Samenvatting Farmacologie Deel 4 | Cardiovasculair Stelsel| KU Leuven | 2025/26

​Deel 4: Geneesmiddelen in verband met het cardiovasculair stelsel​

​1.​ ​Diuretica:​
​-​ ​verstoring normale functie ⇒ verhogen urine volume​+ netto verlies van solutes/H2O​​
​-​ ​alle diuretica​
​-​ (​ uitz​ ​spironolacton),​ ​bereiken​ ​luminale​ ​transportlocaties​ ​via​ ​tubulaire​ ​vloeistof​
​(filtratie en secretie)​​
​-​ (​ uitz​ ​osmotische​ ​diuretica),​ ​actief​ ​gesecreteerd​ ​dr​ ​proximale​ ​tubulus​ ​in​ ​tubulaire​
​vloeistof​​
​-​ ​Belang K+ homeostase: nauw therapeutisch venster & controle indien impact dr meds​
​-​ ​beta2 adrenerge agonisten, insuline impact​
​-​ ​ nderhoudstherapie:​ ​laagst​ ​effectieve​ ​dosis,​​dosis​​ifv​​kliniek​​(bvb​​congestie​​bij​​hartfalen),​
O
​inname best ’s morgens, indien meerdere giften nodig: een avondgift mijden.​
​-​ ​Zwangerschapshypertensie, oedeem tijdens zwangerschap: geen indicatie voor diuretica.​
​Overzicht:​
​Geneesmiddelklasse​ ​Aangrijpingspunt​ ​Mechanisme​
​Koolzuuranhydrase-​ ​Proximale tubulus​ ​ emt koolzuuranhydrase, vermindert reabsorptie​
R
​inhibitoren (KZA-i)​ ​van natrium en bicarbonaat.​
​Gliflozines (SGLT2-​ ​Proximale tubulus​ ​ emt de SGLT2-transporter, blokkeert reabsorptie​
R
​inhibitoren)​ ​van natrium en glucose.​
​Lisdiuretica​ ​ ikke opstijgende​
D ​ emt de Na-K-2Cl-cotransporter, voorkomt​
R
​tak van de lis van​ ​reabsorptie van natrium, kalium en chloride.​
​Henle​
​Thiazide-diuretica​ ​(vroege) Distale​ ​ emt de Na-Cl-cotransporter, blokkeert de​
R
​kronkelbuisje​ ​reabsorptie van natrium en chloride.​
​Kaliumsparende diuretica​ ​Verzamelbuis​ ​ emt ENaC-kanalen (amiloride) of​
R
​(MRA's & amiloride)​ ​aldosteronreceptor (MRA), vermindert​
​natriumreabsorptie en kaliumsecretie.​
​Vaptanen​ ​Verzamelbuis​ ​ lokkeert V2-receptor voor ADH (vasopressine),​
B
​vermindert reabsorptie van water.​

​-​ ​Nefron vers segmenten in serie geschakeld ​
​-​ ​ is diuretica > invloed op 1 plaats => alle​
L
​volgende segmenten anders samengesteld​
​vocht ​
​-​ ​ rotere invloed (vs thiazide distale​
G
​segment minder invloed​)​
​-​ ​ eer proximaal effect = meer impact op​
M
​diuretica effect ​
​* LOCATIE aangrijpingspunt impact​




​1​

, ​1.1. Koolzuuranhydrase-inhibitoren​


​- Oudste AB met diuretisch effect​
​-​ ​acetazolamide​= product​
​-​ ​afgeleid van sulfanilamide​​


-​ Netto effect​​: minder transport gefilterd​
​NaHCO3 van lumen nr interstitium) ook​ ⇒
​minder beweging H20 (isotonische​
​reabsorptie)​​


​-​ i​nhibitie van enzyme​
​koolzuuranhydrase​
​-​ r​ enaal verlies van Na+ en HCO3-, +​
​systemische acidose bij langdurig​
⇒ ​ alkalinisatie van urine​

​Farmacokinetiek​ ​Indicaties​

​-​ ​Goede absorptie na perorale opname​ ​- openhoek-glaucoma,​
​-​ ​na 30' stijgt urinaire pH​ ​- acute hartfalen​
​-​ ​maximaal effect na 2hr​ ​- metabole alkalose​
​-​ ​effect blijft 12hr duren​ ​- mountain sickness (off label gebruik)​
​-​ ⇒
r​ enale excretie dosisaanpassing nodig bij​ ​- alkalinisatie urine​
​nierinsufficiëntie.​

​Bijwerkingen​

​Gevolg van de alkalinisatie van de urine en van metabole acidose:​​
​-​ ​verergeren van​​metabole of respiratoire acidose​​
​-​ ​ ierstenen​​: vb. calciumzouten zijn minder oplosbaar​​in alkalische urine = meer neerslag +​
n
​meer kans stenen ​
​-​ ​hypokaliëmie​​.​
​-​ ​ eer ammoniak in systeemcirculatie (vanuit urine) waardoor meer kans op​​encefalopathie​
m
​(levercirrose is dus contraindicatie)​​
​-​ ​zelden​​overgevoeligheidsreacties​​(afgeleid van sulfonamiden)​​
​-​ ​bij hoge dosis:​​slaperigheid en paresthesieën​




​2​

, ​1.2. Lisdiuretica [thia​​zide]​


-​ ​​Interferentie Na-2Cl-K transporter in​
​stijgende lis van Henle ⇒
krachtigste​
​-​ ​minder reabsorptie NaCl ⇒ intralum​
​K potentiaal (-)er ⇒ ↓Ca & Mg nr IS​
​-​ ​↑Mg verlies​
​-​ ​ effect Ca: andere plaatsen​
X
​reabs mogelijk​
​-​ i​nvloed distributie bloedflow (↓ syst​
​veneuze retour = ↑ veneuze​
​capaciteit) → gunstig vr​
​longoedeem vr merkbaar diuretisch​
​effect​


-​ ​​Furosemide, bumetanide, torasemide​
​(afgeleid van sulfonamiden).​

​Farmacokinetiek​ ​Indicaties​

​-​ ​ O (zeer snelle absorptie), SC,​
P ⇒
​ acute diuretisch effect nodig​
​I.V.​ ​- acuut​​longoedeem​(I.V.)​
​-​ i​n combo met zoutarm dieet +​ ​- chronisch​​hartfalen​​​(parentraal)​
​andere klasse diuretica​ -​ ​​levercirrose​​met complicaties zoals ascites ​(+​
​-​ ​ liminatie dr glomerulaire filtratie​
E ​spironolacton)​
​en secretie​ ​- nefrotisch syndroom​​
​-​ ​ a i.v. toediening zeer snelle​
N ​-​​nierfalen​​bij GFR < 30 ml/min toch effectief​
​diuretische respons die 2 à 3 uur​ -​ ​​Hypercalciëmie​​: calciurie + volumecontractie [IV​
​duurt​ ​infuus zoutopl+ furosemide]​
​-​​Hyperkaliëmie​

​Bijwerkingen​

⇒
​ Bijwerkingen vooral t.g.v. verstoring water- en zoutbalans:​
​-​ ​ ypokaliëmische metabole alkalose​​(aanbod van NaCl​​in verzamelbuisje excretie van​
H
​K+ en H+ wordt verhoogd)​​
​-​ ​Hypomagnesiëmie​​bij chronisch gebruik ~ Mg suplementen​​​
​-​ ​Dehydratatie​​
​-​ ​Soms​​hyponatriëmie​​
​-​ ​ elden​​ototoxiciteit​​bij hoge dosis (meestal reversibel,​​synergistisch effect bij combinatie​
Z
​met andere ototoxische geneesmiddelen).)​​
​-​ ​Hyperuricemie​​en zelden uitlokken van​​jichtaanval​​(minder dan thiazide, relatieve CI)​​
​-​ ​Soms​​allergische​​reacties (sulfonamiden)​​


​3​

, ​1.3. Thiaziden (hydrochloorthiazide en de thiazide-achtigen: chloortalidon, indapamide)​

-​ ​​Blokkeren elektro-neutrale​
​Na/Cl-symporter​​aan luminale zijde​
​epitheelcellen in distale kronkelbuisje​
​-​ ​in distale tubulus Na-Cl ATPase​
⇒
​ / Na reabsorptie = ↑Na aanbod in​
​laatste stuk distale tubulus​
⇒​ ↑K+ & H+ verlies​
​-​ ⇒
​ hronische toediening ↓Ca​
c
​excretie [↑Ca-reabsorptie]​




​Klinisch Gebruik​ ​Indicaties​

​-​ ​diuretisch + zwak vasodilaterend ​ ​- 1e lijn​​hypertensie​​(combo meds)​
​-​ ​p.o.​vaste dosis​ -​ onderhoud mild congestief​​Hartfalen​
​-​ ​Onderhoudstherapie: nooit in acute situatie ​ ​(vaste associatie pillen)​
​-​ ​niet wanneer GFR < 30 ml/min ~ geen zin ​ ​- ernstig resistent oedeem​
​-​ ​in combo met zoutbeperking (dosis beperken)​​ ​- Nefrolithiase t.g.v. hypercalciurie​
​- nefrogene​​diabetes insipidus​

​Bijwerkingen​

​-​ ​hyperuricemie​​en uitlokken van jicht​​
​-​ ​ esecreteerd dr secretiemechanisme voor organische zuren = competitie​
g
​urinezuur​​
​-​ ​hyperglycemie​​( insulinevrijzetting uit pancreas &​​perifeer gebruik glucose)​
​-​ ​lage dosis / tegenaangewezen bij pt met DM ~ therapie aanpassing nodig​​
​-​ ​hypokaliëmische​​metabole alkalose​​
​-​ ​hyperlipidemie​​(meestal transiënt): cholesterol↑ en​​LDL↑ ​
​-​ ​hyponatriëmie​​door: ​
​-​ ​hypovolemie ⇒ ↑ADH ​+ nier kan urine minder goed verdunnen ​
​-​ ⇒ grotere vochtinname​​
​dorst ↑
​-​ ​Behandeling: vochtinname beperken, dosisreductie​​
​-​ ​allergische reacties​​(thiaziden zijn sulfonamiden)​​
​-​ ​moeheid, paresthesieën​​
​-​ ​erectiele dysfunctie​​




​4​