Inleidende begrippen over gezondheid en ziekte;
Wat is gezondheid? Vaak wordt gezondheid omschreven als de afwezigheid van
ziekten, maar dat is te beperkt. Gezondheid betekent meer dan niet ziek zijn. Het omvat
3 belangrijke aspecten;
Lichamelijke welzijn (goed functioneren van het lichaam)
Geestelijk welzijn (psychisch evenwicht)
Sociaal welzijn (goed functioneren in de maatschappij).
De WHO definieerde in 1947 gezondheid als; een toestand van volledig lichamelijk,
geestelijk en sociaal welzijn.
En ziekten; een afwijking van een normale functie of structuur van het lichaam.
Wat is normaal en wat is afwijkend?
Om te bepalen wat normaal is, gebruikt men statistiek; als je waarden van een
grote groep mensen jun een curve zet (normale verdeling) dan valt 95% van de waarden
binnen het gemiddelde 2 standaarddeviaties. Deze waarden noemen we statisch
normaal. De uiterste 2,5% links en 2?5% rechts noemt men statisch afwijkend.
Factoren die normaliteit beïnvloeden;
Geslacht
Leeftijd
Diurne variatie (verschil tussen dag en nacht)
Algemene gezondheidstoestand
Andere biologische verschillen
Europese visie op gezondheid;
In 2010 formuleerde de EU, onder leiding van Herman Van Rompuy; het doel van
gezondheidsbeleid is het maximaliseren, binnen de beschikbare middelen en volgens
principes van rechtsvaardigheid en solidariteit.
Dit betekent;
Er zijn beperkte middelen
Gezondheidszorg moet eerlijk verdeeld worden
Solidariteit is een kernwaarde.
Pathofysiologie (ziektemechanismen);
Er bestaan duizenden ziekten, maar de onderliggende mechanismen zijn beperkt in
aantal. Belangrijkste ziektemechanismen;
Genetisch defect
Ischemie; is een verminderde of onderbroken bloedtoevoer naar een weefsel of
orgaan, daardoor ontstaat een zuurstoftekort en een tekort aan voedingstoffen.
Dus minder bloedtoevoer, minder zuurstof, cellen kunnen niet normaal
functioneren, bij langdurige ischemie celdood (necrose).
Bv bij hartinfarct; zuurstoftekort van een deel van de hartspier door afsluiting
van een kransslagader. Ischemie komt vaker voor bij oudere mensen door;
diabetes mellitus, hoge bloeddruk, roken. Niet alle oudere mensen met
hartproblemen hebben automatisch ischemie, maar het risico stijgt met de leeftijd.
, Infectie; ziekte veroorzaakt wordt door een micro-organisme. (virus, bacterie,
schimmel, parasiet. Infectie ontstaat wanneer een micro-organisme; het lichaam
binnendringt, zich vermenigvuldigt en schade veroorzaakt of een afweerreactie
uitlokt.
Inflammatie; is de medische term voor ontsteking. Het is een normale en
beschermende reactie van het lichaam op schade.
Auto immuunreactie; ontstaat wanneer het immuunsysteem lichaamseigen
cellen aanvalt. Normaal; het immuunsystemen herkent eigen cellen en lat die
met rust. Bij auto-immuunziekte; het afweersysteem laakt een fout, er ontstaat
chronische ontsteking. Eigen weefsels worden beschadigd. Bij auto-
immuunziekten is er dus inflammatie veroorzaakt door het eigen immuunsysteem.
Toxische factoren
Trauma
Kanker
Metabole stoornis (stofwisselingsprobleem)
Nutritionele stoornis (tekort of overschot aan voeding)
Veroudering
Psychogene factoren (psychische oorzaak).
Karakteristieken van een ziektebeeld;
Ethiologie (oorzaak); de etiologie is de oorzaak van een ziekte, mogelijkheden;
Unifactorieel; een oorzaak
Multifactorieel; meerdere oorzaken bij. Diabetes type2vv
Exogeen; oorzaak komt van buitenaf (bv. Infectie)
Endogeen, oorzaak komt van binnenuit (bv. Genetisch).
Idiopathisch; oorzaak onbekend, het betekent niet dat er geen oorzaak is, maar dat we
ze (nog) niet kennen.
Iatrogeen, veroorzaakt door medische behandeling bv; tijdens een operatie wordt per
ongeluk een zenuw geraakt. Gevolg; verminderde beweeglijkheid of gevoelloosheid van
de voet.
Pancreas (alveesklier);
De pancreas heeft twee belangrijke functies;
Endocriene functie (hormonen); produceert insuline, glucagon, regelt de
bloedsuikerspiegel. Wanneer he suiker eet; glucose stijgt in het bloed, pancreas makt
insuline aan. Insuline zorgt ervoor dat glucose wordt opgenomen in cellen op opgeslagen
(bv. Als glycogeen in lever en spieren).
Veroudering en pancreas; bij het ouder worden; kan de insulineproductie verminderen,
ontstaat vaker insulineresistentie. De pancreas kan minder efficiënt werken. Dar verhoogt
de kans op diabetes type 2.
Multifactorieel voorbeeld met pancreas; een verminderde pancreasfunctie kan
ontstaan door;
veroudering (endogene factor)
chirurgische verwijdering van een deel van de pancreas (kanker)
chronische ontsteking
wanneer meerdere van deze factoren samen voorkomen multifactorieel probleem.
Pathogenese (ontstaanswijze);
,De pathogenese beschrijft hoe de ziekte ontstaat. 3 factoren spelen een rol;
1. Schadelijke invloeden van buitenaf; infectie, trauma, intoxicatie,
overbelasting.
2. Het terrein; genetische aanleg, leeftijd, algemene gezondheid
3. Reactievermogen; hoe goed werken de afweermechanismen?
Symptomatologie;
Symptoom; is een uiting van ziekte; het is een teken of klacht, geen verzameling van
kenmerken.
Subjectief; klacht van de patiënt (bv. Pijn)
Objectief; zichtbaar/meetbaar (bv. Koorts)
Aspecifiek; komt bij veel ziekten voor (bv. Buikpijn) met aspecifieke symptomen, moet
men dus verder onderzoek doen om de oorzaak te vinden.
Pathognomonisch; typisch voor een ziekte (bv. Schilferende huidplaques bij psoriasis).
Syndroom; is een combinatie van symptomen die samen voorkomen. Bv. Een patiënt
met hoofdpijn en koorts kan wijzen op een bepaald syndroom.
Belangrijk; een syndroom beschrijft en patroon van symptomen, maar zegt niet altijd
directe iets over de exacte oorzaak.
Syndroom van Marfan;
Het Marfan syndromen is een erfelijke bindweefselaandoening. Bij het syndroom van
Marfan is het bindweefsel abnormaal zwak en te elastisch door een genetische afwijking
(meestal in het fibrilline 1 gen).
Mensen met Marfan hebben vaak;
Lange lichaamslengte
Lange armen en benen
Lange en slanke vingers
Hyperlaxiteit
Smalle borstkas of afwijkingen van de borstwand
Scoliose
De gewrichten zijn vaak te soepel door het zwakke bindweefsel.
Maar het grootse risico bij Marfan ligt ter hoogte van het hart en de grote bloedvaten, de
wand van de aorta is zwakker, er is verhoogd risico op; aorta verwijding, scheur inde
vaatwand en interne bloeding. Dit kan levensbedreigend zijn.
Verloop van en ziekte;
Het verloop van een ziekte beschrijft hoe een aandoening zich ontwikkeld inde tijd; van
het eerste contact met de oorzaak toe genezing of complicaties. Ziekte kunnen;
Volgens tijd;
Acuut; plots en kortdurend
Chronisch; langdurig
Sommige infectieziekten duren bijvoorbeeld enkelen weken, terwijl andere maanden of
jaren kunnen aanhouden.
Specifieke periodes;
, Latente periode; ziekte aanwezig zonder symptomen
Incubatieperiode; tijd tussen de besmetting en het optreden van de eerste symptomen
Prodromale periode; vroege fase van de zieke waarin aspecifieke, algemene
symptomen optreden. Dit zijn vaak vage klachten zoals; (vermoeidheid, lichte koorts).
Belangrijk; de besmetting kan bijvoorbeeld 3 weken eerder gebeurd zijn, maar de
prodromale fase start pas vlak voor de typische ziekteverschijnselen.
Diagnose; gebeurt via combinatie van;
o Symptomen
o Klinisch onderzoek
o Beeldvorming
o Laboratoriumonderzoek
o Biopsie
Prognose; de prognose is het verwacht verloop van een ziekte, met volledig genezing,
genezing met restletsels, chronisch verloop en overlijden (ongunstige prognose).
Behandeling van ziekte;
Behandeling kan ingedeeld worden volgens doel en methode;
Volgens doel;
Causale behandeling; pakt de oorzaak aan
Symptomatische behandeling; besttijden symptomen
Proefbehandeling; therapeutisch experiment voor diagnose
Experimentele behandeling; nog niet wetenschappelijk bewezen
Curatieve behandeling; gericht op genezing
Palliatieve behandeling; symptoombestrijding zonder genezing.
Volgens methode;
Heelkundig (chirurgisch), operatie herstellen, verwijderen of transplanteren
Conservatief (niet chirurg), medicamenteus of fysisch (therapieën)
Psychotherapie; voor psychosomatische of psychiatrische aandoeningen.
Stoelgangtest;
Bij ongeveer 57 op 1000 mensen is de steolgangtest afwijkend. Dat betekent dat er meer
bloed dan normaal in de stoelgang werd gevonden. Dit wijst niet automatisch op poliepen
of dikke darmkanker, want bloedverlies kan verschillende oorzaken hebben. daarom is
verder onderzoek nodig, meestal via een colposcopie.
Met een colposcopie kunnen;
Darmpoliepen opgespoord worden
Poliepen meteen verwijderd worden
Poliepen kunnen een voorstadium van dikke darmkanker zijn. Een nieuwe stoelgangstest
uitvoeren heeft geen zin; er is een colposcopie nodig.
Evidence based medecine;
De klassieke geneeskunde is gebaseerd op wetenschappelijk bewijs. Men noemt die
Evidence Based Medecine. Belangrijk;
o Niet elk onderzoek is even sterk
Wat is gezondheid? Vaak wordt gezondheid omschreven als de afwezigheid van
ziekten, maar dat is te beperkt. Gezondheid betekent meer dan niet ziek zijn. Het omvat
3 belangrijke aspecten;
Lichamelijke welzijn (goed functioneren van het lichaam)
Geestelijk welzijn (psychisch evenwicht)
Sociaal welzijn (goed functioneren in de maatschappij).
De WHO definieerde in 1947 gezondheid als; een toestand van volledig lichamelijk,
geestelijk en sociaal welzijn.
En ziekten; een afwijking van een normale functie of structuur van het lichaam.
Wat is normaal en wat is afwijkend?
Om te bepalen wat normaal is, gebruikt men statistiek; als je waarden van een
grote groep mensen jun een curve zet (normale verdeling) dan valt 95% van de waarden
binnen het gemiddelde 2 standaarddeviaties. Deze waarden noemen we statisch
normaal. De uiterste 2,5% links en 2?5% rechts noemt men statisch afwijkend.
Factoren die normaliteit beïnvloeden;
Geslacht
Leeftijd
Diurne variatie (verschil tussen dag en nacht)
Algemene gezondheidstoestand
Andere biologische verschillen
Europese visie op gezondheid;
In 2010 formuleerde de EU, onder leiding van Herman Van Rompuy; het doel van
gezondheidsbeleid is het maximaliseren, binnen de beschikbare middelen en volgens
principes van rechtsvaardigheid en solidariteit.
Dit betekent;
Er zijn beperkte middelen
Gezondheidszorg moet eerlijk verdeeld worden
Solidariteit is een kernwaarde.
Pathofysiologie (ziektemechanismen);
Er bestaan duizenden ziekten, maar de onderliggende mechanismen zijn beperkt in
aantal. Belangrijkste ziektemechanismen;
Genetisch defect
Ischemie; is een verminderde of onderbroken bloedtoevoer naar een weefsel of
orgaan, daardoor ontstaat een zuurstoftekort en een tekort aan voedingstoffen.
Dus minder bloedtoevoer, minder zuurstof, cellen kunnen niet normaal
functioneren, bij langdurige ischemie celdood (necrose).
Bv bij hartinfarct; zuurstoftekort van een deel van de hartspier door afsluiting
van een kransslagader. Ischemie komt vaker voor bij oudere mensen door;
diabetes mellitus, hoge bloeddruk, roken. Niet alle oudere mensen met
hartproblemen hebben automatisch ischemie, maar het risico stijgt met de leeftijd.
, Infectie; ziekte veroorzaakt wordt door een micro-organisme. (virus, bacterie,
schimmel, parasiet. Infectie ontstaat wanneer een micro-organisme; het lichaam
binnendringt, zich vermenigvuldigt en schade veroorzaakt of een afweerreactie
uitlokt.
Inflammatie; is de medische term voor ontsteking. Het is een normale en
beschermende reactie van het lichaam op schade.
Auto immuunreactie; ontstaat wanneer het immuunsysteem lichaamseigen
cellen aanvalt. Normaal; het immuunsystemen herkent eigen cellen en lat die
met rust. Bij auto-immuunziekte; het afweersysteem laakt een fout, er ontstaat
chronische ontsteking. Eigen weefsels worden beschadigd. Bij auto-
immuunziekten is er dus inflammatie veroorzaakt door het eigen immuunsysteem.
Toxische factoren
Trauma
Kanker
Metabole stoornis (stofwisselingsprobleem)
Nutritionele stoornis (tekort of overschot aan voeding)
Veroudering
Psychogene factoren (psychische oorzaak).
Karakteristieken van een ziektebeeld;
Ethiologie (oorzaak); de etiologie is de oorzaak van een ziekte, mogelijkheden;
Unifactorieel; een oorzaak
Multifactorieel; meerdere oorzaken bij. Diabetes type2vv
Exogeen; oorzaak komt van buitenaf (bv. Infectie)
Endogeen, oorzaak komt van binnenuit (bv. Genetisch).
Idiopathisch; oorzaak onbekend, het betekent niet dat er geen oorzaak is, maar dat we
ze (nog) niet kennen.
Iatrogeen, veroorzaakt door medische behandeling bv; tijdens een operatie wordt per
ongeluk een zenuw geraakt. Gevolg; verminderde beweeglijkheid of gevoelloosheid van
de voet.
Pancreas (alveesklier);
De pancreas heeft twee belangrijke functies;
Endocriene functie (hormonen); produceert insuline, glucagon, regelt de
bloedsuikerspiegel. Wanneer he suiker eet; glucose stijgt in het bloed, pancreas makt
insuline aan. Insuline zorgt ervoor dat glucose wordt opgenomen in cellen op opgeslagen
(bv. Als glycogeen in lever en spieren).
Veroudering en pancreas; bij het ouder worden; kan de insulineproductie verminderen,
ontstaat vaker insulineresistentie. De pancreas kan minder efficiënt werken. Dar verhoogt
de kans op diabetes type 2.
Multifactorieel voorbeeld met pancreas; een verminderde pancreasfunctie kan
ontstaan door;
veroudering (endogene factor)
chirurgische verwijdering van een deel van de pancreas (kanker)
chronische ontsteking
wanneer meerdere van deze factoren samen voorkomen multifactorieel probleem.
Pathogenese (ontstaanswijze);
,De pathogenese beschrijft hoe de ziekte ontstaat. 3 factoren spelen een rol;
1. Schadelijke invloeden van buitenaf; infectie, trauma, intoxicatie,
overbelasting.
2. Het terrein; genetische aanleg, leeftijd, algemene gezondheid
3. Reactievermogen; hoe goed werken de afweermechanismen?
Symptomatologie;
Symptoom; is een uiting van ziekte; het is een teken of klacht, geen verzameling van
kenmerken.
Subjectief; klacht van de patiënt (bv. Pijn)
Objectief; zichtbaar/meetbaar (bv. Koorts)
Aspecifiek; komt bij veel ziekten voor (bv. Buikpijn) met aspecifieke symptomen, moet
men dus verder onderzoek doen om de oorzaak te vinden.
Pathognomonisch; typisch voor een ziekte (bv. Schilferende huidplaques bij psoriasis).
Syndroom; is een combinatie van symptomen die samen voorkomen. Bv. Een patiënt
met hoofdpijn en koorts kan wijzen op een bepaald syndroom.
Belangrijk; een syndroom beschrijft en patroon van symptomen, maar zegt niet altijd
directe iets over de exacte oorzaak.
Syndroom van Marfan;
Het Marfan syndromen is een erfelijke bindweefselaandoening. Bij het syndroom van
Marfan is het bindweefsel abnormaal zwak en te elastisch door een genetische afwijking
(meestal in het fibrilline 1 gen).
Mensen met Marfan hebben vaak;
Lange lichaamslengte
Lange armen en benen
Lange en slanke vingers
Hyperlaxiteit
Smalle borstkas of afwijkingen van de borstwand
Scoliose
De gewrichten zijn vaak te soepel door het zwakke bindweefsel.
Maar het grootse risico bij Marfan ligt ter hoogte van het hart en de grote bloedvaten, de
wand van de aorta is zwakker, er is verhoogd risico op; aorta verwijding, scheur inde
vaatwand en interne bloeding. Dit kan levensbedreigend zijn.
Verloop van en ziekte;
Het verloop van een ziekte beschrijft hoe een aandoening zich ontwikkeld inde tijd; van
het eerste contact met de oorzaak toe genezing of complicaties. Ziekte kunnen;
Volgens tijd;
Acuut; plots en kortdurend
Chronisch; langdurig
Sommige infectieziekten duren bijvoorbeeld enkelen weken, terwijl andere maanden of
jaren kunnen aanhouden.
Specifieke periodes;
, Latente periode; ziekte aanwezig zonder symptomen
Incubatieperiode; tijd tussen de besmetting en het optreden van de eerste symptomen
Prodromale periode; vroege fase van de zieke waarin aspecifieke, algemene
symptomen optreden. Dit zijn vaak vage klachten zoals; (vermoeidheid, lichte koorts).
Belangrijk; de besmetting kan bijvoorbeeld 3 weken eerder gebeurd zijn, maar de
prodromale fase start pas vlak voor de typische ziekteverschijnselen.
Diagnose; gebeurt via combinatie van;
o Symptomen
o Klinisch onderzoek
o Beeldvorming
o Laboratoriumonderzoek
o Biopsie
Prognose; de prognose is het verwacht verloop van een ziekte, met volledig genezing,
genezing met restletsels, chronisch verloop en overlijden (ongunstige prognose).
Behandeling van ziekte;
Behandeling kan ingedeeld worden volgens doel en methode;
Volgens doel;
Causale behandeling; pakt de oorzaak aan
Symptomatische behandeling; besttijden symptomen
Proefbehandeling; therapeutisch experiment voor diagnose
Experimentele behandeling; nog niet wetenschappelijk bewezen
Curatieve behandeling; gericht op genezing
Palliatieve behandeling; symptoombestrijding zonder genezing.
Volgens methode;
Heelkundig (chirurgisch), operatie herstellen, verwijderen of transplanteren
Conservatief (niet chirurg), medicamenteus of fysisch (therapieën)
Psychotherapie; voor psychosomatische of psychiatrische aandoeningen.
Stoelgangtest;
Bij ongeveer 57 op 1000 mensen is de steolgangtest afwijkend. Dat betekent dat er meer
bloed dan normaal in de stoelgang werd gevonden. Dit wijst niet automatisch op poliepen
of dikke darmkanker, want bloedverlies kan verschillende oorzaken hebben. daarom is
verder onderzoek nodig, meestal via een colposcopie.
Met een colposcopie kunnen;
Darmpoliepen opgespoord worden
Poliepen meteen verwijderd worden
Poliepen kunnen een voorstadium van dikke darmkanker zijn. Een nieuwe stoelgangstest
uitvoeren heeft geen zin; er is een colposcopie nodig.
Evidence based medecine;
De klassieke geneeskunde is gebaseerd op wetenschappelijk bewijs. Men noemt die
Evidence Based Medecine. Belangrijk;
o Niet elk onderzoek is even sterk
