HEELKUNDIGE SEMIOLOGIE
pathognomonisch: als je dat ziet, weet je zeker dat het dat is
VAN SYMPTOOM TOT DIAGNOSE…
in ieder specialisme probeer je een onderscheid te maken tussen de hoofdklacht en de bijkomende symptomen
- hoofdklacht en anamnese
- klinisch onderzoek – vitale parameters: inspectie, palpatie, percussie, auscultatie
- technische onderzoekingen
- diagnose
COGNITIEF PROCES OM TOT DIAGNOSE TE KOMEN
- additief model
- Bayesian’model (interpretatie van waarschijnlijkheid)
- algoritmisch: een soort kookboek, een algoritme dat je volgt
o voor iedereen geldend
o beperkend
- heuristisch: gebaseerd op expertise (rules of thumb)
o hoe meer ervaring je hebt, dan is het zeer gemakkelijk om heuristisch beslissingen te maken → dit kan fout
gaan, vooral als het gaat over een uitzondering
- why do a clinical examination in acute appendicitis if CT-scan is 100% accurate and deep machine learning can be an aid
o → gaan niet altijd CT-scans nemen omdat dit geld kost en je bij 1 persoon niet altijd CT’s kan blijven nemen
o daarom is het klinisch onderzoek belangrijk
- computers: kunnen accurate programma’s creeëren om melanomen of retinopathie sneller op te sporen
- ! patiënten googlen hun symptomen en gaan hun verhaal aanpassen aan hetgene wat zij denken dat hun diagnose
moet zijn → is soms totaal verkeerd
- diagnostische hypothese: hoofdklacht > anamnese > KO > diagnostische test
- the duck test: als het lijkt op een eend, zwemt als een eend en kwaakt zoals een eend, dan is het waarschijnlijk een
eend
KLINISCHE TEKENEN
- pathognomonisch: unilateraal oedeem, pt ligt lang in bed
o tumor, rubor, calor, dolor = abces
o vb. ischiorectaal abces: geen beeldvorming nodig om te spreken van abces
- suggestief: we hebben schrik voor DVT
- atypisch/ weinig specifieke
NIET-PIJNLIJKE ICTERUS:
- intrahepatisch, galstenen in galkanaal
- als galsteen vrijkomt → plotse obstructie van galwegen = galkoliek → doet pijn, je voelt dit
- stel er groeit een tumor in de pancreaskop en dat groeit stilletjes dicht → pt zal dit niet voelen
- klinisch zien we een vergrootte galblaas en icterus
- wet van Courvoisier: palpabele galblaas, niet pijnlijk, icterus → icterus weinig probabel door galwegsteen
NIET TE MISSEN !
- deze mag je niet missen, hoewel ze weinig voorkomen!!
- gangreen van Fournier
o zeer snel progressie van ‘necrotiserende’ infectie
o koorts, sepsis
o klinisch : “sneeuwkraken” → infecties die doorgaan en niet worden tegengehouden: heel snel uitbreiden!!
o denk eraan bij iedere immuungecompromiteerde patient (diabetes, immuuntherapie…)
o pathognomonisch: chirurgische urgentie – niet te missen!!
o behandeling: debridement van alles gedurende meerdere dagen
hierna pas reconstructie van wat overblijft
, MESENTERISCHE ISCHEMIE
- ouderen met heel hevige buikpijn hebben: bloedname is normaal + normale palpatie
o → heel belangrijk om ischemie uit te sluiten!! kan leiden tot aanzuring bloed → CT scan nodig om uit te sluiten
- aspecifieke kliniek: belangrijke abdominale pijn met weinig klinische bevindingen
- bloedonderzoek: initieel normaal → pas laattijdig: acidose, lactaat en LDH
- diagnose: occlusie AMS , pneumatosis
o afgeschoten embool (bv vanuit het hart door fibrillatie) → mesenterische ischemie
- belangrijke klinische- vitale tekenen
o kleur (cyanose, bleek, icterisch,..)
o respiratie (dyspnee, tachypnee)
ademhalingsfrequentie: 6-10
effort
o stabiel vs “shockerig”: bloeddruk-pols
stel iemand heeft een gewone syncope → hartslag zal vertragen
MAAR stel we hebben iemand die mogelijks een hypovolemische shock heeft → pols zal
oorspronkelijk versnellen
o bewustzijn: bloeddruk en pols spontaan dalen + bewustzijnsverlies
EWS: EARLY WARNING SYSTEM
vaak zullen de parameters slechter beginnen worden voordat de
patiënt er zelf slechter uit begint te zien
- 2 = arts moet bijkomen
- 3 = onmiddelijke upgrading van zorg?
VB. BLOEDARMOEDE
- bleke huid (?)
- wel bleke conjunctivae: kan teken zijn van bloedarmoede
VB. ICTERUS (GEELZUCHT)
- ‘gele’ huid (?)
- wel: gele verkleuring sclerae
SENSITIVITEIT – SPECIFICITEIT
- sensitiviteit: koorts hoge sensitiviteit bij longontsteking
- specificiteit: koort zeer lage specificteit bij longontsteking
- positieve LHR : een positief resultaat :kans op aanwezigheid van de aandoening neemt toe
- negatieve LHR: een negatief resultaat: kans op afwezigheid van de aandoening neemt toe
o niet alle buikpijnen moet een echo of bloedonderzoek krijgen
- het klinisch onderzoek samen met de anamnese dient de kans zo klein of zo groot te maken dat aanvullend onderzoek
of onmiddellijke behandeling zich opdringt.
o met je klinisch onderzoek moet je voorspellen of het banaal is of onmiddelijke behandeling nodig is
pathognomonisch: als je dat ziet, weet je zeker dat het dat is
VAN SYMPTOOM TOT DIAGNOSE…
in ieder specialisme probeer je een onderscheid te maken tussen de hoofdklacht en de bijkomende symptomen
- hoofdklacht en anamnese
- klinisch onderzoek – vitale parameters: inspectie, palpatie, percussie, auscultatie
- technische onderzoekingen
- diagnose
COGNITIEF PROCES OM TOT DIAGNOSE TE KOMEN
- additief model
- Bayesian’model (interpretatie van waarschijnlijkheid)
- algoritmisch: een soort kookboek, een algoritme dat je volgt
o voor iedereen geldend
o beperkend
- heuristisch: gebaseerd op expertise (rules of thumb)
o hoe meer ervaring je hebt, dan is het zeer gemakkelijk om heuristisch beslissingen te maken → dit kan fout
gaan, vooral als het gaat over een uitzondering
- why do a clinical examination in acute appendicitis if CT-scan is 100% accurate and deep machine learning can be an aid
o → gaan niet altijd CT-scans nemen omdat dit geld kost en je bij 1 persoon niet altijd CT’s kan blijven nemen
o daarom is het klinisch onderzoek belangrijk
- computers: kunnen accurate programma’s creeëren om melanomen of retinopathie sneller op te sporen
- ! patiënten googlen hun symptomen en gaan hun verhaal aanpassen aan hetgene wat zij denken dat hun diagnose
moet zijn → is soms totaal verkeerd
- diagnostische hypothese: hoofdklacht > anamnese > KO > diagnostische test
- the duck test: als het lijkt op een eend, zwemt als een eend en kwaakt zoals een eend, dan is het waarschijnlijk een
eend
KLINISCHE TEKENEN
- pathognomonisch: unilateraal oedeem, pt ligt lang in bed
o tumor, rubor, calor, dolor = abces
o vb. ischiorectaal abces: geen beeldvorming nodig om te spreken van abces
- suggestief: we hebben schrik voor DVT
- atypisch/ weinig specifieke
NIET-PIJNLIJKE ICTERUS:
- intrahepatisch, galstenen in galkanaal
- als galsteen vrijkomt → plotse obstructie van galwegen = galkoliek → doet pijn, je voelt dit
- stel er groeit een tumor in de pancreaskop en dat groeit stilletjes dicht → pt zal dit niet voelen
- klinisch zien we een vergrootte galblaas en icterus
- wet van Courvoisier: palpabele galblaas, niet pijnlijk, icterus → icterus weinig probabel door galwegsteen
NIET TE MISSEN !
- deze mag je niet missen, hoewel ze weinig voorkomen!!
- gangreen van Fournier
o zeer snel progressie van ‘necrotiserende’ infectie
o koorts, sepsis
o klinisch : “sneeuwkraken” → infecties die doorgaan en niet worden tegengehouden: heel snel uitbreiden!!
o denk eraan bij iedere immuungecompromiteerde patient (diabetes, immuuntherapie…)
o pathognomonisch: chirurgische urgentie – niet te missen!!
o behandeling: debridement van alles gedurende meerdere dagen
hierna pas reconstructie van wat overblijft
, MESENTERISCHE ISCHEMIE
- ouderen met heel hevige buikpijn hebben: bloedname is normaal + normale palpatie
o → heel belangrijk om ischemie uit te sluiten!! kan leiden tot aanzuring bloed → CT scan nodig om uit te sluiten
- aspecifieke kliniek: belangrijke abdominale pijn met weinig klinische bevindingen
- bloedonderzoek: initieel normaal → pas laattijdig: acidose, lactaat en LDH
- diagnose: occlusie AMS , pneumatosis
o afgeschoten embool (bv vanuit het hart door fibrillatie) → mesenterische ischemie
- belangrijke klinische- vitale tekenen
o kleur (cyanose, bleek, icterisch,..)
o respiratie (dyspnee, tachypnee)
ademhalingsfrequentie: 6-10
effort
o stabiel vs “shockerig”: bloeddruk-pols
stel iemand heeft een gewone syncope → hartslag zal vertragen
MAAR stel we hebben iemand die mogelijks een hypovolemische shock heeft → pols zal
oorspronkelijk versnellen
o bewustzijn: bloeddruk en pols spontaan dalen + bewustzijnsverlies
EWS: EARLY WARNING SYSTEM
vaak zullen de parameters slechter beginnen worden voordat de
patiënt er zelf slechter uit begint te zien
- 2 = arts moet bijkomen
- 3 = onmiddelijke upgrading van zorg?
VB. BLOEDARMOEDE
- bleke huid (?)
- wel bleke conjunctivae: kan teken zijn van bloedarmoede
VB. ICTERUS (GEELZUCHT)
- ‘gele’ huid (?)
- wel: gele verkleuring sclerae
SENSITIVITEIT – SPECIFICITEIT
- sensitiviteit: koorts hoge sensitiviteit bij longontsteking
- specificiteit: koort zeer lage specificteit bij longontsteking
- positieve LHR : een positief resultaat :kans op aanwezigheid van de aandoening neemt toe
- negatieve LHR: een negatief resultaat: kans op afwezigheid van de aandoening neemt toe
o niet alle buikpijnen moet een echo of bloedonderzoek krijgen
- het klinisch onderzoek samen met de anamnese dient de kans zo klein of zo groot te maken dat aanvullend onderzoek
of onmiddellijke behandeling zich opdringt.
o met je klinisch onderzoek moet je voorspellen of het banaal is of onmiddelijke behandeling nodig is
