Samenvatting C&V
GRONDSLAGEN
VAN HET RECHT
Huls, Romy
Prémaster 2025-2026
,Bijeenkomst 9.2 Rousseau in de praktijk.........................................................4
Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)...............................................................................4
Revolutionair Frankrijk en de Haïtiaanse Revolutie.........................................................6
Belang van de Haïtaanse revolutie..............................................................................8
Belang van de Franse revolutie...................................................................................8
Bijeenkomst 10.1 Constitutionalisme..............................................................9
Constitutionalisme.......................................................................................................... 9
Verschil ‘facties’ en ‘fracties’...................................................................................9
James Madison (1751-1836)......................................................................................... 10
Federalist Papers................................................................................................... 11
Leopold Kohr (1909-1994)............................................................................................12
Middeleeuws en lokaal constitutionalisme....................................................................13
De rechtsstaat....................................................................................................... 15
Toetsingskader voor historische documenten (middeleeuwse bronnen vs.
rechtsstaat-karakter)............................................................................................. 15
Magna carta (1215)............................................................................................... 15
Wél een mijlpaal................................................................................................ 15
Níet volledig als rechtsstaat beschouwd............................................................15
Conclusie over de Magna Carta.........................................................................16
Overeenkomst Magna carta en Robin Hood...........................................................16
Alde Caerte (1283)................................................................................................ 16
Dicht bij de rechtsstatelijke elementen..............................................................16
Geen moderne rechtsstaat................................................................................16
Conclusie over de Alde Caerte...........................................................................16
Sabetti’s invulling van het begrip ‘constitutionalisme’..............................................18
Alde Caerte als voorbeeld van het type constitutionalisme zoals Sabetti het
begrijpt.................................................................................................................. 18
Bijeenkomst 10.2 Liberale democratie en autocratie......................................19
Fukuyama (1952).......................................................................................................... 19
“Het einde van de geschiedenis (1989)”...................................................................19
Moderne natuurwetenschappen en economische interpretaties...............................19
Krastev (1965) en Holmes (1948).................................................................................22
Factor in de ‘opstand’ tegen de liberale democratie.................................................22
Gevolgen van de imitatiepolitiek...............................................................................22
Het begrip ‘rancune’.................................................................................................. 22
Rachman (1919-1962)..................................................................................................23
Waarom sterke mannen op elkaar lijken...................................................................23
Applebaum (1964)........................................................................................................ 24
Autocratie BV............................................................................................................ 24
Bête Niore van de hedendaagse despoten................................................................24
Bijeenkomst 11.1 Libertarisme......................................................................25
Natuurrechtelijk libertarisme........................................................................................25
Drie typen beleid en wetgeving die volgens Sandel door libertaristen worden
afgewezen.................................................................................................................... 25
Robert Nozick (1938-2002)........................................................................................... 27
Procedurele theorie vs. patroontheorie.....................................................................27
Verdelende gerechtigheid onder Nozick (p.35).........................................................27
Friedrich Hayek (1899-1992)........................................................................................29
, Wel of geen belasting heffen volgens Hayek.............................................................29
De puzzel van Boudreaux.......................................................................................... 29
Continuüm volgens libertaristen van belastingheffing tot slavernij..............................29
Bijeenkomst 11.2 Rechtvaardige eigendomsverdeling....................................31
Thomas van Aquino (1225-1274)..................................................................................31
Georg W.F. Hegel (1770-1831).....................................................................................31
Thomas Hill Green (1836-1882)....................................................................................31
John Stuart Mill (1806-1873).........................................................................................31
Karl Heinrich Marx (1818-1883)....................................................................................32
Mensbeeld van Marx................................................................................................. 32
Dialectische relaties tussen mens enerzijds en natuur anderzijds.............................32
Praxis........................................................................................................................ 33
Economische onderbouw en ideologische bovenbouw..............................................33
Verschil tussen kapitalist en bourgeoisie...............................................................34
Hoe de post-kapitalistische wereld er volgens Marx uitziet.......................................34
John Rawls (1921-2002)................................................................................................35
A Theory of Justice..................................................................................................... 35
Het samenlevingsbeginsel dat de mensen achter de sluier van onwetendheid zullen
kiezen........................................................................................................................ 35
Verdelende gerechtigheid binnen de theorie van Rawls (p. 27)................................35
Bijeenkomst 12.1 Commons en CPR’s............................................................37
A.M. Honoré (1921-2019)..............................................................................................37
De 11 elementen van Eigendom volgens Honoré......................................................37
W.N. Hohfeld (1879-1918)............................................................................................39
Garrett Hardin (1950-2003).......................................................................................... 39
Stephen Munzer (1944)................................................................................................41
Anticommons............................................................................................................ 41
Calabresi & Melamed (Rule government entitelement analyses)..................................41
Concluderend........................................................................................................ 41
Elinor Ostrom (1933-2012)........................................................................................... 43
De Acht Ontwerpprincipes voor Succesvol Zelfbestuur.............................................43
Bijeenkomst 13.1 – Mensbeelden in het strafrecht – Verlichtingsdenkers........44
Jeremy Bentham (1748-1832).......................................................................................44
‘On the one hand the standard of right and wrong, on the other the chain of
causes and effects, are fastened to their throne’..................................................44
Cesare Beccaria (1738-1794).......................................................................................44
Mensbeeld ‘Over misdaden en straffen’ Beccaria......................................................45
Immanuel Kant (1724-1804)......................................................................................... 45
Homo noumenon vs. homo phenomenon..................................................................45
Vergeldingsdenkers (Kant) én preventionisten (Bentham en Beccaria) tendens naar
proportionele straffen................................................................................................ 46
Categorisch imperatief (Kant)...................................................................................46
Waarom ontoerekeningsvatbare mensen niet even zwaar gestraft moeten worden
volgens Hart.............................................................................................................. 47
Sandel’s tegenstellingen om de ethiek van Kant uit te leggen..................................47
Bijeenkomst 13.2 – Mensbeelden in het strafrecht – Mystieke stromingen.......49
Ghandi (1869-1948)...................................................................................................... 49
, Hindoeïstisch mensbeeld van Ghandi........................................................................49
Ghandi en zijn visie op straf......................................................................................49
Drie mogelijke reaches op misdaad volgens Ghandi.................................................50
Aanpak van misdaad en geschilbeslechting in Gandhi’s geweldloze staat................50
Dalai Lama.................................................................................................................... 51
Boeddhistisch mensbeeld van de Dalai Lama...........................................................51
Geschillenbeslechting in het oude Tibet, geïnspireerd door de boeddhistische leer..51
Karma in de boeddhistische visie omtrent misdaad en straf.....................................53
Verschil/overeenkomsten tussen Boeddhisme en Hindoeïsme..................................53
Overige.............................................................................................................. 53
Bijeenkomst 14.1 – Toegankelijke en rechtvaardige rechtspraak.....................54
De tekortkomingen die Vermeesch vaststelt m.b.t. de toegankelijkheid van de
vroegmoderne Europese rechtspraak........................................................................54
Maastrichtse verklaringen voor de Great/Giant Litigation Decline.............................55
In hoeverre nog sprake is van ideale rechtspraak (vroegmoderne tijd vs
hedendaagse rechtspraak)........................................................................................55
Shai Agmon (1988)....................................................................................................... 57
Rechtvaardige aantrekkingskracht van het accusatoir proces/adversarial system
volgens Shai Agmon.................................................................................................. 57
Remedie volgens Agmon om de aantrekkingskracht te behouden in co-existentie met
een vrije advocatenmarkt......................................................................................... 57
Overige.............................................................................................................. 57
Bijenkomst 14.2 – Alternatieve geschillenbeslechting..................................................58
De historische ontwikkeling van de ‘zoen’ van de late middeleeuwen tot en met de
vroegmoderne tijd..................................................................................................... 58
De zoenprocedure in al zijn constituerende elementen.............................................59
Het zoenverdrag in al zijn constituerende elementen...............................................59
Ontwikkeling (ontstaan, drijfveren en organisatie) van mediatie binnen de Chinese
historische rechtstraditie........................................................................................... 60
Ontstaan................................................................................................................ 60
Drijfveren............................................................................................................... 60
Organisatie............................................................................................................ 60
De wijze waarop en de reden waarom mediatie nog leeft in het hedendaagse
Chinese rechtssysteem............................................................................................. 61
Negatieve kritiek................................................................................................... 62
GRONDSLAGEN
VAN HET RECHT
Huls, Romy
Prémaster 2025-2026
,Bijeenkomst 9.2 Rousseau in de praktijk.........................................................4
Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)...............................................................................4
Revolutionair Frankrijk en de Haïtiaanse Revolutie.........................................................6
Belang van de Haïtaanse revolutie..............................................................................8
Belang van de Franse revolutie...................................................................................8
Bijeenkomst 10.1 Constitutionalisme..............................................................9
Constitutionalisme.......................................................................................................... 9
Verschil ‘facties’ en ‘fracties’...................................................................................9
James Madison (1751-1836)......................................................................................... 10
Federalist Papers................................................................................................... 11
Leopold Kohr (1909-1994)............................................................................................12
Middeleeuws en lokaal constitutionalisme....................................................................13
De rechtsstaat....................................................................................................... 15
Toetsingskader voor historische documenten (middeleeuwse bronnen vs.
rechtsstaat-karakter)............................................................................................. 15
Magna carta (1215)............................................................................................... 15
Wél een mijlpaal................................................................................................ 15
Níet volledig als rechtsstaat beschouwd............................................................15
Conclusie over de Magna Carta.........................................................................16
Overeenkomst Magna carta en Robin Hood...........................................................16
Alde Caerte (1283)................................................................................................ 16
Dicht bij de rechtsstatelijke elementen..............................................................16
Geen moderne rechtsstaat................................................................................16
Conclusie over de Alde Caerte...........................................................................16
Sabetti’s invulling van het begrip ‘constitutionalisme’..............................................18
Alde Caerte als voorbeeld van het type constitutionalisme zoals Sabetti het
begrijpt.................................................................................................................. 18
Bijeenkomst 10.2 Liberale democratie en autocratie......................................19
Fukuyama (1952).......................................................................................................... 19
“Het einde van de geschiedenis (1989)”...................................................................19
Moderne natuurwetenschappen en economische interpretaties...............................19
Krastev (1965) en Holmes (1948).................................................................................22
Factor in de ‘opstand’ tegen de liberale democratie.................................................22
Gevolgen van de imitatiepolitiek...............................................................................22
Het begrip ‘rancune’.................................................................................................. 22
Rachman (1919-1962)..................................................................................................23
Waarom sterke mannen op elkaar lijken...................................................................23
Applebaum (1964)........................................................................................................ 24
Autocratie BV............................................................................................................ 24
Bête Niore van de hedendaagse despoten................................................................24
Bijeenkomst 11.1 Libertarisme......................................................................25
Natuurrechtelijk libertarisme........................................................................................25
Drie typen beleid en wetgeving die volgens Sandel door libertaristen worden
afgewezen.................................................................................................................... 25
Robert Nozick (1938-2002)........................................................................................... 27
Procedurele theorie vs. patroontheorie.....................................................................27
Verdelende gerechtigheid onder Nozick (p.35).........................................................27
Friedrich Hayek (1899-1992)........................................................................................29
, Wel of geen belasting heffen volgens Hayek.............................................................29
De puzzel van Boudreaux.......................................................................................... 29
Continuüm volgens libertaristen van belastingheffing tot slavernij..............................29
Bijeenkomst 11.2 Rechtvaardige eigendomsverdeling....................................31
Thomas van Aquino (1225-1274)..................................................................................31
Georg W.F. Hegel (1770-1831).....................................................................................31
Thomas Hill Green (1836-1882)....................................................................................31
John Stuart Mill (1806-1873).........................................................................................31
Karl Heinrich Marx (1818-1883)....................................................................................32
Mensbeeld van Marx................................................................................................. 32
Dialectische relaties tussen mens enerzijds en natuur anderzijds.............................32
Praxis........................................................................................................................ 33
Economische onderbouw en ideologische bovenbouw..............................................33
Verschil tussen kapitalist en bourgeoisie...............................................................34
Hoe de post-kapitalistische wereld er volgens Marx uitziet.......................................34
John Rawls (1921-2002)................................................................................................35
A Theory of Justice..................................................................................................... 35
Het samenlevingsbeginsel dat de mensen achter de sluier van onwetendheid zullen
kiezen........................................................................................................................ 35
Verdelende gerechtigheid binnen de theorie van Rawls (p. 27)................................35
Bijeenkomst 12.1 Commons en CPR’s............................................................37
A.M. Honoré (1921-2019)..............................................................................................37
De 11 elementen van Eigendom volgens Honoré......................................................37
W.N. Hohfeld (1879-1918)............................................................................................39
Garrett Hardin (1950-2003).......................................................................................... 39
Stephen Munzer (1944)................................................................................................41
Anticommons............................................................................................................ 41
Calabresi & Melamed (Rule government entitelement analyses)..................................41
Concluderend........................................................................................................ 41
Elinor Ostrom (1933-2012)........................................................................................... 43
De Acht Ontwerpprincipes voor Succesvol Zelfbestuur.............................................43
Bijeenkomst 13.1 – Mensbeelden in het strafrecht – Verlichtingsdenkers........44
Jeremy Bentham (1748-1832).......................................................................................44
‘On the one hand the standard of right and wrong, on the other the chain of
causes and effects, are fastened to their throne’..................................................44
Cesare Beccaria (1738-1794).......................................................................................44
Mensbeeld ‘Over misdaden en straffen’ Beccaria......................................................45
Immanuel Kant (1724-1804)......................................................................................... 45
Homo noumenon vs. homo phenomenon..................................................................45
Vergeldingsdenkers (Kant) én preventionisten (Bentham en Beccaria) tendens naar
proportionele straffen................................................................................................ 46
Categorisch imperatief (Kant)...................................................................................46
Waarom ontoerekeningsvatbare mensen niet even zwaar gestraft moeten worden
volgens Hart.............................................................................................................. 47
Sandel’s tegenstellingen om de ethiek van Kant uit te leggen..................................47
Bijeenkomst 13.2 – Mensbeelden in het strafrecht – Mystieke stromingen.......49
Ghandi (1869-1948)...................................................................................................... 49
, Hindoeïstisch mensbeeld van Ghandi........................................................................49
Ghandi en zijn visie op straf......................................................................................49
Drie mogelijke reaches op misdaad volgens Ghandi.................................................50
Aanpak van misdaad en geschilbeslechting in Gandhi’s geweldloze staat................50
Dalai Lama.................................................................................................................... 51
Boeddhistisch mensbeeld van de Dalai Lama...........................................................51
Geschillenbeslechting in het oude Tibet, geïnspireerd door de boeddhistische leer..51
Karma in de boeddhistische visie omtrent misdaad en straf.....................................53
Verschil/overeenkomsten tussen Boeddhisme en Hindoeïsme..................................53
Overige.............................................................................................................. 53
Bijeenkomst 14.1 – Toegankelijke en rechtvaardige rechtspraak.....................54
De tekortkomingen die Vermeesch vaststelt m.b.t. de toegankelijkheid van de
vroegmoderne Europese rechtspraak........................................................................54
Maastrichtse verklaringen voor de Great/Giant Litigation Decline.............................55
In hoeverre nog sprake is van ideale rechtspraak (vroegmoderne tijd vs
hedendaagse rechtspraak)........................................................................................55
Shai Agmon (1988)....................................................................................................... 57
Rechtvaardige aantrekkingskracht van het accusatoir proces/adversarial system
volgens Shai Agmon.................................................................................................. 57
Remedie volgens Agmon om de aantrekkingskracht te behouden in co-existentie met
een vrije advocatenmarkt......................................................................................... 57
Overige.............................................................................................................. 57
Bijenkomst 14.2 – Alternatieve geschillenbeslechting..................................................58
De historische ontwikkeling van de ‘zoen’ van de late middeleeuwen tot en met de
vroegmoderne tijd..................................................................................................... 58
De zoenprocedure in al zijn constituerende elementen.............................................59
Het zoenverdrag in al zijn constituerende elementen...............................................59
Ontwikkeling (ontstaan, drijfveren en organisatie) van mediatie binnen de Chinese
historische rechtstraditie........................................................................................... 60
Ontstaan................................................................................................................ 60
Drijfveren............................................................................................................... 60
Organisatie............................................................................................................ 60
De wijze waarop en de reden waarom mediatie nog leeft in het hedendaagse
Chinese rechtssysteem............................................................................................. 61
Negatieve kritiek................................................................................................... 62
