INHOUDSTAFEL KWANTITATIEF DEEL 2
INHOUD
Hoofdstuk 1: data analyse: power! ................................................................................................................. 7
Leerdoelen................................................................................................................................................ 7
Inferentiële statistiek – get started again ..................................................................................................... 7
Power analyse ........................................................................................................................................... 7
Power analyse ........................................................................................................................................... 8
Samenvatting ............................................................................................................................................ 9
Power analyse .......................................................................................................................................... 10
Samenvatting ........................................................................................................................................... 11
Power analyse – determinanten !!! ............................................................................................................. 11
Power analyse – effect size ....................................................................................................................... 12
Grotere effectsize gevolgen? ................................................................................................................. 13
Power analyse – significantieniveau........................................................................................................... 13
groter significantieniveau gevolgen? ...................................................................................................... 13
Power analyse – eenzijdige VS tweezijdige toets ......................................................................................... 14
tweezijdig toetsen ................................................................................................................................. 14
Power analyse – steekproefomvang en variantie ......................................................................................... 15
steekproefomvang stijft en of standaarddeviatie daalt gevolgen?............................................................. 16
andere factoren die power kunnen beïnvloeden: ........................................................................................ 16
Power analyse .......................................................................................................................................... 16
Power analyse .......................................................................................................................................... 17
Power analayse: voorbeeld ....................................................................................................................... 17
Power analyse: volgende lessen ................................................................................................................ 18
Power analyse: een onderzoeksdomein op zich… ....................................................................................... 18
Power analyse (extra) ............................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 2: Is er een verschil? T-toetsen ..................................................................................................... 19
Leerdoelen............................................................................................................................................... 19
herhaling deel 1 ........................................................................................................................................ 19
example birth weight ............................................................................................................................. 19
eenzijdige vs tweezijdige toets ............................................................................................................... 20
voorbereiding M2 – meet the t-distribution ................................................................................................. 20
T-toets aka student’s t-toets ..................................................................................................................... 20
voorwaarden voor het doen van een t-toets ................................................................................................ 21
herhaling deel 1: variantie en standaarddeviatie ......................................................................................... 21
Voorwaarden voor het doen van een t-toets ............................................................................................... 22
1
, Optie 1: onafhankelijke t-toets aka ongepaarde t-toets ............................................................................... 22
Onafhankelijke t-toets – stap 1: bereken de t-waarde .............................................................................. 23
Onafhankelijke t-toets – voorbeeld uit het boek ...................................................................................... 23
Onafhankelijke t-toets – Stap 1: Bereken de t-waarde ............................................................................. 24
Stap 2 – Vergelijk de t-waarde met de kritische t-waarde ......................................................................... 24
Onafhankelijke t-toets – SPSS output ..................................................................................................... 26
Onafhankelijke t-toets – Levene’s test significant? .................................................................................. 26
Onafhankelijke t-toets – betrouwbaarheidsinterval ................................................................................. 27
Optie 2: Afhankelijke t-toets aka gepaarde t-toets ...................................................................................... 27
Afhankelijke t-toets – Voorbeeld uit het boek .......................................................................................... 28
Afhankelijke t-toets ............................................................................................................................... 28
Afhankelijke t-toets – Betrouwbaarheidsinterval ..................................................................................... 29
T-toetsen in SPSS ..................................................................................................................................... 30
Power en Effect Size (ES)........................................................................................................................... 30
Power – The beauty of G*Power ................................................................................................................. 30
Power – Onafhankelijke t-toets .............................................................................................................. 31
Power – Afhankelijke t-toets .................................................................................................................. 32
Meer dan twee gemiddelden? The t-test is not your guy! ............................................................................. 34
Hoofdstuk 3: Is er een verschil? ANOVA’S ..................................................................................................... 35
Leerdoelen............................................................................................................................................... 35
Meer dan twee gemiddelden? The t-test is not you guy!............................................................................... 35
Meet the f-distribution .............................................................................................................................. 35
ANOVA .................................................................................................................................................... 36
Optie 1: One way anova – introductie ......................................................................................................... 36
One way anova – Splitsen van de variantie .............................................................................................. 37
One way ANOVA – F-Waarde berekenen ................................................................................................. 37
One way ANOVA – Vergelijken met kritische F-waarde............................................................................. 38
One way ANOVA (SPSS) Output ............................................................................................................. 38
Stappenplan ANOVA ............................................................................................................................. 39
Oefening Examencijfers ........................................................................................................................ 40
One way ANOVA – Power en Effect Size .................................................................................................. 41
Power (a priori) – Onafhankelijke t-toets VS ANOVA................................................................................. 41
Optie 2: Two-Way ANOVA – Introductie ...................................................................................................... 42
Two-way ANOVA – Splitsen van de variantie............................................................................................ 42
Two way ANOVA – Geen interactie ......................................................................................................... 43
Two way ANOVA – Wel interactie............................................................................................................ 43
Two way ANOVA – Power en effect size................................................................................................... 44
Optie 3: Repeated measures ANOVA – Introductie ..................................................................................... 44
2
, Repeated measures ANOVA – Splitsen variantie ..................................................................................... 45
Repeated measures ANOVA (SPSS) output ............................................................................................. 45
Two way repeated measures ANOVA (SPSS) output ................................................................................ 45
Optie 4: Mixed ANOVA .............................................................................................................................. 46
Mixed ANOVA (SPSS) output .................................................................................................................. 46
ANOVA’s in SPSS ...................................................................................................................................... 47
Hoofdstuk 4: Is er een verschil? Meerdere vergelijkingen ................................................................................ 48
leerdoelen ............................................................................................................................................... 48
Herhaling module 3 .................................................................................................................................. 48
Oefening 1: interpreteren .......................................................................................................................... 49
Oefening 2: Interpreteren .......................................................................................................................... 49
Oefening 3: Interpreteren .......................................................................................................................... 50
Oefening 4: Interpreteren .......................................................................................................................... 50
Oefening 5: Interpreteren .......................................................................................................................... 51
Mijn ANOVA is significant – wat nu? ........................................................................................................... 51
Multiple comparison tests – Liberaal VS Conservatief ................................................................................. 52
Multiple comparison tests – Post hoc ..................................................................................................... 52
Multiple comparison tests – A priori ....................................................................................................... 56
Trend analyse........................................................................................................................................... 56
Hoofdstuk 5: Is er een verschil? Non-parametrische toetsen .......................................................................... 57
Leerdoelen............................................................................................................................................... 57
Wanneer non-parametrisch (verdelingsvrij) toetsen? .................................................................................. 57
Voorbereiding module 5 – match de test – zet de equivalenten bij elkaar ...................................................... 57
Power! ..................................................................................................................................................... 58
rangschikken – wat is daar nu moeilijk aan? ............................................................................................... 58
1Ste test: 2 onafhankelijke groepen – Mann Withney U Test .......................................................................... 59
2 onafhankelijke groepen – Berekening................................................................................................... 59
2 onafhankelijke groepen – berekening SPSS .......................................................................................... 60
2 onafhankelijke groepen – Effect size en rapportage .............................................................................. 60
2de Test: ≥3 Onafhankelijke groepen – Kruskall-Wallis ANOVA ..................................................................... 61
≥3 Onafhankelijke groepen – Berekening ................................................................................................ 62
≥3 Onafhankelijke groepen – SPSS ......................................................................................................... 62
≥ 3 onafhankelijke groepen – Effect size & Rapportage ............................................................................ 63
............................................................................................................................................................ 63
3de toets: Afhankelijke groepen: Tekentoets ................................................................................................ 63
2 afhankelijkegroepen – tekentoets – berekening .................................................................................... 64
4de toets: afhankelijke groepen – Wilcoxon rangtekentoets .......................................................................... 64
2 afhankelijke groepen - SPSS ................................................................................................................ 65
3
, 2 afhankelijke groepen – effect size en rapportage .................................................................................. 65
5de toets: ≥3 Afhankelijke groepen – Friedman two-way ANOVA ................................................................... 66
≥3 Afhankelijke groepen – Berekening .................................................................................................... 66
≥3 Afhankelijke groepen – SPSS ............................................................................................................. 67
Overzicht ................................................................................................................................................. 67
1 onafhankelijke variabele: 2 levels ........................................................................................................ 67
1 onafhankelijke variabele: 3 of meer levels ............................................................................................ 67
2 (of mee)r onafhankelijke variabele ....................................................................................................... 68
Hoofdstuk 6: Correlatie ................................................................................................................................ 69
leerdoelen ............................................................................................................................................... 69
deel 1 .......................................................................................................................................................... 69
verbanden/associaties/correlaties ............................................................................................................ 69
Chi2-test .................................................................................................................................................. 70
Chi2-test: testen van proporties ................................................................................................................. 70
Chi2-test:testen van proporties/goodness-of-fit ......................................................................................... 71
uitleg.................................................................................................................................................... 71
Output in SPSS en berekening ............................................................................................................... 72
mogelijke manier van notatie ................................................................................................................. 73
Chi2-test:test of independence ................................................................................................................. 73
Stappen voor berekening ....................................................................................................................... 74
SPSS output en berekening.................................................................................................................... 74
Chi2-test in small samples ........................................................................................................................ 75
Chi2-test: power en effect size ................................................................................................................... 75
Chi2-test: odds ratio ................................................................................................................................. 76
Chi2-test: gecorreleerde samples ➔ McNemar test ................................................................................... 76
uitleg en berekening .............................................................................................................................. 76
voorbeeld uit boek ................................................................................................................................ 76
Manier om het uit te schrijven ................................................................................................................ 77
deel 2 .......................................................................................................................................................... 77
Correlaties: ratio/interval meetschalen ..................................................................................................... 77
Correlaties: Pearson product-moment correlation coëfficiënt .................................................................... 78
Berekening van formules ....................................................................................................................... 78
SPSS output ......................................................................................................................................... 79
kritische waarden vergelijken ................................................................................................................ 79
uitleg.................................................................................................................................................... 80
Power analyse ...................................................................................................................................... 80
Correlaties: Spearman Rank correlation coëfficiënt ................................................................................... 81
kritische waarden vergelijken ................................................................................................................ 81
4
INHOUD
Hoofdstuk 1: data analyse: power! ................................................................................................................. 7
Leerdoelen................................................................................................................................................ 7
Inferentiële statistiek – get started again ..................................................................................................... 7
Power analyse ........................................................................................................................................... 7
Power analyse ........................................................................................................................................... 8
Samenvatting ............................................................................................................................................ 9
Power analyse .......................................................................................................................................... 10
Samenvatting ........................................................................................................................................... 11
Power analyse – determinanten !!! ............................................................................................................. 11
Power analyse – effect size ....................................................................................................................... 12
Grotere effectsize gevolgen? ................................................................................................................. 13
Power analyse – significantieniveau........................................................................................................... 13
groter significantieniveau gevolgen? ...................................................................................................... 13
Power analyse – eenzijdige VS tweezijdige toets ......................................................................................... 14
tweezijdig toetsen ................................................................................................................................. 14
Power analyse – steekproefomvang en variantie ......................................................................................... 15
steekproefomvang stijft en of standaarddeviatie daalt gevolgen?............................................................. 16
andere factoren die power kunnen beïnvloeden: ........................................................................................ 16
Power analyse .......................................................................................................................................... 16
Power analyse .......................................................................................................................................... 17
Power analayse: voorbeeld ....................................................................................................................... 17
Power analyse: volgende lessen ................................................................................................................ 18
Power analyse: een onderzoeksdomein op zich… ....................................................................................... 18
Power analyse (extra) ............................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 2: Is er een verschil? T-toetsen ..................................................................................................... 19
Leerdoelen............................................................................................................................................... 19
herhaling deel 1 ........................................................................................................................................ 19
example birth weight ............................................................................................................................. 19
eenzijdige vs tweezijdige toets ............................................................................................................... 20
voorbereiding M2 – meet the t-distribution ................................................................................................. 20
T-toets aka student’s t-toets ..................................................................................................................... 20
voorwaarden voor het doen van een t-toets ................................................................................................ 21
herhaling deel 1: variantie en standaarddeviatie ......................................................................................... 21
Voorwaarden voor het doen van een t-toets ............................................................................................... 22
1
, Optie 1: onafhankelijke t-toets aka ongepaarde t-toets ............................................................................... 22
Onafhankelijke t-toets – stap 1: bereken de t-waarde .............................................................................. 23
Onafhankelijke t-toets – voorbeeld uit het boek ...................................................................................... 23
Onafhankelijke t-toets – Stap 1: Bereken de t-waarde ............................................................................. 24
Stap 2 – Vergelijk de t-waarde met de kritische t-waarde ......................................................................... 24
Onafhankelijke t-toets – SPSS output ..................................................................................................... 26
Onafhankelijke t-toets – Levene’s test significant? .................................................................................. 26
Onafhankelijke t-toets – betrouwbaarheidsinterval ................................................................................. 27
Optie 2: Afhankelijke t-toets aka gepaarde t-toets ...................................................................................... 27
Afhankelijke t-toets – Voorbeeld uit het boek .......................................................................................... 28
Afhankelijke t-toets ............................................................................................................................... 28
Afhankelijke t-toets – Betrouwbaarheidsinterval ..................................................................................... 29
T-toetsen in SPSS ..................................................................................................................................... 30
Power en Effect Size (ES)........................................................................................................................... 30
Power – The beauty of G*Power ................................................................................................................. 30
Power – Onafhankelijke t-toets .............................................................................................................. 31
Power – Afhankelijke t-toets .................................................................................................................. 32
Meer dan twee gemiddelden? The t-test is not your guy! ............................................................................. 34
Hoofdstuk 3: Is er een verschil? ANOVA’S ..................................................................................................... 35
Leerdoelen............................................................................................................................................... 35
Meer dan twee gemiddelden? The t-test is not you guy!............................................................................... 35
Meet the f-distribution .............................................................................................................................. 35
ANOVA .................................................................................................................................................... 36
Optie 1: One way anova – introductie ......................................................................................................... 36
One way anova – Splitsen van de variantie .............................................................................................. 37
One way ANOVA – F-Waarde berekenen ................................................................................................. 37
One way ANOVA – Vergelijken met kritische F-waarde............................................................................. 38
One way ANOVA (SPSS) Output ............................................................................................................. 38
Stappenplan ANOVA ............................................................................................................................. 39
Oefening Examencijfers ........................................................................................................................ 40
One way ANOVA – Power en Effect Size .................................................................................................. 41
Power (a priori) – Onafhankelijke t-toets VS ANOVA................................................................................. 41
Optie 2: Two-Way ANOVA – Introductie ...................................................................................................... 42
Two-way ANOVA – Splitsen van de variantie............................................................................................ 42
Two way ANOVA – Geen interactie ......................................................................................................... 43
Two way ANOVA – Wel interactie............................................................................................................ 43
Two way ANOVA – Power en effect size................................................................................................... 44
Optie 3: Repeated measures ANOVA – Introductie ..................................................................................... 44
2
, Repeated measures ANOVA – Splitsen variantie ..................................................................................... 45
Repeated measures ANOVA (SPSS) output ............................................................................................. 45
Two way repeated measures ANOVA (SPSS) output ................................................................................ 45
Optie 4: Mixed ANOVA .............................................................................................................................. 46
Mixed ANOVA (SPSS) output .................................................................................................................. 46
ANOVA’s in SPSS ...................................................................................................................................... 47
Hoofdstuk 4: Is er een verschil? Meerdere vergelijkingen ................................................................................ 48
leerdoelen ............................................................................................................................................... 48
Herhaling module 3 .................................................................................................................................. 48
Oefening 1: interpreteren .......................................................................................................................... 49
Oefening 2: Interpreteren .......................................................................................................................... 49
Oefening 3: Interpreteren .......................................................................................................................... 50
Oefening 4: Interpreteren .......................................................................................................................... 50
Oefening 5: Interpreteren .......................................................................................................................... 51
Mijn ANOVA is significant – wat nu? ........................................................................................................... 51
Multiple comparison tests – Liberaal VS Conservatief ................................................................................. 52
Multiple comparison tests – Post hoc ..................................................................................................... 52
Multiple comparison tests – A priori ....................................................................................................... 56
Trend analyse........................................................................................................................................... 56
Hoofdstuk 5: Is er een verschil? Non-parametrische toetsen .......................................................................... 57
Leerdoelen............................................................................................................................................... 57
Wanneer non-parametrisch (verdelingsvrij) toetsen? .................................................................................. 57
Voorbereiding module 5 – match de test – zet de equivalenten bij elkaar ...................................................... 57
Power! ..................................................................................................................................................... 58
rangschikken – wat is daar nu moeilijk aan? ............................................................................................... 58
1Ste test: 2 onafhankelijke groepen – Mann Withney U Test .......................................................................... 59
2 onafhankelijke groepen – Berekening................................................................................................... 59
2 onafhankelijke groepen – berekening SPSS .......................................................................................... 60
2 onafhankelijke groepen – Effect size en rapportage .............................................................................. 60
2de Test: ≥3 Onafhankelijke groepen – Kruskall-Wallis ANOVA ..................................................................... 61
≥3 Onafhankelijke groepen – Berekening ................................................................................................ 62
≥3 Onafhankelijke groepen – SPSS ......................................................................................................... 62
≥ 3 onafhankelijke groepen – Effect size & Rapportage ............................................................................ 63
............................................................................................................................................................ 63
3de toets: Afhankelijke groepen: Tekentoets ................................................................................................ 63
2 afhankelijkegroepen – tekentoets – berekening .................................................................................... 64
4de toets: afhankelijke groepen – Wilcoxon rangtekentoets .......................................................................... 64
2 afhankelijke groepen - SPSS ................................................................................................................ 65
3
, 2 afhankelijke groepen – effect size en rapportage .................................................................................. 65
5de toets: ≥3 Afhankelijke groepen – Friedman two-way ANOVA ................................................................... 66
≥3 Afhankelijke groepen – Berekening .................................................................................................... 66
≥3 Afhankelijke groepen – SPSS ............................................................................................................. 67
Overzicht ................................................................................................................................................. 67
1 onafhankelijke variabele: 2 levels ........................................................................................................ 67
1 onafhankelijke variabele: 3 of meer levels ............................................................................................ 67
2 (of mee)r onafhankelijke variabele ....................................................................................................... 68
Hoofdstuk 6: Correlatie ................................................................................................................................ 69
leerdoelen ............................................................................................................................................... 69
deel 1 .......................................................................................................................................................... 69
verbanden/associaties/correlaties ............................................................................................................ 69
Chi2-test .................................................................................................................................................. 70
Chi2-test: testen van proporties ................................................................................................................. 70
Chi2-test:testen van proporties/goodness-of-fit ......................................................................................... 71
uitleg.................................................................................................................................................... 71
Output in SPSS en berekening ............................................................................................................... 72
mogelijke manier van notatie ................................................................................................................. 73
Chi2-test:test of independence ................................................................................................................. 73
Stappen voor berekening ....................................................................................................................... 74
SPSS output en berekening.................................................................................................................... 74
Chi2-test in small samples ........................................................................................................................ 75
Chi2-test: power en effect size ................................................................................................................... 75
Chi2-test: odds ratio ................................................................................................................................. 76
Chi2-test: gecorreleerde samples ➔ McNemar test ................................................................................... 76
uitleg en berekening .............................................................................................................................. 76
voorbeeld uit boek ................................................................................................................................ 76
Manier om het uit te schrijven ................................................................................................................ 77
deel 2 .......................................................................................................................................................... 77
Correlaties: ratio/interval meetschalen ..................................................................................................... 77
Correlaties: Pearson product-moment correlation coëfficiënt .................................................................... 78
Berekening van formules ....................................................................................................................... 78
SPSS output ......................................................................................................................................... 79
kritische waarden vergelijken ................................................................................................................ 79
uitleg.................................................................................................................................................... 80
Power analyse ...................................................................................................................................... 80
Correlaties: Spearman Rank correlation coëfficiënt ................................................................................... 81
kritische waarden vergelijken ................................................................................................................ 81
4