CULTUUR EN SAMENLEVING
Inhoudsopgave
Relaties tussen actoren..................................................................................................6
Breuklijnen/kloven..........................................................................................................6
Soorten sociale verschillen.............................................................................................6
Sociale differentiatie/-verscheidenheid..........................................................................7
Sociale fragmentatie......................................................................................................7
Sociale ongelijkheid........................................................................................................7
Sociale uitsluiting...........................................................................................................7
Sociale stratificatie/-gelaagdheid...................................................................................7
Macht..............................................................................................................................7
3) Beïnvloeding...........................................................................................................7
2) Gezag......................................................................................................................8
1) ‘Brute’ macht..........................................................................................................8
Machtsbronnen...............................................................................................................8
Macht = geld of geld = macht?......................................................................................8
Sociale mobiliteit............................................................................................................8
Democratie als baken, reddingsboei of tegengif?..........................................................8
Democratie als mensenwerk – Menno Hurenkamp.....................................................8
DUS, verandering........................................................................................................9
Sociale verandering vs. Culturele verandering...............................................................9
Sociale verandering.....................................................................................................9
Culturele verandering.................................................................................................9
Zichtbare evenementen vs. Dieperliggende factoren.................................................9
Zichtbare evenementen...........................................................................................9
Dieperliggende factoren...........................................................................................9
Culturele hegemonie....................................................................................................10
Dichotomieën...............................................................................................................10
Endogene factoren vs. Exogene factoren.....................................................................10
Begrippenlijst...............................................................................................................10
Sociaal werk is politiek.................................................................................................11
De politiek vs. Het politieke vs. Politisering..................................................................11
De 4 spanningsvelden van het politiserend werken.....................................................11
, 1. Dynamiek: Deliberatie vs. Tegenspraak................................................................11
Deliberatie (Habermas):.........................................................................................11
Tegenspraak (Mouffe):...........................................................................................12
2. Speelveld: Overheid vs. Bredere samenleving......................................................12
Insiderstrategieën..................................................................................................12
Outsiderstrategieën...............................................................................................12
Subpolitiek.............................................................................................................12
3. Subject: Wie spreekt ‘zelf’, ‘samen met’ of ‘in naam van’?..................................12
Zelf.........................................................................................................................12
Samen met.............................................................................................................12
In naam van...........................................................................................................13
4. Gelaagdheid: Micro, meso en macro: Op welk niveau politiseren we?..................13
Micro - Dagelijkse praktijk (in interactie met cliënten)...........................................13
Meso – (De interactie tussen individuen binnen) organisaties...............................13
Macro – Samenleving (=beleid van actoren en dominante cultuur samenleving). 13
Beïnvloedende factoren...............................................................................................13
Kansen (en beperkingen)..........................................................................................13
Speelruimte (=beschikbare middelen (bv. tijd geld, vaardigheden))........................13
Motivatie...................................................................................................................14
AFWEGINGSKADER VOOR POLITISEREND WERKEN IN HET SOCIAAL WERK.................15
1. De kwestie.............................................................................................................16
2. Betrokkenheid: Wat hebben wij met deze kwestie te maken?..............................16
3. Publiek gaan..........................................................................................................16
4. Hoe gaan we deze kwestie politiseren?................................................................16
4.1 WAT: Wat is de kern van de kwestie (inhoud)?................................................16
4.2 WAARTOE: Wat willen we (wanneer) (bij wie) bereiken (doelstelling)?............16
4.3 WIE: Wie draagt dit politiserend proces en welke rol hebben deze deelnemers
(betrokkenheid en mobilisatie)?.............................................................................16
4.4 HOE: Welke strategie zetten we in (strategie)?...............................................17
In actie......................................................................................................................17
5. Evaluatie: Wat betekent succes?..........................................................................17
Begrippenlijst...............................................................................................................18
Het middenveld............................................................................................................19
Staat.......................................................................................................................19
Markt......................................................................................................................19
Private leefwereld/gemeenschap...........................................................................19
, Maatschappelijk middenveld/civiele maatschappij................................................19
(Civiele ruimte als basis voor een) vitale democratie...............................................19
Hybridisering.............................................................................................................20
Middenveld naar staat...........................................................................................20
Middenveld naar markt..........................................................................................21
Middenveld naar gemeenschappen.......................................................................21
Overheid naar middenveld.....................................................................................21
Markt naar middenveld..........................................................................................21
Gemeenschap naar middenveld............................................................................21
Valkuil van hybridisering: depolitisering*...............................................................21
Kansen van hybridisering.......................................................................................21
Korte geschiedenis....................................................................................................22
Volksverheffing (vanaf 1850).................................................................................22
Verzuiling (vanaf 1875)..........................................................................................22
Volkshogescholen (vanaf 1950).............................................................................22
Lokaal cultuurbeleid, samenlevingsopbouw en basiseducatie (vanaf 1960).........22
Opkomst nieuwe sociale bewegingen (1970).........................................................23
Burgerinitiatieven (vanaf 2000).............................................................................23
Sociaal-cultureel volwassenenwerk (sector middenveld).............................................23
Actoren......................................................................................................................24
Themaorganisaties.................................................................................................24
Doelgroeporganisaties...........................................................................................24
Regionale organisaties...........................................................................................24
Decreet SKVW (sociaal-cultureel volwassenenwerk).................................................24
Rollen en functies van het SKW....................................................................................25
Rollen........................................................................................................................25
Verbindende rol......................................................................................................25
Kritische rol............................................................................................................25
Laboratoriumrol.....................................................................................................25
Functies.....................................................................................................................25
Maatschappelijke bewegingsfunctie......................................................................25
Gemeenschapsvormende functie...........................................................................25
Leerfunctie.............................................................................................................25
Cultuurfunctie........................................................................................................26
Praktijken..................................................................................................................26
Sectorale steunpunten..............................................................................................26
, Socius.....................................................................................................................26
De Federatie...........................................................................................................26
Burgerinitiatieven (sector middenveld)........................................................................27
Praktijken..................................................................................................................27
Middelen....................................................................................................................27
Jeugdwerk (sector middenveld)....................................................................................28
Actoren......................................................................................................................28
Landelijke erkende jeugdverenigingen..................................................................28
Verenigingen informatie en participatie.................................................................28
Cultuureducatieve verenigingen............................................................................28
Politieke jongerenbewegingen...............................................................................28
Jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan (JKP).................................................................28
Sectorale steunpunten..............................................................................................28
De Ambrassade......................................................................................................28
JINT.........................................................................................................................29
Bataljong................................................................................................................29
STEKR.....................................................................................................................29
Samenlevingsopbouw (SAAMO) (sector middenveld)...................................................29
Aanpak - principes.....................................................................................................29
1) Mensenrechten als kompas: universeel en onvervreemdbaar...........................29
2) Bijdragen aan een levendige democratie en eerlijke verdeling van macht.......29
3) Leefbare planeet................................................................................................30
Invalshoeken.............................................................................................................30
Invalshoek vanuit de uitsluitingsgrond...................................................................30
Invalshoek van het gebied.....................................................................................30
Kernopdrachten.........................................................................................................30
Agogische kernopdracht........................................................................................30
Politieke kernopdracht...........................................................................................30
Het middenveld onder druk (artikel ‘Rode vlaggen voor de civiele ruimte in
Vlaanderen?’)...............................................................................................................30
Rode vlaggen............................................................................................................30
Strategieën om civiele ruimte te vrijwaren...............................................................31
Macroniveau...........................................................................................................31
Mesoniveau............................................................................................................31
Microniveau............................................................................................................31
Beroepskader SKW.......................................................................................................32