................................................................................................................. 122
getoetste normen en toetsingsnormen ............................................................................................................................................. 122
ex cursus: het gwh als rechter van eu-recht ............................................................................................................................... 122
artikelen 10 en 11 van de grondwet ....................................................................................................................................................123
5. beroepen tot vernietiging ........................................................................................................................................................................... 125
algemeen ............................................................................................................................................................................................................. 125
5
, particuliere verzoekers: belangvereiste .......................................................................................................................................... 125
rechtsgevolgen van een vernietiging .................................................................................................................................................. 125
verwerping en voorbehoud van interpetatie ................................................................................................................................. 125
6. prejudiciële vragen ........................................................................................................................................................................................ 126
algemeen ............................................................................................................................................................................................................. 126
techniek................................................................................................................................................................................................................. 127
rechtsgevolgen ................................................................................................................................................................................................ 127
6
BURGER TEGEN DE OVERHEID
2025 – 2026 PROF. DR. AUBE WIRTGEN
Inhoudsopgave:
a. introductie ...........................................................................................................................................................................................................................7
§1 begrippen ......................................................................................................................................................................................................................7
§2 preventieve en curatieve rechtsbescherming .......................................................................................................................................7
§3 geschillen met de overheid ................................................................................................................................................................................7
§4 typologie van de soorten rechtsbescherming....................................................................................................................................... 8
b. algemeen kader .............................................................................................................................................................................................................. 8
§1 bronnen .......................................................................................................................................................................................................................... 8
§2 het onderscheid tussen het publiekrecht en privaatrecht .............................................................................................................. 8
§3 het “wederkerig bestuursrecht” ...................................................................................................................................................................... 9
§4 geen algemene wet bestuursrecht .............................................................................................................................................................. 9
§5 de rechtsstaat – het legaliteitsbeginsel.................................................................................................................................................... 9
§6 complexe bevoegdheidsverdeling in het federale belgië ................................................................................................................. 9
c. preventieve rechtsbescherming (administratieve procedure in niet-betwiste zaken) ...................................................... 10
§1 openbaarheid van bestuur ............................................................................................................................................................................. 10
1. artikel 32 van de grondwet ........................................................................................................................................................................ 10
2. veelheid aan openbaarheidswetgeving ................................................................................................................................................. 11
3. actieve en passieve openbaarheid ........................................................................................................................................................ 12
4. toepassingsgebied ratione personae ................................................................................................................................................... 12
federaal niveau .................................................................................................................................................................................................. 12
vlaams niveau ................................................................................................................................................................................................... 13
van welke instanties/personen kan informatie openbaar gemaakt worden? ........................................................... 13
5. enkele beginselen inzake actieve openbaarheid .......................................................................................................................... 13
6. bijzonder aspect van actieve openbaarheid: de verplichting om beroepsmogelijkheid te vermelden ......... 14
algemeen ............................................................................................................................................................................................................... 14
toepassingsgebied ........................................................................................................................................................................................... 14
wat moet worden vermeld? ...................................................................................................................................................................... 14
sancite bij geen of gebrekkige (onvolledige) mededeling van de beroepsmogelijkheden ..................................... 14
opdracht ................................................................................................................................................................................................................. 15
1
, 7. passieve openbaarheid ................................................................................................................................................................................. 15
wat houdt het recht op openbaarheid in? .......................................................................................................................................... 15
waartoe kan toegang worden verkegen: het voorwerp van de openbaarheidswetgeving (het materieel
toepassingsgebied) .......................................................................................................................................................................................... 15
wie heeft recht op toegang tot bestuursdocumenten? de begunstigde van het recht van toegang ............. 16
uitzonderingen op de passieve openbaarheid van bestuur: gevallen waarin de overheid toegang kan of
moet weigeren..................................................................................................................................................................................................... 17
8. beroepsmogelijkheden bij weigering van toegang tot bestuursdocumenten ............................................................... 20
9. casus: relatieve verplichte uitzonderingsgrond – economisch, financieel of commercieel belang van een
oh-instantie (art. ii.35, 1° bestuursdecreet) ........................................................................................................................................... 22
10. opdracht ............................................................................................................................................................................................................. 23
§2 de formele motiveringsplicht van bestuurshandelingen .............................................................................................................. 23
1. juridisch kader en doelstellingen ............................................................................................................................................................. 23
2. toelichting bij de begrippen ........................................................................................................................................................................ 24
3. juridische en feitelijke motieven ............................................................................................................................................................... 25
4. afdoende motivering ...................................................................................................................................................................................... 25
5. sanctie – vereiste van belangenschade (substantiële vormvereiste) ........................................................................... 26
6. motivering “achteraf” – motivering door verwijzing ................................................................................................................... 27
7. uitzonderingen op de formele motiveringsplicht............................................................................................................................ 28
8. volstaat een positieve motivering? ....................................................................................................................................................... 28
9. de motivering van een examenuitslag ................................................................................................................................................ 29
§3 de wetten van de openbare dienst ........................................................................................................................................................... 29
1. het beginsel van de veranderlijkheid van de openbare dienst .............................................................................................. 29
2. het beginsel van de continuïteit van de openbare dienst ........................................................................................................ 29
3. het beginsel van de benuttigingsgelijkheid van de openbare dienst ................................................................................. 29
§4 de beginselen van behoorlijk bestuur .................................................................................................................................................... 30
1. algemeen ............................................................................................................................................................................................................... 30
2. plaats van de beginselen van behoorlijk bestuur in de hiërarchie van de rechtsnormen ................................ 30
3. toelichting bij de voornaamste beginselen van behoorlijk bestuur ................................................................................... 31
het zorgvuldigheidsbeginsel (principle of due care) ................................................................................................................... 31
de materiële motiveringsplicht ................................................................................................................................................................ 32
het rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel ............................................................................................................................ 32
4. het gelijkheidsbeginsel .................................................................................................................................................................................. 43
5. de hoorplicht (audi et alteram partem) ............................................................................................................................................ 45
algemeen .............................................................................................................................................................................................................. 45
Doel van de hoorplicht ................................................................................................................................................................................. 46
2
, Draagwijdte van de hoorplicht ............................................................................................................................................................... 46
concrete waarborgen geboden door de hoorplicht ................................................................................................................... 47
6. het redelijkheids- en evenredigheidsbeginsel – de redelijketermijnvereiste .................................................................. 48
Algemeen ............................................................................................................................................................................................................. 48
Bijzondere toepassingen van het redelijkheidsbeginsel ........................................................................................................... 49
7. het onpartijdigheidsbeginsel ...................................................................................................................................................................... 49
Omschrijving ....................................................................................................................................................................................................... 49
Grenzen aan het onpartijdigheidsbeginsel ........................................................................................................................................ 51
Sanctie op de niet-naleving van het onpartijdigheidsbeginsel ................................................................................................ 51
8. het fair play-beginsel ...................................................................................................................................................................................... 51
9. patere legem quam ipse fecisti ................................................................................................................................................................ 51
§5 beginselen van behoorlijk burgerschap .................................................................................................................................................. 51
§6 opdracht: ontwerpbrief ..................................................................................................................................................................................... 52
d. curatieve of repressieve rechtsbescherming ........................................................................................................................................... 53
§1 ombudsdienst.......................................................................................................................................................................................................... 53
§2 jurisdictionele rechtsbescherming door de justitiële rechter .................................................................................................... 53
1. jurisdictioneel pluralisme – subjectief en objectief contentieux ........................................................................................... 53
rechtsbescherming door de justitiële en de bestuurlijke rechter ....................................................................................... 53
subjectief en objectief contentieux........................................................................................................................................................ 53
subjectief contentieux ................................................................................................................................................................................... 54
objectief contentieux.......................................................................................................................................................................................55
onderscheid objectief – subjectief geschil .........................................................................................................................................55
2. toetsing van overheidsbesluiten aan hogere rechtsregels – exceptie van onwettigheid (art. 159 gw) ..... 56
inleiding ................................................................................................................................................................................................................... 56
passieve censuur: het onverbindend verklaren van onwettige bestuursbesluiten .................................................. 56
actieve censuur: de injunctiebevoegdheid van de burgerlijke rechter ..............................................................................57
3. het indirect wetgevingsbevel ..................................................................................................................................................................... 58
Scheiding der machten, even recapituleren ..................................................................................................................................... 58
Omschrijving van het wet- of regelgevingsbevel .......................................................................................................................... 59
De opkomst van het indirect wetgevingsbevel.............................................................................................................................. 60
Pleidooi voor een meer effectieve rechtsbescherming ............................................................................................................ 60
Kernvoorwaarden voor de toelaatbaarheid van een (indirect) wetgevingsbevel ................................................... 61
Toetsing van het arrest in de Klimaatzaak aan de kernvoorwaarden ........................................................................ 61
4. overheidsaansprakelijkheid voor fouten van de wm, um en rm ......................................................................................... 61
de hervorming van de buitencontractuele aansprakelijkheid ................................................................................................ 61
3
, de burgerlijke aansprakelijkheid voor onrechtmatig bestuur ................................................................................................ 61
de burgerlijke aansprakelijkheid voor foutieve rechtspraak ................................................................................................. 62
de burgerlijke aansprakelijkheid voor onrechtmatig handelen van de wetgevende macht ............................... 63
5. voorbeeld examenvraag rechtsbescherming door de civiele rechter ............................................................................ 65
§3 alternatieve rechtsbescherming – bemiddelling ............................................................................................................................... 65
§4 administratieve rechtsbescherming – administratief beroep .................................................................................................. 66
§5 rechtsbescherming verleend door andere administratieve rechtscolleges dan de raad van state ............... 67
1. grondwettelijke rechtsgrond ....................................................................................................................................................................... 67
2. principiële federale bevoegdheid ............................................................................................................................................................. 67
3. versnipperd landschap ................................................................................................................................................................................. 67
4. administratief cassatieberoep bij de raad van state .............................................................................................................. 67
5. korte toelichting bij enkele administratieve rechtscolleges .................................................................................................... 68
het rekenhof......................................................................................................................................................................................................... 68
de raad voor vreemdelingenbetwistingen ......................................................................................................................................... 68
de dienst van de bestuursrechtscolleges – de vlaamse bestuursrechtscolleges ................................................... 68
§6 de raad van state.............................................................................................................................................................................................. 70
1. inleiding ................................................................................................................................................................................................................... 70
ontstaan ............................................................................................................................................................................................................... 70
rol in curatieve rechtsbescherming ..................................................................................................................................................... 70
obectief vs. subjectief contentieux......................................................................................................................................................... 72
samenstelling...................................................................................................................................................................................................... 72
2. vernietiging wegens machtsoverschrijding (art. 14, §1 rvs-wet) ....................................................................................... 73
basisprincipes ................................................................................................................................................................................................... 73
vernietigingsgronden ..................................................................................................................................................................................... 73
rechtspleging ....................................................................................................................................................................................................... 76
rechtsgevolgen vernietigingsarrest ...................................................................................................................................................... 78
3. administratief kortgeding (art. 17, §1 en §2 rvs-wet) ............................................................................................................... 79
basisprincipes .................................................................................................................................................................................................... 79
toepassingsvoorwaarden gewone schorsing ................................................................................................................................. 79
rechtspleging gewone schorsing .............................................................................................................................................................. 81
voorlopige maatregelen ...............................................................................................................................................................................83
toepassingsvoorwaarden uiterst dringende noodzakelijkheid schorsing ......................................................................83
rechtspleging uiterst dringende noodzakelijkheid schorsing ................................................................................................. 84
4. redactie verzoekschrift tot nietigverklaring (gastcollege) ................................................................................................... 84
inleidend verzoekschrift en inhoud ........................................................................................................................................................ 84
4
, toelaatbare/ontvankelijke middelen regideren ............................................................................................................................... 87
5. de ontvankelijkheid van het beroep tot nietigverklaring bij de rvs .................................................................................... 95
versnelde procedure ...................................................................................................................................................................................... 95
de ontvankelijkheid van het beroep wat het voorwerp betreft: de aanvechtbare bestuurshandeling ........ 95
de ontvankelijkheid van het beroep wat de verzoeker betreft: de hoedanigheid ................................................... 100
de ontvankelijkheid van het beroep wat de verzoeker betreft: het belang ................................................................101
de ontvankelijkheid van het beroep wat de termijn betreft: de beroepstermijn ..................................................... 105
6. de schadevergoeding tot herstel voor de rvs ..............................................................................................................................108
algemeen kader ..............................................................................................................................................................................................108
kenmerken van de schadevergoeding tot herstel ......................................................................................................................108
toepassingsgebied ..........................................................................................................................................................................................110
omvang en aard van de schadevergoeding tot herstel .......................................................................................................... 111
electa une via non datur recursus ad alteram ............................................................................................................................ 111
grondvoorwaarden ........................................................................................................................................................................................ 112
de begroting van de schadevergoeding tot herstel ................................................................................................................... 115
procedurele aspecten ................................................................................................................................................................................... 115
keuze tussen de civiele rechter en de rvs ....................................................................................................................................... 116
§7 het grondwettelijk hof ....................................................................................................................................................................................... 117
1. twee modellen van grondwettigheidstoetsing van formele wetgeving ............................................................................ 117
eerste model: diffuse grondwettigheidstoetsing............................................................................................................................ 117
tweede model: gecentraliseerde (‘kelsensiaanse’) grondwettigheidstoetsing............................................................ 117
toepasselijk model in belgië ...................................................................................................................................................................... 118
2. chronologisch overzicht .............................................................................................................................................................................. 118
de trias politica in de grondwet van 1831 ........................................................................................................................................ 118
de evolutie 1831-1980 .................................................................................................................................................................................... 119
de evolutie 1980-2023: van ‘arbitragehof’ tot ‘grondwettelijk hof’ ..................................................................................120
3. samenstelling .................................................................................................................................................................................................... 121
benoemingsprocedure en -voorwaarden ......................................................................................................................................... 121
de vier evenwichten in de samenstelling .......................................................................................................................................... 121
4. toetsingsbevoegdheid .................................................................................................................................................................................. 122
getoetste normen en toetsingsnormen ............................................................................................................................................. 122
ex cursus: het gwh als rechter van eu-recht ............................................................................................................................... 122
artikelen 10 en 11 van de grondwet ....................................................................................................................................................123
5. beroepen tot vernietiging ........................................................................................................................................................................... 125
algemeen ............................................................................................................................................................................................................. 125
5
, particuliere verzoekers: belangvereiste .......................................................................................................................................... 125
rechtsgevolgen van een vernietiging .................................................................................................................................................. 125
verwerping en voorbehoud van interpetatie ................................................................................................................................. 125
6. prejudiciële vragen ........................................................................................................................................................................................ 126
algemeen ............................................................................................................................................................................................................. 126
techniek................................................................................................................................................................................................................. 127
rechtsgevolgen ................................................................................................................................................................................................ 127
6
