1 PATIËNTEN MET EEN BEPERKING
Benaderingen
- Liefdadigheidsbenadering
o Negatief/passief “Arme mensen, we moeten ze helpen.” mensen met een beperking als
tragische situatie.
o Keuze: zijn wij bereid om hulp te bieden?
o Consequentie: mensen met beperking komen in segregatie, stigmatisering
- Medische benadering
o Passief: “arme mensen, we moeten ze fixen”
o Beperking ‘oplossen’ zodat ze terug in de maatschappij kunnen
o Consequentie: mensen met beperking komen in segregatie
- Sociale benadering
o We moeten de barrières wegnemen zodat mensen met beperking kunnen meedraaien in de
maatschappij.
o Niet oorzaak bij de persoon, maar bij de maatschappij
- Benadering volgens mensenrechten
o Met of zonder beperking, iedereen heeft eenzelfde plaats/rechten in de maatschappij
Ideale benadering?
- Shift medisch model → sociaal model
- Beter: Bio-psycho-sociaal model
o Beperking als een dynamische relatie tussen uw gezondheidsconditie en context
• Persoonlijke factoren (fysiek en socio-economische factoren)
• Omgevingsfactoren (toegankelijkheid, beleid/wetgeving, socio-economisch, diensten)
o Voorbeeld: blind, geen toegang tot OV, educatie → negatieve impact beperking
Segregatie= geïsoleerd leven van personen zonder beperking.
Integratie= toegang tot maatschappij als je je kunt aanpassen.
Uitsluiting= toegang tot deelname aan de samenleving wordt geweigerd.
Inclusie= recht op volwaardige deelname aan de samenleving op gelijke voet met andere burgers .
Convention on the right of persons with disablitiy
- Verenigde naties (2006)
- Verklaring rechten van de mens voor mensen met beperking
- Artikel 25:
o Mensen met beperking moet dezelfde kwaliteit zorg krijgen
o Health services zo dicht mogelijk bij woonplaats
o Professionals moeten dezelfde kwaliteit zorg geven
Definitie Beperking= elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan het
samenspel tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuigelijke aard, beperkingen
bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en externe factoren
Gebied Negatief beïnvloed probleem
Lichaamsfunctie/ Impairment (aandoening)= symptoom/teken van bepaalde gezondheidsconditie (Vb.
structuur blind)
Activiteiten Activity Limitations= moeilijkheden met uitvoeren van activiteiten (Vb. wandelen,
eten)
Participatie Participation restrictions (Vb. discriminatie)
, ICF-model
- Gezondheidsconditie heeft invloed op functie,
activiteiten, participatie. Omgevings- en persoonlijke
factoren
Terminologie
- Eigenschap persoon, met aandoening
- Persoon met een beperking/handicap
Heterogene groep
- Ontwikkelingsstoornissen
- Neurologische aandoeningen
- Sensorische beperkingen
- Motorische beperkingen
- Psychiatrische aandoeningen
Casus
Erika is een 18-jarige vrouw met milde cerebral palsy (houding- en bewegingsstoornis door een
hersenbeschadiging), hemiplegie (halfzijdige verlamming) en lichte slechthorendheid. Ze neemt
carbamazepine, maar heeft al méér dan twee jaar geen epileptische aanvallen meer. Ze heeft een normaal
intellectueel functioneren en is net gestart op de universiteit. Ze leeft in een studio op de universiteitscampus
en gaat regelmatig met de trein naar huis waar haar ouders en jongere broer wonen. Erika heeft recent een
orthodontische behandeling achter de rug en voelt dat haar faciale asymmetrie verbeterd is. Haar
mondopening is beperkt. Spreken gaat moeizaam, maar Erika is duidelijk verstaanbaar. Ze klaagt van pijn en
cariës ter hoogte van haar hemiplege lichaamshelft. Daardoor vermijdt ze hard voedsel.
- Op basis van de International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) welke
factoren beïnvloeden de mondgezondheid van Erika?
o Gezondheidsconditie: cerebral palsy, epilepsie
o Lichaamsfunctie: hemiplegie, problemen met de functie van de ledematen, spierzwakte,
functie van de orofaciale spieren, controle van bewegingen, lichte slechthorendheid, minder
speekselvorming (medicatie)
o Activiteiten: moeilijkheden kauwen, slikken, voedselresten weg te werken, moeite met poetsen.
o Participatie: moeilijkheden om lange afstanden te wandelen, moeilijkheden tot
tandheelkundige zorg, moeilijkheden om sociale activiteiten of maaltijden met vrienden te
hebben
o Omgevingsfactoren: transport, persoonlijke/sociale assistentie, toegang tot medicatie,
financiële onafhankelijkheid, niet meer langer omgeven door familie om afspraken te doen
o Persoonlijke factoren: 18 jaar, vrouw, universitaire opleiding
- Welke barrières kan Erika ondervinden in het onderhouden van de mondgezondheid?
o Afhankelijk door vervoer door bewegingsstoornis
o Moeilijk poetsen
o Medicatie: cariës risico
o Half zijdig verlamd: moeite met slikken, voelt de voedselresten niet
- Is dit een patiënt die in de reguliere tandartspraktijk behandeld kan worden? Waarom wel/niet?
o Wel: aanpassing praktijk, bijtblokjes, fysieke toegankelijkheid. Extra tijd voorzien
o Niet: tijdsgebrek, niet toegankelijk. 1x onder narcose en controles in normale praktijk.
De cijfers
- Rond 16% bevolking heeft een matige tot ernstige beperking
- 3,8% heeft een ernstige beperking met aanzienlijke problemen in functioneren
- Zorg voor 65+ valt onder ouderenzorg
Benaderingen
- Liefdadigheidsbenadering
o Negatief/passief “Arme mensen, we moeten ze helpen.” mensen met een beperking als
tragische situatie.
o Keuze: zijn wij bereid om hulp te bieden?
o Consequentie: mensen met beperking komen in segregatie, stigmatisering
- Medische benadering
o Passief: “arme mensen, we moeten ze fixen”
o Beperking ‘oplossen’ zodat ze terug in de maatschappij kunnen
o Consequentie: mensen met beperking komen in segregatie
- Sociale benadering
o We moeten de barrières wegnemen zodat mensen met beperking kunnen meedraaien in de
maatschappij.
o Niet oorzaak bij de persoon, maar bij de maatschappij
- Benadering volgens mensenrechten
o Met of zonder beperking, iedereen heeft eenzelfde plaats/rechten in de maatschappij
Ideale benadering?
- Shift medisch model → sociaal model
- Beter: Bio-psycho-sociaal model
o Beperking als een dynamische relatie tussen uw gezondheidsconditie en context
• Persoonlijke factoren (fysiek en socio-economische factoren)
• Omgevingsfactoren (toegankelijkheid, beleid/wetgeving, socio-economisch, diensten)
o Voorbeeld: blind, geen toegang tot OV, educatie → negatieve impact beperking
Segregatie= geïsoleerd leven van personen zonder beperking.
Integratie= toegang tot maatschappij als je je kunt aanpassen.
Uitsluiting= toegang tot deelname aan de samenleving wordt geweigerd.
Inclusie= recht op volwaardige deelname aan de samenleving op gelijke voet met andere burgers .
Convention on the right of persons with disablitiy
- Verenigde naties (2006)
- Verklaring rechten van de mens voor mensen met beperking
- Artikel 25:
o Mensen met beperking moet dezelfde kwaliteit zorg krijgen
o Health services zo dicht mogelijk bij woonplaats
o Professionals moeten dezelfde kwaliteit zorg geven
Definitie Beperking= elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan het
samenspel tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuigelijke aard, beperkingen
bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en externe factoren
Gebied Negatief beïnvloed probleem
Lichaamsfunctie/ Impairment (aandoening)= symptoom/teken van bepaalde gezondheidsconditie (Vb.
structuur blind)
Activiteiten Activity Limitations= moeilijkheden met uitvoeren van activiteiten (Vb. wandelen,
eten)
Participatie Participation restrictions (Vb. discriminatie)
, ICF-model
- Gezondheidsconditie heeft invloed op functie,
activiteiten, participatie. Omgevings- en persoonlijke
factoren
Terminologie
- Eigenschap persoon, met aandoening
- Persoon met een beperking/handicap
Heterogene groep
- Ontwikkelingsstoornissen
- Neurologische aandoeningen
- Sensorische beperkingen
- Motorische beperkingen
- Psychiatrische aandoeningen
Casus
Erika is een 18-jarige vrouw met milde cerebral palsy (houding- en bewegingsstoornis door een
hersenbeschadiging), hemiplegie (halfzijdige verlamming) en lichte slechthorendheid. Ze neemt
carbamazepine, maar heeft al méér dan twee jaar geen epileptische aanvallen meer. Ze heeft een normaal
intellectueel functioneren en is net gestart op de universiteit. Ze leeft in een studio op de universiteitscampus
en gaat regelmatig met de trein naar huis waar haar ouders en jongere broer wonen. Erika heeft recent een
orthodontische behandeling achter de rug en voelt dat haar faciale asymmetrie verbeterd is. Haar
mondopening is beperkt. Spreken gaat moeizaam, maar Erika is duidelijk verstaanbaar. Ze klaagt van pijn en
cariës ter hoogte van haar hemiplege lichaamshelft. Daardoor vermijdt ze hard voedsel.
- Op basis van de International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) welke
factoren beïnvloeden de mondgezondheid van Erika?
o Gezondheidsconditie: cerebral palsy, epilepsie
o Lichaamsfunctie: hemiplegie, problemen met de functie van de ledematen, spierzwakte,
functie van de orofaciale spieren, controle van bewegingen, lichte slechthorendheid, minder
speekselvorming (medicatie)
o Activiteiten: moeilijkheden kauwen, slikken, voedselresten weg te werken, moeite met poetsen.
o Participatie: moeilijkheden om lange afstanden te wandelen, moeilijkheden tot
tandheelkundige zorg, moeilijkheden om sociale activiteiten of maaltijden met vrienden te
hebben
o Omgevingsfactoren: transport, persoonlijke/sociale assistentie, toegang tot medicatie,
financiële onafhankelijkheid, niet meer langer omgeven door familie om afspraken te doen
o Persoonlijke factoren: 18 jaar, vrouw, universitaire opleiding
- Welke barrières kan Erika ondervinden in het onderhouden van de mondgezondheid?
o Afhankelijk door vervoer door bewegingsstoornis
o Moeilijk poetsen
o Medicatie: cariës risico
o Half zijdig verlamd: moeite met slikken, voelt de voedselresten niet
- Is dit een patiënt die in de reguliere tandartspraktijk behandeld kan worden? Waarom wel/niet?
o Wel: aanpassing praktijk, bijtblokjes, fysieke toegankelijkheid. Extra tijd voorzien
o Niet: tijdsgebrek, niet toegankelijk. 1x onder narcose en controles in normale praktijk.
De cijfers
- Rond 16% bevolking heeft een matige tot ernstige beperking
- 3,8% heeft een ernstige beperking met aanzienlijke problemen in functioneren
- Zorg voor 65+ valt onder ouderenzorg
