lOMoARcPSD|62989001
Examen informatie Observeren en rapporteren
Een schriftelijk openboekexamen-laptopexamen. Naast theoretische vragen maakt 1
toepassingsvraag met 4 deelvragen deel uit van het schriftelijk openboekexamen.
Toepassingsvraag: (13ptn) bekijk/beluister (oortjes/hoofdtelefoon!!!) een filmfragment op het
examen. De toepassingsvraag: 4 deelvragen. De toepassingsvraag w beoordeeld op taal.
(zie verbetersleutel bij de deelvragen)
Deelvraag 1: Situatieschets
Geef een relevante beschrijving van de situatieomstandigheden waarbinnen de observatie
plaatsvindt. …/3
Verbetersleutel:
Het zijn alle elementen die vooraf gegeven en geweten zijn. Ze zijn noodzakelijk om verdere
verslaggeving goed te kunnen begrijpen. Voor elke ontbrekend element wordt er een aftrek gedaan.
Taalgebruik: de situatieschets is grammaticaal correct, zakelijk geschreven. Maximum aftrek van 1
punt. Volgende elementen moeten in de situatieschets terug te vinden zijn: Datum (0.25 punt) - Begin
uur van de observatie (0.25 punt) – Eind uur van de observatie (0.25 punt) –
leeftijd/ontwikkelingsleeftijd (0.25 punt) - Filmfragment op YouTube (0.25 punt) - Aantal malen bekeken
(0.25 punt) – Omstandigheden: o.a wie/wat/waar ga je observeren?,… (1,5 punt)
Deelvraag 2: Observatieverslag
Je observeert X van het filmfragment. Je verzamelt uitsluitend objectieve én relevante
observatie- elementen in functie van (student krijgt een thema toegewezen) van X. Schrijf je
observatieverslag uit in volzinnen en respecteer de taal- en spellingsregels. (Minimum aantal
woorden: 300) …/7 objectief, tegenwoordige tijd, zakelijk
Verbetersleutel:
De student schrijft objectief, doelgericht, nauwkeurig, signaalgevoelig én geeft relevante elementen
weer in functie van het thema. Voor elke interpretatie in het observatieverslag wordt er een aftrek van
0.50 punt gedaan. Voor de vermelding van irrelevante gegevens wordt er een aftrek van max. 2
punten gedaan. Voor het niet vermelden van relevante gegevens wordt er een aftrek van max. 2
punten gedaan. Taalgebruik: het observatieverslag is grammaticaal correct, zakelijk geschreven en
bevat minimum 300 woorden. Maximum aftrek van 3 punten Bevat het observatieverslag minder dan
300 woorden wordt er een aftrek van 1 punt gedaan.
Deelvraag 3: Observatievraag formuleren
Je hebt het gedrag van X geobserveerd. Je wil verder zicht krijgen op (de student krijgt een
thema toegewezen) van X. Formuleer vanuit dit thema één concrete observatievraag van
waaruit jij een nieuwe observatie zou starten. …/1
Verbetersleutel:
(1 punt) De student formuleert een duidelijke, correcte observatievraag vanuit het thema.
(0 punten) De student formuleert de observatievraag NIET vanuit het thema.
Deelvraag 4: Interpretatie formuleren
1. Schrijf één interpretatie vanuit jouw observatiegegevens in functie van het thema.
2. Leg uit hoe jij bent gekomen tot deze interpretatie op basis van jouw referentiekader.
…/2
Verbetersleutel:
, lOMoARcPSD|62989001
(1 punt) De student schrijft een interpretatie vanuit de observatie gegevens én in functie van het
thema. (0.50 punt) De student schrijft een interpretatie vanuit de observatie gegevens OF in functie
van het thema. (0 punten) geen van bovenstaande elementen zijn aanwezig. (1 punt) De student geeft
een duidelijke uitleg vanuit zijn referentiekader. (0.50 punt) De student geeft deels een uitleg vanuit
zijn referentiekader. (0 punten) De student kan geen verklaring geven. Interpretaties worden steeds
vanuit een veronderstelling geformuleerd. Indien niet veronderstellend geschreven: 0 op 2 (!) Tijdens
het schriftelijk openboekexamen-laptopexamen mag de student gebruik maken van het handboek
‘Observeren en rapporteren in de zorg- en hulpverlening’ van Dr. D. Timmers-Huigens, eigen
powerpoints, eigen notities, eigen verwerking van de materie/eigen verwerkingsopdrachten. Andere
materialen (o.a. examen Studoc documenten) zijn niet toegelaten.
NIET TE KENNEN LEERSTOF
Hoofdstuk 3: Observeren is pag. 49 Reactiedeformatie (3de en 4de druk)
interpreteren
Hoofdstuk 4: Observeren is pag. 54 Ervaringsordening: De afzonderlijke ervaringen […] waarnemingen te
waarnemen verwerken. (3de en 4de druk)pag. 65 - 66 Het brein stuurt gecodeerde
waarnemingen naar het geheugen […] ‘fouten’ te zijn geslopen. (3de en 4de druk)
Hoofdstuk 5: Gedragsduiding pag. 74 -75 Bestaan er meer variatiemogelijkheden, dan w een bep theorie […]
maar ook zonder die blik, en dan ziet de waarnemer echt heel iets anders. (3de en
4de druk),pag. 81 Communicatief gedrag is te onderscheiden in vier vormen […]
maar ook emotioneel en moreel of spiritueel. (3de en 4de druk), pag. 85 - 86 Om te
onthouden: De taalhandelingen worden onderscheiden in: […] om samen de
werkelijkheid effectiever te kunnen hanteren. (3de en 4de druk)
Hoofdstuk 6: Observeren en pag. 87 - 112 Hoofdstuk 6 Observeren en ervaringsordening (3de druk), pag. 87 -
ervaringsordening 113 Hoofdstuk 6 Observeren en ervaringsordening (4de druk)
Hoofdstuk 7: De focus van pag. 115 7.3.1 De werkelijkheid en de taalhandelingen (3de druk), pag. 116 7.3.1
observeren en rapporteren De werkelijkheid en de taalhandelingen (4de druk), pag. 118 7.4 Strategisch
handelen in beeld (3de druk), pag. 119 7.4 Strategisch handelen in beeld (4de
druk), pag. 125 Angstig vermijdende onveilige gehechtheid wordt gezien […]
oppositioneel gedrag of antisociaal gedrag. (3de druk), pag. 126 Angstig
vermijdende onveilige gehechtheid wordt gezien […] oppositioneel gedrag of
antisociaal gedrag. (4de druk)
Hoofdstuk 8: Betrouwbaar observeren pag. 145 - 146 Te onderscheiden zijn: Validiteit van de inhoud. Hierbij wordt […]
en rapporteren ongeveer een vierkante centimeter.’ (3de druk), pag. 146 - 147 Te onderscheiden
zijn: Validiteit van de inhoud. Hierbij wordt […] ongeveer een vierkante centimeter.’
(4de druk)
Hoofdstuk 9: Observatie en registratie pag. 167 - 173 9.6 Gedragsobservatie met behulp van een profielschets (3de druk),
van de gegevens pag. 168 - 175 9.6 Gedragsobservatie met behulp van een profielschets (4de druk)
Hoofdstuk 10: Rapporteren! pag. 187-192 10.7 Rapporteren over ervaringsordening (3de druk), pag. 189-194
10.7 Rapporteren over ervaringsordening (4de druk)
, lOMoARcPSD|62989001
Observeren en rapporteren
Hoofdstuk 1: observeren: het menselijk perspectief
Kritisch denken
Kritisch is afkomstig van het Griekse woord ‘kriterion’, wat norm betekent.
Kritisch verwijst ook naar het Griekse woord 'kritiké', dat ‘in staat zijn om te onderscheiden’
betekent.
( onderscheiden wat dat de norm is)
• Kritisch denken is het vermogen om zelfstandig te komen tot weloverwogen en
beargumenteerde afwegingen, oordelen en beslissingen. Hiervoor zijn
denkvaardigheden noodzakelijk. Kritisch denken betekent dat je informatie niet
zonder meer accepteert.
• Kritisch denken betekent dat je redeneert en reflecteert voordat je een standpunt
inneemt of een besluit neemt hoe te handelen en dat je kunt verklaren waarop dat
standpunt/besluit is gebaseerd.
Wat betekent het meestal?
• Onderscheiden • Onderzoeken
• Actief (vaardigheid) • Schept afstand tegenover
• Waarnemen emoties
• Verstandig oordelen • Creëert verruimde
denkwijze
• Niet zomaar aanvaarden wat er wordt • Vragen stellen
gezegd.
• Is destructief (vernietigt
• Argumenteren
meningen, vooroordelen,
• Redeneren vermeend weten)
• Out of the box denken
- Ieder van ons kijkt met zijn eigen gekleurde bril naar de wereld
- De dialoog voeren en goed observeren worden steeds belangrijke waarden.
om kritisch te kunnen denken moet je durven twijfelen
waar kan kritisch denken toe bijdragen?
• Een bewustwording van (verschillen en overeenkomsten in) waarden die we
nastreven en die ons gedrag sturen.
• Persoonsvorming; wie ben ik / wie wil ik worden? (bewustwording van onzekerheden,
eigen kwaliteiten en valkuilen; zelfreflectie). Persoonlijke autonomie (zelf keuzes
maken) wordt gestimuleerd.
3
Examen informatie Observeren en rapporteren
Een schriftelijk openboekexamen-laptopexamen. Naast theoretische vragen maakt 1
toepassingsvraag met 4 deelvragen deel uit van het schriftelijk openboekexamen.
Toepassingsvraag: (13ptn) bekijk/beluister (oortjes/hoofdtelefoon!!!) een filmfragment op het
examen. De toepassingsvraag: 4 deelvragen. De toepassingsvraag w beoordeeld op taal.
(zie verbetersleutel bij de deelvragen)
Deelvraag 1: Situatieschets
Geef een relevante beschrijving van de situatieomstandigheden waarbinnen de observatie
plaatsvindt. …/3
Verbetersleutel:
Het zijn alle elementen die vooraf gegeven en geweten zijn. Ze zijn noodzakelijk om verdere
verslaggeving goed te kunnen begrijpen. Voor elke ontbrekend element wordt er een aftrek gedaan.
Taalgebruik: de situatieschets is grammaticaal correct, zakelijk geschreven. Maximum aftrek van 1
punt. Volgende elementen moeten in de situatieschets terug te vinden zijn: Datum (0.25 punt) - Begin
uur van de observatie (0.25 punt) – Eind uur van de observatie (0.25 punt) –
leeftijd/ontwikkelingsleeftijd (0.25 punt) - Filmfragment op YouTube (0.25 punt) - Aantal malen bekeken
(0.25 punt) – Omstandigheden: o.a wie/wat/waar ga je observeren?,… (1,5 punt)
Deelvraag 2: Observatieverslag
Je observeert X van het filmfragment. Je verzamelt uitsluitend objectieve én relevante
observatie- elementen in functie van (student krijgt een thema toegewezen) van X. Schrijf je
observatieverslag uit in volzinnen en respecteer de taal- en spellingsregels. (Minimum aantal
woorden: 300) …/7 objectief, tegenwoordige tijd, zakelijk
Verbetersleutel:
De student schrijft objectief, doelgericht, nauwkeurig, signaalgevoelig én geeft relevante elementen
weer in functie van het thema. Voor elke interpretatie in het observatieverslag wordt er een aftrek van
0.50 punt gedaan. Voor de vermelding van irrelevante gegevens wordt er een aftrek van max. 2
punten gedaan. Voor het niet vermelden van relevante gegevens wordt er een aftrek van max. 2
punten gedaan. Taalgebruik: het observatieverslag is grammaticaal correct, zakelijk geschreven en
bevat minimum 300 woorden. Maximum aftrek van 3 punten Bevat het observatieverslag minder dan
300 woorden wordt er een aftrek van 1 punt gedaan.
Deelvraag 3: Observatievraag formuleren
Je hebt het gedrag van X geobserveerd. Je wil verder zicht krijgen op (de student krijgt een
thema toegewezen) van X. Formuleer vanuit dit thema één concrete observatievraag van
waaruit jij een nieuwe observatie zou starten. …/1
Verbetersleutel:
(1 punt) De student formuleert een duidelijke, correcte observatievraag vanuit het thema.
(0 punten) De student formuleert de observatievraag NIET vanuit het thema.
Deelvraag 4: Interpretatie formuleren
1. Schrijf één interpretatie vanuit jouw observatiegegevens in functie van het thema.
2. Leg uit hoe jij bent gekomen tot deze interpretatie op basis van jouw referentiekader.
…/2
Verbetersleutel:
, lOMoARcPSD|62989001
(1 punt) De student schrijft een interpretatie vanuit de observatie gegevens én in functie van het
thema. (0.50 punt) De student schrijft een interpretatie vanuit de observatie gegevens OF in functie
van het thema. (0 punten) geen van bovenstaande elementen zijn aanwezig. (1 punt) De student geeft
een duidelijke uitleg vanuit zijn referentiekader. (0.50 punt) De student geeft deels een uitleg vanuit
zijn referentiekader. (0 punten) De student kan geen verklaring geven. Interpretaties worden steeds
vanuit een veronderstelling geformuleerd. Indien niet veronderstellend geschreven: 0 op 2 (!) Tijdens
het schriftelijk openboekexamen-laptopexamen mag de student gebruik maken van het handboek
‘Observeren en rapporteren in de zorg- en hulpverlening’ van Dr. D. Timmers-Huigens, eigen
powerpoints, eigen notities, eigen verwerking van de materie/eigen verwerkingsopdrachten. Andere
materialen (o.a. examen Studoc documenten) zijn niet toegelaten.
NIET TE KENNEN LEERSTOF
Hoofdstuk 3: Observeren is pag. 49 Reactiedeformatie (3de en 4de druk)
interpreteren
Hoofdstuk 4: Observeren is pag. 54 Ervaringsordening: De afzonderlijke ervaringen […] waarnemingen te
waarnemen verwerken. (3de en 4de druk)pag. 65 - 66 Het brein stuurt gecodeerde
waarnemingen naar het geheugen […] ‘fouten’ te zijn geslopen. (3de en 4de druk)
Hoofdstuk 5: Gedragsduiding pag. 74 -75 Bestaan er meer variatiemogelijkheden, dan w een bep theorie […]
maar ook zonder die blik, en dan ziet de waarnemer echt heel iets anders. (3de en
4de druk),pag. 81 Communicatief gedrag is te onderscheiden in vier vormen […]
maar ook emotioneel en moreel of spiritueel. (3de en 4de druk), pag. 85 - 86 Om te
onthouden: De taalhandelingen worden onderscheiden in: […] om samen de
werkelijkheid effectiever te kunnen hanteren. (3de en 4de druk)
Hoofdstuk 6: Observeren en pag. 87 - 112 Hoofdstuk 6 Observeren en ervaringsordening (3de druk), pag. 87 -
ervaringsordening 113 Hoofdstuk 6 Observeren en ervaringsordening (4de druk)
Hoofdstuk 7: De focus van pag. 115 7.3.1 De werkelijkheid en de taalhandelingen (3de druk), pag. 116 7.3.1
observeren en rapporteren De werkelijkheid en de taalhandelingen (4de druk), pag. 118 7.4 Strategisch
handelen in beeld (3de druk), pag. 119 7.4 Strategisch handelen in beeld (4de
druk), pag. 125 Angstig vermijdende onveilige gehechtheid wordt gezien […]
oppositioneel gedrag of antisociaal gedrag. (3de druk), pag. 126 Angstig
vermijdende onveilige gehechtheid wordt gezien […] oppositioneel gedrag of
antisociaal gedrag. (4de druk)
Hoofdstuk 8: Betrouwbaar observeren pag. 145 - 146 Te onderscheiden zijn: Validiteit van de inhoud. Hierbij wordt […]
en rapporteren ongeveer een vierkante centimeter.’ (3de druk), pag. 146 - 147 Te onderscheiden
zijn: Validiteit van de inhoud. Hierbij wordt […] ongeveer een vierkante centimeter.’
(4de druk)
Hoofdstuk 9: Observatie en registratie pag. 167 - 173 9.6 Gedragsobservatie met behulp van een profielschets (3de druk),
van de gegevens pag. 168 - 175 9.6 Gedragsobservatie met behulp van een profielschets (4de druk)
Hoofdstuk 10: Rapporteren! pag. 187-192 10.7 Rapporteren over ervaringsordening (3de druk), pag. 189-194
10.7 Rapporteren over ervaringsordening (4de druk)
, lOMoARcPSD|62989001
Observeren en rapporteren
Hoofdstuk 1: observeren: het menselijk perspectief
Kritisch denken
Kritisch is afkomstig van het Griekse woord ‘kriterion’, wat norm betekent.
Kritisch verwijst ook naar het Griekse woord 'kritiké', dat ‘in staat zijn om te onderscheiden’
betekent.
( onderscheiden wat dat de norm is)
• Kritisch denken is het vermogen om zelfstandig te komen tot weloverwogen en
beargumenteerde afwegingen, oordelen en beslissingen. Hiervoor zijn
denkvaardigheden noodzakelijk. Kritisch denken betekent dat je informatie niet
zonder meer accepteert.
• Kritisch denken betekent dat je redeneert en reflecteert voordat je een standpunt
inneemt of een besluit neemt hoe te handelen en dat je kunt verklaren waarop dat
standpunt/besluit is gebaseerd.
Wat betekent het meestal?
• Onderscheiden • Onderzoeken
• Actief (vaardigheid) • Schept afstand tegenover
• Waarnemen emoties
• Verstandig oordelen • Creëert verruimde
denkwijze
• Niet zomaar aanvaarden wat er wordt • Vragen stellen
gezegd.
• Is destructief (vernietigt
• Argumenteren
meningen, vooroordelen,
• Redeneren vermeend weten)
• Out of the box denken
- Ieder van ons kijkt met zijn eigen gekleurde bril naar de wereld
- De dialoog voeren en goed observeren worden steeds belangrijke waarden.
om kritisch te kunnen denken moet je durven twijfelen
waar kan kritisch denken toe bijdragen?
• Een bewustwording van (verschillen en overeenkomsten in) waarden die we
nastreven en die ons gedrag sturen.
• Persoonsvorming; wie ben ik / wie wil ik worden? (bewustwording van onzekerheden,
eigen kwaliteiten en valkuilen; zelfreflectie). Persoonlijke autonomie (zelf keuzes
maken) wordt gestimuleerd.
3
