Samenvatting Sociologie 2 27 maart 2021
Hoofdvraag dit blok: Hoe kun je verschillende grootstedelijke thema’s vanuit een sociologische bril
benaderen?
Inhoud
Week 1 Sociologie en de stad............................................................................................................2
Sociologie...........................................................................................................................................2
Stad.....................................................................................................................................................2
Georg Simmel: hoe ervaren mensen het leven in de stad?.............................................................................3
Geschiedenis v/d stad.........................................................................................................................4
Week 2 De mondiale stad..................................................................................................................6
Florida (2003), de creatieve klasse.....................................................................................................6
Sassen (2005), global cities.................................................................................................................7
Week 3 Sociale cohesie in de stad.....................................................................................................8
Marrissing, sociale cohesie.................................................................................................................8
Dagevos et. Al (2011), diversiteitseffect ..........................................................................................10
Week 4 De ongelijke stad................................................................................................................11
Mustard & Slot (2016), de ongelijke stad ........................................................................................11
Bouchaute (2013), gentrificatie........................................................................................................11
Pinkster (2021), buurteffecten.........................................................................................................12
Week 5 Diversiteit in de stad...........................................................................................................15
Geldof (2015), hoe migratie onze samenleving verandert...............................................................15
Crul (2013), integratie.......................................................................................................................16
WWR, samenleven in verscheidenheid............................................................................................17
Week 6 Veiligheid in de stad...........................................................................................................19
Boutellier (2006), veiligheidsutopie..................................................................................................19
Blokland (2009), sociale veiligheid....................................................................................................20
De stof uit week 7 zou niet voorkomen op de toets. Dit was extra.
,Week 1 Sociologie en de
stad
Sociologie
De wetenschap van de manieren waarop mensen met elkaar samenleven
Stadsociologen: bestuderen de structuren, sociale processen sociale netwerken en maatschappelijke
problemen van stedelijke gebieden. Op basis van deze inzichten leveren stadssociologen input voor de
stadsplanning en beleidsvorming.
Augustus Comté over het nut van sociologie: sociologen moeten de ongefundeerde geloven over het
sociale doorprikken om te vervangen door wetenschappelijke inzichten die op wetenschappelijke
wijze zijn verkregen.
De sociaal-ruimtelijke benadering:
Stadssociologen kijken naar de stad in twee delen die in wisselwerking staan met elkaar:
1. De stad als fysieke ruimte/bebouwde omgeving
-Hoe een stad is bebouwd heeft bewezen een impact op de mensen die er leven
2. De stad als sociale plek waar mensen samenleven
-Wat mensen belangrijk vinden heeft zijn weerslag op de bebouwing/ruimte
Stad
Wat is een stad?
Afhankelijk van wie je het vraagt:
Juristen
Een stad is een nederzetting met stadrechten (Dus dan is Nieuwpoort is een stad, maar Den Haag
niet :P)
Geograaf/stedenbouwkundige
Kijkt naar de dichtheid van de bebouwing
Demograaf
Kijkt naar het inwonersaantal
Econoom
Kijkt naar de beroepsstructuur en het type bedrijven
Daarbij is het tijd en plaats gebonden:
-Als je in China woont zul je een andere opvatting hebben over wat een stad is dan als je in Nederland woont
(veel kleiner inwonersaantal)
-Een eeuw geleden zullen ze, mede doordat de wereldpopulatie veel kleiner was, ook een ander beeld hebben
Sociologische definitie stad (Louis Wirth): ‘een relatief grote dichtbevolkte en permanente
nederzetting van sociaal gezien heterogene (verschillende soorten) individuen’
Deze definitie heeft drie elementen die later zijn gebruikt om de invloed van de stad op het menselijk
samenleven te duiden.
1. Omvang: de bevolking is van relatief grote omvang
Effect:
- Specialisatie van sociale rollen: het contact dat je hebt met mensen wordt bepaald door de rol van
degene waar je contact mee hebt. Rollen worden duidelijk weergegeven aan de hand van
bijvoorbeeld uniforms of kleding die laat zien dat je tot een bepaalde sociale groep hoort.
, - Onpersoonlijkheid: In de stad zie je veel mensen weinig, in een dorp zie je weinig mensen veel. In de
stad ben je veel anoniemer.
- Anomie: die anonimiteit zou kunnen leiden tot normloosheid, chaos en verwarring. Leidt tot
criminaliteit en psychische ziekten.
2. Dichtheid: de bevolking & bebouwing bevinden zich op een relatief klein grondgebied
Effect:
-Versterkt de effecten van grote omvang
-Stress en spanning
-Overmatige prikkels
3. Heterogeniteit: de populatie is erg divers. Ze verschillen bijvoorbeeld op gebied van beroep,
inkomen, opleiding, etnische herkomst, levenswijze en levensovertuiging
Effect:
-Ongelijkheid: door de samenkomst van allerlei verschillende groepen die dicht naast elkaar
samenleven wordt ongelijkheid extra zichtbaar
-Tolerantie: het kan leiden tot meer tolerantie, omdat iedereen naast elkaar leeft
-Anonimiteit en sociale afstand: mensen die dezelfde kenmerken delen (inkomen, etniciteit etc.)
trekken naar elkaar toe en vormen subgroepen. Vervolgens hebben de subgroepen onderling weinig
contact met elkaar, dat leidt tot versplintering van de populatie
Georg Simmel: hoe ervaren mensen het leven in de stad?
Doordat er zoveel mensen zijn, worden mensen sterk op zichzelf teruggeworpen. Ze krijgen veel
prikkels te verwerken en laten daarom weinig van zichzelf zien. Stadmensen schermen zichzelf dus
meer af, zij stellen zich onverschillig op naar hun omgeving; blasé attitude. Simmel zegt ook wel dat
stadsmensen meer reageren vanuit hun hoofd en minder vanuit hun hart. Stedelingen zijn zakelijker
en formeler, hij noemt dit intellectualisme. Dit geeft stadsmensen de vrijheid hebben om
verschillende rollen te spelen. Ze zijn ‘bevrijd’ van hun vaste erfelijk bepaalde positie in de
economische en sociale orde. Verhoudingen tussen mensen zijn veel dynamischer dan in landelijke
gebieden en er zijn veel meer mogelijkheden om andere wegen te begaan in je leven.
Kortom: de stad geeft de bewoner de vrijheid om zijn vaste eenvormige zelf achter zich te laten en
worden wie hij of zij graag wil zijn, ook wel gezegd: ‘stadtluft macht frei’
Hoofdvraag dit blok: Hoe kun je verschillende grootstedelijke thema’s vanuit een sociologische bril
benaderen?
Inhoud
Week 1 Sociologie en de stad............................................................................................................2
Sociologie...........................................................................................................................................2
Stad.....................................................................................................................................................2
Georg Simmel: hoe ervaren mensen het leven in de stad?.............................................................................3
Geschiedenis v/d stad.........................................................................................................................4
Week 2 De mondiale stad..................................................................................................................6
Florida (2003), de creatieve klasse.....................................................................................................6
Sassen (2005), global cities.................................................................................................................7
Week 3 Sociale cohesie in de stad.....................................................................................................8
Marrissing, sociale cohesie.................................................................................................................8
Dagevos et. Al (2011), diversiteitseffect ..........................................................................................10
Week 4 De ongelijke stad................................................................................................................11
Mustard & Slot (2016), de ongelijke stad ........................................................................................11
Bouchaute (2013), gentrificatie........................................................................................................11
Pinkster (2021), buurteffecten.........................................................................................................12
Week 5 Diversiteit in de stad...........................................................................................................15
Geldof (2015), hoe migratie onze samenleving verandert...............................................................15
Crul (2013), integratie.......................................................................................................................16
WWR, samenleven in verscheidenheid............................................................................................17
Week 6 Veiligheid in de stad...........................................................................................................19
Boutellier (2006), veiligheidsutopie..................................................................................................19
Blokland (2009), sociale veiligheid....................................................................................................20
De stof uit week 7 zou niet voorkomen op de toets. Dit was extra.
,Week 1 Sociologie en de
stad
Sociologie
De wetenschap van de manieren waarop mensen met elkaar samenleven
Stadsociologen: bestuderen de structuren, sociale processen sociale netwerken en maatschappelijke
problemen van stedelijke gebieden. Op basis van deze inzichten leveren stadssociologen input voor de
stadsplanning en beleidsvorming.
Augustus Comté over het nut van sociologie: sociologen moeten de ongefundeerde geloven over het
sociale doorprikken om te vervangen door wetenschappelijke inzichten die op wetenschappelijke
wijze zijn verkregen.
De sociaal-ruimtelijke benadering:
Stadssociologen kijken naar de stad in twee delen die in wisselwerking staan met elkaar:
1. De stad als fysieke ruimte/bebouwde omgeving
-Hoe een stad is bebouwd heeft bewezen een impact op de mensen die er leven
2. De stad als sociale plek waar mensen samenleven
-Wat mensen belangrijk vinden heeft zijn weerslag op de bebouwing/ruimte
Stad
Wat is een stad?
Afhankelijk van wie je het vraagt:
Juristen
Een stad is een nederzetting met stadrechten (Dus dan is Nieuwpoort is een stad, maar Den Haag
niet :P)
Geograaf/stedenbouwkundige
Kijkt naar de dichtheid van de bebouwing
Demograaf
Kijkt naar het inwonersaantal
Econoom
Kijkt naar de beroepsstructuur en het type bedrijven
Daarbij is het tijd en plaats gebonden:
-Als je in China woont zul je een andere opvatting hebben over wat een stad is dan als je in Nederland woont
(veel kleiner inwonersaantal)
-Een eeuw geleden zullen ze, mede doordat de wereldpopulatie veel kleiner was, ook een ander beeld hebben
Sociologische definitie stad (Louis Wirth): ‘een relatief grote dichtbevolkte en permanente
nederzetting van sociaal gezien heterogene (verschillende soorten) individuen’
Deze definitie heeft drie elementen die later zijn gebruikt om de invloed van de stad op het menselijk
samenleven te duiden.
1. Omvang: de bevolking is van relatief grote omvang
Effect:
- Specialisatie van sociale rollen: het contact dat je hebt met mensen wordt bepaald door de rol van
degene waar je contact mee hebt. Rollen worden duidelijk weergegeven aan de hand van
bijvoorbeeld uniforms of kleding die laat zien dat je tot een bepaalde sociale groep hoort.
, - Onpersoonlijkheid: In de stad zie je veel mensen weinig, in een dorp zie je weinig mensen veel. In de
stad ben je veel anoniemer.
- Anomie: die anonimiteit zou kunnen leiden tot normloosheid, chaos en verwarring. Leidt tot
criminaliteit en psychische ziekten.
2. Dichtheid: de bevolking & bebouwing bevinden zich op een relatief klein grondgebied
Effect:
-Versterkt de effecten van grote omvang
-Stress en spanning
-Overmatige prikkels
3. Heterogeniteit: de populatie is erg divers. Ze verschillen bijvoorbeeld op gebied van beroep,
inkomen, opleiding, etnische herkomst, levenswijze en levensovertuiging
Effect:
-Ongelijkheid: door de samenkomst van allerlei verschillende groepen die dicht naast elkaar
samenleven wordt ongelijkheid extra zichtbaar
-Tolerantie: het kan leiden tot meer tolerantie, omdat iedereen naast elkaar leeft
-Anonimiteit en sociale afstand: mensen die dezelfde kenmerken delen (inkomen, etniciteit etc.)
trekken naar elkaar toe en vormen subgroepen. Vervolgens hebben de subgroepen onderling weinig
contact met elkaar, dat leidt tot versplintering van de populatie
Georg Simmel: hoe ervaren mensen het leven in de stad?
Doordat er zoveel mensen zijn, worden mensen sterk op zichzelf teruggeworpen. Ze krijgen veel
prikkels te verwerken en laten daarom weinig van zichzelf zien. Stadmensen schermen zichzelf dus
meer af, zij stellen zich onverschillig op naar hun omgeving; blasé attitude. Simmel zegt ook wel dat
stadsmensen meer reageren vanuit hun hoofd en minder vanuit hun hart. Stedelingen zijn zakelijker
en formeler, hij noemt dit intellectualisme. Dit geeft stadsmensen de vrijheid hebben om
verschillende rollen te spelen. Ze zijn ‘bevrijd’ van hun vaste erfelijk bepaalde positie in de
economische en sociale orde. Verhoudingen tussen mensen zijn veel dynamischer dan in landelijke
gebieden en er zijn veel meer mogelijkheden om andere wegen te begaan in je leven.
Kortom: de stad geeft de bewoner de vrijheid om zijn vaste eenvormige zelf achter zich te laten en
worden wie hij of zij graag wil zijn, ook wel gezegd: ‘stadtluft macht frei’
