Deel VIII: Pijn
1. Definitie
Pijn = onaangename gevoelsgewaarwording, vaak geassocieerd met
lichaamsbeschadiging
2. Neuroanatomie – fysiologie van pijnprikkel
- Nociceptie
- Pijngeleding
- Centrale pijncentra
- Pijnfacilitatie
- Pijninhibitie
2.1. Nociceptie = pijnperceptie
Nociceptie = medische term voor pijnperceptie, dit proces begint bij de
nociceptoren wat onze specifieke receptoren voor pijn zijn
Kenmerken van nociceptoren:
- Blind eindigende, sterk vertakte gevoelszenuwvezels
- Ze bevinden zich in de huid, hoornvlies, gewrichten, botten en interne
organen
- Ze zijn het talrijkst in de huid, omdat de huid hierdoor een zeer gevoelige
plaats is, wordt weefselschade daar als eerste gedetecteerd
- Ze worden geactiveerd door 3 soorten stimuli: thermisch, mechanisch
en chemisch
Algemene mechanisme (AP):
- Als nociceptor geprikkeld wordt door een stimuli van hierboven dan
o Er ontstaat een influx van natrium en calciumionen in het neuron
o Die instroom zorgt voor celmembraandepolarisatie wat een
generatorpotentiaal opwekt
o Als deze potentieel de
drempelwaarde voor
spanningsafhankelijke
natriumkanalen bereikt dan
ontstaat er een AP
o Het pijnsignaal wordt vervolgens
over de zenuwbaan naar
hersenen geleid
Soorten stimuli:
- Thermische stimuli
o Deze receptoren gaan reageren op extreme T maar kunnen ook voor
de gek gehouden worden door bepaalde chemische stoffen in de
voeding
o TRPV1: reageert op hitte boven 42 graden, ook bij capsaïcine (stof in
pepers) geacitveerd door hun branderige smaak
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, oTRPV2: gevoelig voor nog hogere T (boven 50 graden)
oTRPM8: reageert op de koude, geprikkeld door menthon wat gevoel
van frisheid of kou geeft
o TRPA1: gevoelig voor extreme koude, reageert ook op mosterdolie
- Mechanische stimuli
o Deze receptoren reageren op fysieke druk of weefselschade
o TRPA1: naast extreme kou ook rol bij mechanische pijndetectie
o ENaC: type natriumkanalen
- Chemische stimuli
o Deze receptoren worden geactiveerd door stoffen die in lichaam
vrijkomen bij weefselschade en ontsteking
o Vrijgekomen stoffen: cytokines, kalium, protonen, ATP, NGF en
bradykinine
o Secundaire productie: zenuwen zelf kunnen ook stoffen produceren
die bijdragen aan het pijnsignaal zoals prostaglandines
2.2. Pijngeleiding
Anatomie van pijnsignaal: 3-zenuwketting:
- Standaard pijnsignaal dat ons hersens bereikt, verloopt via
een ketting van 3 opeenvolgende neuronen
o 1ste neuron (primair afferent neuron)
Pikt de pijnprikkel op in het weefsel en loopt via
de zenuwbaan naar achterkant van het
ruggenmerg, bij het gezicht verloopt dir via het
ganglion trigeminale
o 2de neuron (secundair pijnneuron)
Start in de dorsale hoorn van ruggenmerg, het
signaal kruist hier de middellijn en projecteert
omhoog via de spinothalamische baan richting
de hersenen
o 3 neuron
de
Loopt van de thalamus naar specifieke plek op de cortex, pas
hier word je je bewust van de pijn en locatie ervan
Primaire afferente neuronen:
- Dit neuron kan uit verschillende soorten vezels bestaan, die elk een ander
type pijn doorgeven, namelijk de Aα en Aβ vezels geven gewoon normale
aanraking en proprioceptie door (geen pijn)
Eigenschap A-delta (Aδ) vezels C-vezels
Geleidingssnel Snel gemyeliniseerd Traag ongemyeliniseerd
heid
Prikkelingsdre Hoog (mechanisch en Nog hoger (mechanisch,
mpel thermisch) thermisch, chemisch)
Type pijn "Eerste pijn": Scherp, "Tweede pijn": Dof,
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, ervaren acuut, en zeer snel kloppend, diffuus en houdt
langer aan
Functie & Sensorisch-discriminatoir: Affectief & Endocrien:
Locatie Bepaalt exact de oorzaak en Koppelt de pijn aan emotie,
locatie (bijv. "het is mijn pink, gemoedstoestand en start
niet mijn wijsvinger") de stressreactie
Als je met hamer op je duim slaat voel je eerst onmiddellijke, zeer scherpe
en goed gelokaliseerde pijn en dan seconden later verandert dit in doffere
wijdverspreide en kloppende pijn over je hele hand
Communicatie in het ruggenmerg (dorsale hoorn):
- Als 1ste neuron aankomt in ruggenmerg, moet het de boodschap
doorgeven, dit kan aan 3 systemen
o Secundaire pijnneuronen: om signaal naar de hersenen te sturen
voor bewuste pijnperceptie (zie de 3-zenuwketting)
o Interneuronen: deze schakelen direct over op motorneuronen voor
een pijnafweerreflex (hier geen hersenen)
o AZS: activeert de sympathicus voor afgifte van adrenaline (fight-or-
flight)
- Werking van neurotransmissie
o AP komt aan uiteinde van het 1ste neuron
o Dit veroorzaakt een instroom van clacium in de cel
o Hierdoor komen er NT vrij
o Deze binden aan receptoren van het 2de neuron wat daar
zorgt voor depolarisatie en een nieuw signaal naar de
hersenen opwekt
Als je de instroom van calcium gaat blokkeren dan stopt afgifte
van NT en wordt pijn deels geblokkeerd
Banen naar de hersenen:
- Afhankelijk van welk primair neuron geprikkeld was, neemt het secundair
neuron een andere snelweg omhoog
o Neospinothalamische baan
Deze wordt geactiveerd door Aδ vezels
Gebruikt glutamine als NT
Verantwoordelijk voor snelle, scherpe en precies
gelokaliseerde pijn
Projecteert vooral naar de thalamus en hersenschors
o Paleospinothalamische baan
Geactiveerd door de C-vezels via interneuronen
Gebruikt glutamine en substantie P als NT
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
1. Definitie
Pijn = onaangename gevoelsgewaarwording, vaak geassocieerd met
lichaamsbeschadiging
2. Neuroanatomie – fysiologie van pijnprikkel
- Nociceptie
- Pijngeleding
- Centrale pijncentra
- Pijnfacilitatie
- Pijninhibitie
2.1. Nociceptie = pijnperceptie
Nociceptie = medische term voor pijnperceptie, dit proces begint bij de
nociceptoren wat onze specifieke receptoren voor pijn zijn
Kenmerken van nociceptoren:
- Blind eindigende, sterk vertakte gevoelszenuwvezels
- Ze bevinden zich in de huid, hoornvlies, gewrichten, botten en interne
organen
- Ze zijn het talrijkst in de huid, omdat de huid hierdoor een zeer gevoelige
plaats is, wordt weefselschade daar als eerste gedetecteerd
- Ze worden geactiveerd door 3 soorten stimuli: thermisch, mechanisch
en chemisch
Algemene mechanisme (AP):
- Als nociceptor geprikkeld wordt door een stimuli van hierboven dan
o Er ontstaat een influx van natrium en calciumionen in het neuron
o Die instroom zorgt voor celmembraandepolarisatie wat een
generatorpotentiaal opwekt
o Als deze potentieel de
drempelwaarde voor
spanningsafhankelijke
natriumkanalen bereikt dan
ontstaat er een AP
o Het pijnsignaal wordt vervolgens
over de zenuwbaan naar
hersenen geleid
Soorten stimuli:
- Thermische stimuli
o Deze receptoren gaan reageren op extreme T maar kunnen ook voor
de gek gehouden worden door bepaalde chemische stoffen in de
voeding
o TRPV1: reageert op hitte boven 42 graden, ook bij capsaïcine (stof in
pepers) geacitveerd door hun branderige smaak
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, oTRPV2: gevoelig voor nog hogere T (boven 50 graden)
oTRPM8: reageert op de koude, geprikkeld door menthon wat gevoel
van frisheid of kou geeft
o TRPA1: gevoelig voor extreme koude, reageert ook op mosterdolie
- Mechanische stimuli
o Deze receptoren reageren op fysieke druk of weefselschade
o TRPA1: naast extreme kou ook rol bij mechanische pijndetectie
o ENaC: type natriumkanalen
- Chemische stimuli
o Deze receptoren worden geactiveerd door stoffen die in lichaam
vrijkomen bij weefselschade en ontsteking
o Vrijgekomen stoffen: cytokines, kalium, protonen, ATP, NGF en
bradykinine
o Secundaire productie: zenuwen zelf kunnen ook stoffen produceren
die bijdragen aan het pijnsignaal zoals prostaglandines
2.2. Pijngeleiding
Anatomie van pijnsignaal: 3-zenuwketting:
- Standaard pijnsignaal dat ons hersens bereikt, verloopt via
een ketting van 3 opeenvolgende neuronen
o 1ste neuron (primair afferent neuron)
Pikt de pijnprikkel op in het weefsel en loopt via
de zenuwbaan naar achterkant van het
ruggenmerg, bij het gezicht verloopt dir via het
ganglion trigeminale
o 2de neuron (secundair pijnneuron)
Start in de dorsale hoorn van ruggenmerg, het
signaal kruist hier de middellijn en projecteert
omhoog via de spinothalamische baan richting
de hersenen
o 3 neuron
de
Loopt van de thalamus naar specifieke plek op de cortex, pas
hier word je je bewust van de pijn en locatie ervan
Primaire afferente neuronen:
- Dit neuron kan uit verschillende soorten vezels bestaan, die elk een ander
type pijn doorgeven, namelijk de Aα en Aβ vezels geven gewoon normale
aanraking en proprioceptie door (geen pijn)
Eigenschap A-delta (Aδ) vezels C-vezels
Geleidingssnel Snel gemyeliniseerd Traag ongemyeliniseerd
heid
Prikkelingsdre Hoog (mechanisch en Nog hoger (mechanisch,
mpel thermisch) thermisch, chemisch)
Type pijn "Eerste pijn": Scherp, "Tweede pijn": Dof,
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, ervaren acuut, en zeer snel kloppend, diffuus en houdt
langer aan
Functie & Sensorisch-discriminatoir: Affectief & Endocrien:
Locatie Bepaalt exact de oorzaak en Koppelt de pijn aan emotie,
locatie (bijv. "het is mijn pink, gemoedstoestand en start
niet mijn wijsvinger") de stressreactie
Als je met hamer op je duim slaat voel je eerst onmiddellijke, zeer scherpe
en goed gelokaliseerde pijn en dan seconden later verandert dit in doffere
wijdverspreide en kloppende pijn over je hele hand
Communicatie in het ruggenmerg (dorsale hoorn):
- Als 1ste neuron aankomt in ruggenmerg, moet het de boodschap
doorgeven, dit kan aan 3 systemen
o Secundaire pijnneuronen: om signaal naar de hersenen te sturen
voor bewuste pijnperceptie (zie de 3-zenuwketting)
o Interneuronen: deze schakelen direct over op motorneuronen voor
een pijnafweerreflex (hier geen hersenen)
o AZS: activeert de sympathicus voor afgifte van adrenaline (fight-or-
flight)
- Werking van neurotransmissie
o AP komt aan uiteinde van het 1ste neuron
o Dit veroorzaakt een instroom van clacium in de cel
o Hierdoor komen er NT vrij
o Deze binden aan receptoren van het 2de neuron wat daar
zorgt voor depolarisatie en een nieuw signaal naar de
hersenen opwekt
Als je de instroom van calcium gaat blokkeren dan stopt afgifte
van NT en wordt pijn deels geblokkeerd
Banen naar de hersenen:
- Afhankelijk van welk primair neuron geprikkeld was, neemt het secundair
neuron een andere snelweg omhoog
o Neospinothalamische baan
Deze wordt geactiveerd door Aδ vezels
Gebruikt glutamine als NT
Verantwoordelijk voor snelle, scherpe en precies
gelokaliseerde pijn
Projecteert vooral naar de thalamus en hersenschors
o Paleospinothalamische baan
Geactiveerd door de C-vezels via interneuronen
Gebruikt glutamine en substantie P als NT
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
