Laurence Claessens
2025-2026
,Inhoudstafel
DEEL 1: HET GEDRAGSTHERAPEURISCHE PROCES
Hoofdstuk 1: Inleiding
Hoofdstuk 1: Inleiding ............................................................................................................................. 1
1. Wat is gedragstherapie?.................................................................................................................. 1
2. Oorsprong ........................................................................................................................................ 2
3. Drie pretenties................................................................................................................................. 2
1) Pretentie: therapeut maakt gebruik van gegevens uit de empirische psychologie .................... 2
2) Pretentie: gedragstherapeutische technieken zijn wetenschappelijk beproefd ........................ 3
3) Pretentie: gedragstherapeutisch proces volgt de empirische cyclus.......................................... 5
1. DE EMPRISCHE CYCLUS ............................................................................. 6
2. DOCH: KOOKBOEKAANPAK ........................................................................ 7
3. AANDACHT VOOR HET FUNCTIONELE ......................................................... 8
4. UITGEBREIDERE EMPIRISCHE CYCLUSSEN.................................................. 8
Hoofdstuk 2: Eerste contact, informatie verzamelen en opbouwen van werkrelatie .......................... 10
1. Het eerste contact ......................................................................................................................... 10
1) Telefonische aanmelding .......................................................................................................... 10
2) Eerste gesprek ........................................................................................................................... 11
2. Informatieverzameling .................................................................................................................. 11
1) De zeven domeinen................................................................................................................... 12
1. INHOUD .................................................................................................. 12
2. SINDS WANNEER / AANLEIDING /OORZAAK............................................... 12
3. ERNST ..................................................................................................... 13
4. WAT LOKT DE KLACHT UIT (INHIBEERT ZE).................................................. 13
5. WAT ER AL AAN GEDAAN? ......................................................................... 13
6. ZIEKTE THEORIE ....................................................................................... 14
7. VERWACHTINGEN / DOELEN .................................................................... 15
2) Bevraging per domein ............................................................................................................... 15
3) Einde gesprek ............................................................................................................................ 16
4) Gespreksvaardigheden tijdens de intake .................................................................................. 17
3. Opbouwen van werkrelatie ........................................................................................................... 18
1) Evenwicht .................................................................................................................................. 18
1
, 2) Therapeutische relatie .............................................................................................................. 19
3) Communicatie ........................................................................................................................... 19
4) Functional analytic psychotheraphy (FAP) ................................................................................ 20
Hoofdstuk 3: Van voorlopige probleemstelling tot holistische theorie ................................................ 22
1. Voorbeeld ...................................................................................................................................... 22
2. Type 1: Historisch perspectief ....................................................................................................... 23
3. Type 2: Holistische theorie ............................................................................................................ 23
1) Kenmerken van probleemanalyse in de gedragsanalyse .......................................................... 23
2) Niveaus van de voorlopige probleemsamenhang ..................................................................... 25
3) Conclusie: holistische theorie ................................................................................................... 27
4. Probleemkeuze .............................................................................................................................. 27
1) Kop, midden en staartproblemen ............................................................................................ 28
3. Basislijnmeting............................................................................................................................... 29
Hoofdstuk 4: Functie – analyse ............................................................................................................. 30
1. Inleiding ......................................................................................................................................... 30
2. De functieanalyse .......................................................................................................................... 30
3. Gedrag ........................................................................................................................................... 31
4. Fasen in de functieanalyse ............................................................................................................ 31
1) Zicht krijgen op gedrag in context ............................................................................................. 31
1. GEDRAG IN CONTEXT ............................................................................... 32
2. OVERZICHT VAN A,B EN C ........................................................................ 33
2) Klassen van antecendenten, consequenten en gedrag ............................................................ 34
3) Onderliggende relaties .............................................................................................................. 34
2. KLASSIEKE ZIJDE VAN DE FA ...................................................................... 36
3. OPERANTE ZIJDE VAN DE FA ..................................................................... 37
3. TAXONOMIE VAN DE R-Sr CONTIGENTIES .................................................. 37
5. Behandelplan en -doelen .............................................................................................................. 40
Hoofdstuk 5: Therapie – evaluatie ........................................................................................................ 41
1. Stadium 7: Therapeutische methoden .......................................................................................... 41
1) Evidence based en best practice ............................................................................................... 41
2) Opvolgen behandelpan ............................................................................................................. 42
3) Empirisch gevalideerde behandelingen .................................................................................... 42
2. Stadium 8: Evaluatie ...................................................................................................................... 42
1) Voortgang in kaart brengen ...................................................................................................... 42
2) Therapie afronden ..................................................................................................................... 43
2
, Hoofdstuk 6: Functie-analyses & Operante technieken deel 1 ............................................................ 45
1. Werken met kinderen vs. volwassenen ........................................................................................ 45
2. Waarom ouders/leerkrachten trainen? ........................................................................................ 46
3. Focus: mediatie therapie (ouders/lkr)........................................................................................... 46
4. Functieanalyse ............................................................................................................................... 47
1. Leerprocessen............................................................................................................................ 47
2. Wat is ongewenst gedrag? ........................................................................................................ 48
3. Taxonomie van de R-Sr contigenties ......................................................................................... 49
4. Functie-analyse vervolg ............................................................................................................. 51
1) Inventariseren voorspellers/resultaat van gewenste en ongewenste gedrag .. 51
2) Functieanalyse bepaalt je GT interventie .................................................... 52
3) Manieren om functieanalyses te doen ........................................................ 52
4) Categorieën van functies ongewenst gedrag kind ........................................ 53
9. Behandelplan ............................................................................................................................. 54
1) Gedrag staat nooit op zichzelf.................................................................... 54
2) Stimulus controle: antecedente interventies .............................................. 56
4) Hoe bekrachtigen? ................................................................................... 58
5) Welke kiezen? .......................................................................................... 58
6) Gedrag aanleren aan baby’s ...................................................................... 59
7) Voorbeeld ................................................................................................ 60
10. Klinische voorbeelden ............................................................................................................. 61
11. Samengevat ............................................................................................................................. 61
Hoofdstuk 7: Functie-analyses & operante technieken deel 2 ............................................................ 62
1. Inleiding ......................................................................................................................................... 62
1) Gedrag staat nooit op zichzelf ................................................................................................... 62
2) Plaats van functie analyse in het GT proces .............................................................................. 62
3) Samengevat operante interventies ........................................................................................... 62
4) Meerdere manieren om functieanalyse te doen ...................................................................... 63
2. Antecedente interventies .............................................................................................................. 64
1) Kern van antecedente interventies ........................................................................................... 64
2) Antecedente interventies.......................................................................................................... 64
3) Setting events ............................................................................................................................ 66
4) Antecedente interventies bijvoorbeeld .................................................................................... 67
5) Antecedente interventies afstemmen op vaardigheden kind .................................................. 67
3