1. Een begrippenkader voor de organisatiekunde
Organisatie: een menselijke samenwerking die doelgericht en blijvend is. Belangrijke kenmerken:
1. de menselijke factor
Zonder een mens bestaat de organisatie niet.
2. een samenwerkingsvorm
Ervaring leerde dat men in samenwerkingsverband meer kan bereiken dan individueel
3. doelgerichtheid
Een organisatie is opgericht met een bepaald doel
4. continuïteit
Onder normale condities streven de leden naar het continueren van de organisatie
Synergie-effect: het resultaat van het totale samenwerkingsverband is groter dan een optelling van
de resultaten van de individuele prestaties
Winstdoelstelling: het maatschappelijke of financiële doel dat de organisatie stelt
Going-concern-gedachte: men gaat bij het nemen van managementbeslissingen uit van de
continuïteit van de organisatie
Interne hoofddoelstelling: het voortbestaan van de organisatie
Externe hoofddoelstelling: het voorzien in een maatschappelijke behoefte
Gemeenschappelijke kenmerken van welvaart verhogende ondernemingen:
- machtsverdeling in lagen
- geschoold personeel
- formele communicatie, regelgeving en methoden
- werkverdeling naar functie (bijv. productie-, inkoop-, boekhoudkundig personeel
- omschreven doelstellingen
Functioneel organisatiebegrip: het effectief op elkaar afstemmen van activiteiten
Institutioneel organisatiebegrip: een organisatie als object
Instrumenteel organisatiebegrip: een organisatie als middel
Bedrijf: een organisatie die goederen en/of diensten voortbrengt met het doel deze op een
afzetmarkt te verkopen
Zonder winstoogmerk: streven naar levering van goederen en/of diensten voor algemeen nut tegen
de laagst mogelijke prijs
Met winstoogmerk: streven naar winst
Onderneming: hetzelfde als een bedrijf met een winstoogmerk
Verschil tussen bedrijf en organisatie: organisatie is alleen een bedrijf als zij goederen of diensten
produceert. Niet elk bedrijf is een onderneming. Dit geldt alleen voor bedrijven die gericht zijn op het
maken van winst
, Productiviteit van een organisatie (p): verhouding tussen het bereikte resultaat (r) en de daarvoor
gebrachte offers (o)
Formule voor productiviteit: productiviteit= resultaat/offers
Maximale productiviteit: de productiviteit waarbij gegeven de middelen met de laagste offers het
hoogste resultaat wordt gerealiseerd.
Formule maximale productiviteit: productiviteit max = resultaat max/ offers min
Effectiviteit: de verhouding tussen het werkelijk bereikte resultaat (r) en het normresultaat dat men
eigenlijk had moeten halen
Formule effectiviteit: effectiviteit= R werkelijk/ R-norm
Efficiëntie: de verhouding tussen de normoffers die men had mogen brengen en werkelijk gebrachte
Formule efficiëntie: efficiëntie = O norm/ O werkelijk
Productiviteitscijfer geeft aan wat een organisatie moet kunnen presteren.
Waarom organisatietheorieën bestuderen?
Stoner en Freeman (2002) zeggen dat theorieën:
1. zijn een leidraad bij beslissingen in de managementpraktijk
2. vormen onze visies op organisaties
3. maken ons bewust van de omgeving van het bedrijf
4. zijn een bron van nieuwe ideeën
Organisatie: een menselijke samenwerking die doelgericht en blijvend is. Belangrijke kenmerken:
1. de menselijke factor
Zonder een mens bestaat de organisatie niet.
2. een samenwerkingsvorm
Ervaring leerde dat men in samenwerkingsverband meer kan bereiken dan individueel
3. doelgerichtheid
Een organisatie is opgericht met een bepaald doel
4. continuïteit
Onder normale condities streven de leden naar het continueren van de organisatie
Synergie-effect: het resultaat van het totale samenwerkingsverband is groter dan een optelling van
de resultaten van de individuele prestaties
Winstdoelstelling: het maatschappelijke of financiële doel dat de organisatie stelt
Going-concern-gedachte: men gaat bij het nemen van managementbeslissingen uit van de
continuïteit van de organisatie
Interne hoofddoelstelling: het voortbestaan van de organisatie
Externe hoofddoelstelling: het voorzien in een maatschappelijke behoefte
Gemeenschappelijke kenmerken van welvaart verhogende ondernemingen:
- machtsverdeling in lagen
- geschoold personeel
- formele communicatie, regelgeving en methoden
- werkverdeling naar functie (bijv. productie-, inkoop-, boekhoudkundig personeel
- omschreven doelstellingen
Functioneel organisatiebegrip: het effectief op elkaar afstemmen van activiteiten
Institutioneel organisatiebegrip: een organisatie als object
Instrumenteel organisatiebegrip: een organisatie als middel
Bedrijf: een organisatie die goederen en/of diensten voortbrengt met het doel deze op een
afzetmarkt te verkopen
Zonder winstoogmerk: streven naar levering van goederen en/of diensten voor algemeen nut tegen
de laagst mogelijke prijs
Met winstoogmerk: streven naar winst
Onderneming: hetzelfde als een bedrijf met een winstoogmerk
Verschil tussen bedrijf en organisatie: organisatie is alleen een bedrijf als zij goederen of diensten
produceert. Niet elk bedrijf is een onderneming. Dit geldt alleen voor bedrijven die gericht zijn op het
maken van winst
, Productiviteit van een organisatie (p): verhouding tussen het bereikte resultaat (r) en de daarvoor
gebrachte offers (o)
Formule voor productiviteit: productiviteit= resultaat/offers
Maximale productiviteit: de productiviteit waarbij gegeven de middelen met de laagste offers het
hoogste resultaat wordt gerealiseerd.
Formule maximale productiviteit: productiviteit max = resultaat max/ offers min
Effectiviteit: de verhouding tussen het werkelijk bereikte resultaat (r) en het normresultaat dat men
eigenlijk had moeten halen
Formule effectiviteit: effectiviteit= R werkelijk/ R-norm
Efficiëntie: de verhouding tussen de normoffers die men had mogen brengen en werkelijk gebrachte
Formule efficiëntie: efficiëntie = O norm/ O werkelijk
Productiviteitscijfer geeft aan wat een organisatie moet kunnen presteren.
Waarom organisatietheorieën bestuderen?
Stoner en Freeman (2002) zeggen dat theorieën:
1. zijn een leidraad bij beslissingen in de managementpraktijk
2. vormen onze visies op organisaties
3. maken ons bewust van de omgeving van het bedrijf
4. zijn een bron van nieuwe ideeën
