lOMoARcPSD|63960458
Downloaded by Dorothee Polfliet ()
, lOMoARcPSD|63960458
Inleiding tot het recht
1. Algemene inleiding
Absoluut recht kan niet worden afgedwongen (bv. folteren)
Relatief recht kan wel worden afgedwongen ( mening, zoals adopteren)
1 Verantwoording
- Recht is zaak van alle burgers
- iedereen wordt er mee geconfronteerd ( scheiding, arbeidsovereenkomsten, geflitst) -
Recht is niet gelijk aan godsdienst en moraal (abortuswet, homohuwelijken,
transgender)
Recht is niet altijd rechtvaardig & omgekeerd:
• Nuremberg principe (nazi’s en genocide)
• Verjaring van processen (Bende van Nijvel)
2 Wat is recht
Subjectief recht
= geheel van aanspreken die een persoon tegen een ander laat gelden en waaruit voor de ander
plichten ontstaat
Objectief recht =
• Geheel van algemeen geldende normatieve regelen;
• Opgelegd of ontvangen en bekrachtigd door de staat;
• Waarvan de naleving afdwingbaar is;
• En die de ordening van het maatschappelijke leven beogen.
2.1 Een geheel van algemeen geldende en normatieve regelen
Verbods- of gebodsregels = De regel zegt ‘Je mag’ of ‘Je mag niet’
Vb. Huwelijk is verboden tussen bloed verbanden, Je moet stoppen aan rood licht
Toelating = het geven van toelating, ‘Je mag’ Vb.
Je mag doen wat je wil met je eigendom
Dwingend recht = moet nageleefd worden door elk rechtssubject. Bij niet-naleving volgt sanctie
In dwingend recht is er verdere opdeling:
• Regels die openbare orde en goeden zegen aanbelangen:
o Openbare orde: basis van de samenleving, recht systeem
o Goede zegen: algemeen aanvaard moraal bv. contract i.v.m. prostitutie
• Regels die sommige zwakkere personen beschermen, zoals:
o Minderjarigen
1
Downloaded by Dorothee Polfliet ()
, lOMoARcPSD|63960458
Inleiding tot het recht
o onbekwaam verklaarde geesteszieken o Degene die onder invloed van dwaling
of dwang een hebben gesloten
Aanvullend recht = gelden enkel voor de rechtssubjecten zover er geen andere regeling getroffen
worden. Keuze als rechtssubject om aanvullende bepalingen van te wet te volgen of om afwijkende
overeenkomsten te sluiten.
Algemene normen = in aantal gevallen blijft de wet vaag zodat het aan de rechter is om te bepalen of
de wet al dan niet van toepassing is
2.2 Door de staat opgelegde of ontvangen en bekrachtigde normen
Waar men samenwerken heeft men regels nodig om te functioneren. Dat geld ook voor kleinere
groepen zoals gezin maar ook voor grote groepen zoals sportvereniging of school
Een staat = entiteit die beschikt over een bevolking, een grondgebied en een regering die gezag
uitoefent en die soeverein en onafhankelijk is.
De wet wordt opgelegd door de staat, dat betekent dat het merendeel der rechtsregels door de
overheid uitgevaardigd is.
Sommige normen ontstaan door toedoen van de rechtssubjecten zelf, door gewoonten. Gewoonte:
• Herhaaldelijke gedraging van rechtssubjecten
• Door de overheid erkende of opgelegde sanctie
Rechtsregels worden door rechtspraak gecreëerd.
2.3 Afdwingbare normen
Doel rechtsregels : bepaald gedrag of te dwingen van rechtssubjecten, meestal worden die vrijwillig
nageleefd
Bij plegen van inbreuk op strafrechtelijke sanctionerende regels, dan geldt een bestraffende
beteugeling die van publiekrechtelijke aard is.
bv. verkeerboetes bij snelheidsovertreding, gevangenisstraf bij moord
2.4 Normen die de ordening van het maatschappelijke leven beogen
De mens is een sociaal en individueel wezen:
• Individueel: hij probeert zoveel mogelijk van zijn eigen materiële en geestelijke
aspiraties te bereiken, waardoor hij in conflict komt met zijn medeburgers, die dezelfde
doeleinden nastreven
2
Downloaded by Dorothee Polfliet ()
, lOMoARcPSD|63960458
Inleiding tot het recht
• Sociaal: de mens voor het bereiken van zijn zelfontwikkeling, de anderen nodig heeft
De taak van het recht light in het scheppen van orde.
2. Indeling van het recht
1 Privaatrecht – publiekrecht
Publiekrecht = regelt de inrichting, organisatie en werking van de staat, zijn onderdelen en organen,
en bepaalt de rechtsbetrekking van de staat, zijn onderdelen en organen tegenover elkaar, de
burgers, de andere staten en internationale rechtspersonen.
Vb. Strafrecht, grondwettelijk recht, administratief recht,…
Privaatrecht = betrekking op private belangen. Het ordent de rechtsverhouding tussen burgers
onderling en tegenover publiekrechtelijke rechtspersonen
Vb. Burgerlijk recht, internationaal privaatrecht,…
Vb. gemengde takken : ondernemings- en economische recht, vennootschapsrecht,…
2 Supernationaal recht versus nationaal recht
Nationaal recht = de rechtsregels die tot stand komen door federale overheid, gemeenschappen &
gewesten en provincies & gemeenten.
Supernationaal recht = verdragen, Europees recht
Internationaal publiekrecht of volkenrecht = gevormd door rechtsnormen die verhouding ordenen
tussen de staten onderling en tegenover de andere tot het internationaal rechtsverkeer toegelaten
rechtssubjecten en die de structuur en bevoegdheden van deze organisatie regelen
3 Objectief recht versus subjectief recht
3.1 Rechtsmisbruik
Wordt als een algemeen rechtsbeginsel beschouwd. Rechtsmisbruik kan zich uiten doordat men:
• zijn recht uitoefent met de bedoeling anderen te schaden;
• zijn recht uitoefent zonder enig nut of redelijk belang voor zichtzelf;
• verschillende manieren heeft om zijn recht uit te oefenen en die manier kiest die het
schadelijkst is voor de andere;
• zware schade toebrengt aan een ander terwijl men slechts een gering voordeel voor
zichzelf heeft.
4 Materieel versus formeel
3
Downloaded by Dorothee Polfliet ()
Downloaded by Dorothee Polfliet ()
, lOMoARcPSD|63960458
Inleiding tot het recht
1. Algemene inleiding
Absoluut recht kan niet worden afgedwongen (bv. folteren)
Relatief recht kan wel worden afgedwongen ( mening, zoals adopteren)
1 Verantwoording
- Recht is zaak van alle burgers
- iedereen wordt er mee geconfronteerd ( scheiding, arbeidsovereenkomsten, geflitst) -
Recht is niet gelijk aan godsdienst en moraal (abortuswet, homohuwelijken,
transgender)
Recht is niet altijd rechtvaardig & omgekeerd:
• Nuremberg principe (nazi’s en genocide)
• Verjaring van processen (Bende van Nijvel)
2 Wat is recht
Subjectief recht
= geheel van aanspreken die een persoon tegen een ander laat gelden en waaruit voor de ander
plichten ontstaat
Objectief recht =
• Geheel van algemeen geldende normatieve regelen;
• Opgelegd of ontvangen en bekrachtigd door de staat;
• Waarvan de naleving afdwingbaar is;
• En die de ordening van het maatschappelijke leven beogen.
2.1 Een geheel van algemeen geldende en normatieve regelen
Verbods- of gebodsregels = De regel zegt ‘Je mag’ of ‘Je mag niet’
Vb. Huwelijk is verboden tussen bloed verbanden, Je moet stoppen aan rood licht
Toelating = het geven van toelating, ‘Je mag’ Vb.
Je mag doen wat je wil met je eigendom
Dwingend recht = moet nageleefd worden door elk rechtssubject. Bij niet-naleving volgt sanctie
In dwingend recht is er verdere opdeling:
• Regels die openbare orde en goeden zegen aanbelangen:
o Openbare orde: basis van de samenleving, recht systeem
o Goede zegen: algemeen aanvaard moraal bv. contract i.v.m. prostitutie
• Regels die sommige zwakkere personen beschermen, zoals:
o Minderjarigen
1
Downloaded by Dorothee Polfliet ()
, lOMoARcPSD|63960458
Inleiding tot het recht
o onbekwaam verklaarde geesteszieken o Degene die onder invloed van dwaling
of dwang een hebben gesloten
Aanvullend recht = gelden enkel voor de rechtssubjecten zover er geen andere regeling getroffen
worden. Keuze als rechtssubject om aanvullende bepalingen van te wet te volgen of om afwijkende
overeenkomsten te sluiten.
Algemene normen = in aantal gevallen blijft de wet vaag zodat het aan de rechter is om te bepalen of
de wet al dan niet van toepassing is
2.2 Door de staat opgelegde of ontvangen en bekrachtigde normen
Waar men samenwerken heeft men regels nodig om te functioneren. Dat geld ook voor kleinere
groepen zoals gezin maar ook voor grote groepen zoals sportvereniging of school
Een staat = entiteit die beschikt over een bevolking, een grondgebied en een regering die gezag
uitoefent en die soeverein en onafhankelijk is.
De wet wordt opgelegd door de staat, dat betekent dat het merendeel der rechtsregels door de
overheid uitgevaardigd is.
Sommige normen ontstaan door toedoen van de rechtssubjecten zelf, door gewoonten. Gewoonte:
• Herhaaldelijke gedraging van rechtssubjecten
• Door de overheid erkende of opgelegde sanctie
Rechtsregels worden door rechtspraak gecreëerd.
2.3 Afdwingbare normen
Doel rechtsregels : bepaald gedrag of te dwingen van rechtssubjecten, meestal worden die vrijwillig
nageleefd
Bij plegen van inbreuk op strafrechtelijke sanctionerende regels, dan geldt een bestraffende
beteugeling die van publiekrechtelijke aard is.
bv. verkeerboetes bij snelheidsovertreding, gevangenisstraf bij moord
2.4 Normen die de ordening van het maatschappelijke leven beogen
De mens is een sociaal en individueel wezen:
• Individueel: hij probeert zoveel mogelijk van zijn eigen materiële en geestelijke
aspiraties te bereiken, waardoor hij in conflict komt met zijn medeburgers, die dezelfde
doeleinden nastreven
2
Downloaded by Dorothee Polfliet ()
, lOMoARcPSD|63960458
Inleiding tot het recht
• Sociaal: de mens voor het bereiken van zijn zelfontwikkeling, de anderen nodig heeft
De taak van het recht light in het scheppen van orde.
2. Indeling van het recht
1 Privaatrecht – publiekrecht
Publiekrecht = regelt de inrichting, organisatie en werking van de staat, zijn onderdelen en organen,
en bepaalt de rechtsbetrekking van de staat, zijn onderdelen en organen tegenover elkaar, de
burgers, de andere staten en internationale rechtspersonen.
Vb. Strafrecht, grondwettelijk recht, administratief recht,…
Privaatrecht = betrekking op private belangen. Het ordent de rechtsverhouding tussen burgers
onderling en tegenover publiekrechtelijke rechtspersonen
Vb. Burgerlijk recht, internationaal privaatrecht,…
Vb. gemengde takken : ondernemings- en economische recht, vennootschapsrecht,…
2 Supernationaal recht versus nationaal recht
Nationaal recht = de rechtsregels die tot stand komen door federale overheid, gemeenschappen &
gewesten en provincies & gemeenten.
Supernationaal recht = verdragen, Europees recht
Internationaal publiekrecht of volkenrecht = gevormd door rechtsnormen die verhouding ordenen
tussen de staten onderling en tegenover de andere tot het internationaal rechtsverkeer toegelaten
rechtssubjecten en die de structuur en bevoegdheden van deze organisatie regelen
3 Objectief recht versus subjectief recht
3.1 Rechtsmisbruik
Wordt als een algemeen rechtsbeginsel beschouwd. Rechtsmisbruik kan zich uiten doordat men:
• zijn recht uitoefent met de bedoeling anderen te schaden;
• zijn recht uitoefent zonder enig nut of redelijk belang voor zichtzelf;
• verschillende manieren heeft om zijn recht uit te oefenen en die manier kiest die het
schadelijkst is voor de andere;
• zware schade toebrengt aan een ander terwijl men slechts een gering voordeel voor
zichzelf heeft.
4 Materieel versus formeel
3
Downloaded by Dorothee Polfliet ()
