INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT
Gedoceerd door prof. dr. Jachin Van Doninck, met bijstand van mandaatassistent Maxim Hermans en
geaffilieerd wetenschappelijk medewerker mr. Karolien Emmerechts
IPR pagina 1/177
,INHOUDSOPGAVE
TOPIC 1: INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT: BRONNEN EN BEGRIPPEN ............................................................. 11
HOOFDSTUK 1: Inleiding.................................................................................................................................... 11
HOOFDSTUK 2: Wat is internationaal privaatrecht?........................................................................................... 12
2.1. Het internationale element............................................................................................................................. 12
2.2 De privaatrechtelijke rechtsverhouding ........................................................................................................... 13
2.3 Internationaal privaatrecht als nationaal recht .............................................................................................. 13
HOOFDSTUK 3: De grote drie (en de vierde pijler) ............................................................................................. 13
HOOFDSTUK 4: Werk en denkmethode ............................................................................................................. 14
4.1 Primeert het verdrag of de Europese wetgeving? ........................................................................................... 14
HOOFDSTUK 5: Europese bronnen en de europeanisering ................................................................................. 14
5.1 Bevoegdheid van de Unie (artikel 81 VWEU) ................................................................................................... 14
5.2 Meer Europese wetgeving (van verdragen naar verordeningen) .................................................................... 15
5.3 Beginselen van het Unierecht .......................................................................................................................... 15
5.4 Rechtspraak van het Hof van Justitie............................................................................................................... 17
HOOFDSTUK 6: Internationale bronnen ............................................................................................................. 18
6.1 Multilaterale verdragen................................................................................................................................... 18
6.2 Bilaterale verdragen ........................................................................................................................................ 18
6.3 Bepalingen in andere verdragen, uniform recht en mensenrechten ............................................................... 18
HOOFDSTUK 7: Nationale bronnen, het WIPR ................................................................................................... 19
7.1 De hiërarchie (artikel 2 WIPR) ......................................................................................................................... 19
7.2 Internationaal privaatrecht in bijzondere en andere wetten........................................................................... 19
HOOFDSTUK 8: Eén casus, vele bronnen ............................................................................................................ 20
HOOFDSTUK 9: Enkele relevante begrippen ...................................................................................................... 20
9.1 Woonplaats ..................................................................................................................................................... 20
9.2 Gewone verblijfplaats ...................................................................................................................................... 20
9.3 Nationaliteit..................................................................................................................................................... 21
TOPIC 2: INTERNATIONALE BEVOEGDHEID ........................................................................................................ 22
HOOFDSTUK 1: Internationale bevoegdheid, de uitgangspunten ....................................................................... 22
1.1 Hoe toetst de rechter zijn bevoegdheid? ......................................................................................................... 22
1.2 Wanneer? De peildatum .................................................................................................................................. 22
1.3 Moet de rechter zijn bevoegdheid ambtshalve onderzoeken? ........................................................................ 23
HOOFDSTUK 2: Meerdere bevoegde rechters, forum shopping en parallelle procedures ................................... 23
2.1 Aanhangigheid (litispendentie)........................................................................................................................ 24
IPR pagina 2/177
, 2.2 Samenhang ...................................................................................................................................................... 25
2.3 Andere mechanismen: anti suit injunction en forum non conveniens ............................................................. 25
HOOFDSTUK 3: Methode, de juiste bron vinden ................................................................................................ 26
HOOFDSTUK 4: De instrumenten en hun toepassingsgebied.............................................................................. 26
4.1 Brussel Ibis Verordening .................................................................................................................................. 26
4.2 Brussel IIbis en Brussel IIter Verordening ......................................................................................................... 28
4.3 Onderhoudsverordening .................................................................................................................................. 30
4.4 Erfrecht, huwelijksvermogen en partnerschapsvermogen .............................................................................. 31
4.5 Verdrag van Lugano ........................................................................................................................................ 31
4.6 Haags Kinderbeschermingsverdrag ................................................................................................................. 31
4.7 Haags Forumbedingenverdrag ........................................................................................................................ 32
4.8 Geen verordening of verdrag ........................................................................................................................... 33
HOOFDSTUK 5: De bevoegdheidsladder ............................................................................................................ 33
5.1 Bevoegdheidsladder Brussel Ibis ...................................................................................................................... 33
5.2 Bevoegdheidsladder Brussel IIter..................................................................................................................... 37
5.3 Bevoegdheidsladder Onderhoudsverordening ................................................................................................ 38
5.4 Bevoegdheidsladders erfrecht en vermogensrecht.......................................................................................... 38
HOOFDSTUK 6: Bevoegdheid op grond van het WIPR (restfunctie) .................................................................... 38
UITGEWERKTE CASUSSEN.................................................................................................................................. 40
Casus 1: het ontslag van de Spaanse werkneemster ............................................................................................. 40
Fase 1: het toepasselijke instrument ................................................................................................................ 40
Fase 2: de bevoegdheidsladder......................................................................................................................... 41
Casus 2: de afstammingsvordering (twee in één) .................................................................................................. 42
Fase 1: het toepasselijke instrument ................................................................................................................ 42
Fase 2: de bevoegdheid op grond van het WIPR .............................................................................................. 42
Casus 3: echtscheiding en onderhoud ................................................................................................................... 43
Onderdeel A: de echtscheidingsvordering ........................................................................................................ 43
Onderdeel B: de onderhoudsvordering ............................................................................................................ 44
TOPIC 3: TOEPASSELIJK RECHT: DE CONFLICTRECHTENLIJKE METHODE.............................................................. 45
HOOFDSTUK 1: Toepasselijk recht, wat en hoe? ................................................................................................ 45
1.1 De conflictenrechtelijke methode in schema ................................................................................................... 45
HOOFDSTUK 2: De Savigniaanse methode ......................................................................................................... 46
HOOFDSTUK 3: Kwalificatie ............................................................................................................................... 47
HOOFDSTUK 4: Verwijzingscategorie en aanknopingsfactor .............................................................................. 48
4.1 Verwijzingscategorie ....................................................................................................................................... 48
4.2 Aanknopingsfactor .......................................................................................................................................... 48
HOOFDSTUK 5: Soorten verwijzingsregels ......................................................................................................... 49
IPR pagina 3/177
,HOOFDSTUK 6: Enkele complicaties .................................................................................................................. 50
6.1 Conflit mobile en peildatum............................................................................................................................. 50
6.2 Renvoi .............................................................................................................................................................. 50
HOOFDSTUK 7: De taak van de rechter en de toepassing van buitenlands recht ................................................ 51
7.1 Ambtshalve toepassing.................................................................................................................................... 51
7.2 Cassatiecontrole .............................................................................................................................................. 51
7.3 Hoe het buitenlandse recht toepassen? .......................................................................................................... 52
HOOFDSTUK 8: Afwijken van het toepasselijke buitenlandse recht ................................................................... 52
8.1 De vervangende rol van de lex fori .................................................................................................................. 52
8.2 De exceptie van internationale openbare orde................................................................................................ 53
8.3 Voorrangsregels............................................................................................................................................... 54
8.4 Het nauwst verbonden recht (uitzonderingsclausule) ..................................................................................... 56
HOOFDSTUK 9: Waar vinden we de verwijzingsregels? ...................................................................................... 57
9.1 Rome I (contractuele verbintenissen) .............................................................................................................. 57
9.2 Rome II (niet contractuele verbintenissen) ...................................................................................................... 58
9.3 Rome III (echtscheiding en scheiding van tafel en bed) ................................................................................... 58
9.4 Onderhoud: het Haags Protocol van 2007....................................................................................................... 58
9.5 Erfrecht, huwelijksvermogen en partnervermogen ......................................................................................... 59
9.6 Verdragen met verwijzingsregels .................................................................................................................... 59
TOPIC 4: ERKENNING EN UITVOERBAARHEID VAN BUITENLANDSE BESLISSINGEN EN AKTEN............................. 60
HOOFDSTUK 1: Erkenning en uitvoerbaarheid, wat? ......................................................................................... 60
HOOFDSTUK 2: Onderscheid beslissing of akte .................................................................................................. 61
HOOFDSTUK 3: Gradaties van doorwerking ....................................................................................................... 62
3.1 Feitelijk gevolg ................................................................................................................................................. 62
3.2 Bewijskracht .................................................................................................................................................... 62
HOOFDSTUK 4: Erkenning ................................................................................................................................. 63
HOOFDSTUK 5: Uitvoerbaarheid........................................................................................................................ 64
HOOFDSTUK 6: Welke bron gebruiken? ............................................................................................................. 65
HOOFDSTUK 7: Brussel Ibis................................................................................................................................ 65
HOOFDSTUK 8: Brussel IIter, Onderhoud en de vermogensverordeningen ........................................................ 68
8.1 Brussel IIbis en Brussel IIter ............................................................................................................................. 68
8.2 Onderhoudsverordening .................................................................................................................................. 68
8.3 Erfrecht, huwelijksvermogen en partnervermogen ......................................................................................... 68
HOOFDSTUK 9: Internationale verdragen .......................................................................................................... 68
IPR pagina 4/177
,HOOFDSTUK 10: Het WIPR ................................................................................................................................ 69
10.1 Rechterlijke beslissingen ................................................................................................................................ 70
10.2 Authentieke akten ......................................................................................................................................... 70
10.3 Openbare orde en wetsontduiking ................................................................................................................ 71
TOPIC 5: GRENSOVERSCHRIJDENDE BETEKENING EN BEWIJSVERKRIJGING ........................................................ 72
HOOFDSTUK 1: Situering ................................................................................................................................... 72
HOOFDSTUK 2: Toepassingsgebied van de Betekeningsverordening .................................................................. 73
2.1 Materieel toepassingsgebied........................................................................................................................... 73
2.2 Territoriaal toepassingsgebied ........................................................................................................................ 74
HOOFDSTUK 3: De vijf wijzen van betekening ................................................................................................... 74
HOOFDSTUK 4: Weigeringsrecht wegens de taal ............................................................................................... 75
HOOFDSTUK 5: De datum van betekening ......................................................................................................... 76
HOOFDSTUK 6: Situering en beginselen ............................................................................................................. 77
HOOFDSTUK 7: Toepassingsgebied van de Bewijsverordening........................................................................... 79
7.1 Materieel toepassingsgebied (vier voorwaarden) ........................................................................................... 79
7.2 Geografisch en temporeel ............................................................................................................................... 79
HOOFDSTUK 8: Verzending en uitvoering van verzoeken................................................................................... 79
HOOFDSTUK 9: De methodes van bewijsverkrijging .......................................................................................... 80
HOOFDSTUK 10: Twee aandachtspunten uit de praktijk .................................................................................... 82
TOPIC 6: STAAT EN BEKWAAMHEID: NAAM, HUWELIJK EN SAMENLEVINGSVORMEN ....................................... 83
HOOFDSTUK 1: Staat en bekwaamheid ............................................................................................................. 83
1.1 Internationale bevoegdheid............................................................................................................................. 83
1.2 Toepasselijk recht ............................................................................................................................................ 84
1.3 Het Haags Volwassenenbeschermingsverdrag ................................................................................................ 84
HOOFDSTUK 2: Naam ........................................................................................................................................ 85
2.1 Internationale bevoegdheid............................................................................................................................. 85
2.2 Toepasselijk recht ............................................................................................................................................ 85
2.3 Erkenning en de rechtspraak van het Hof van Justitie ..................................................................................... 86
HOOFDSTUK 3: Huwelijkssluiting in België ........................................................................................................ 87
3.1 Grondvoorwaarden (art. 46 WIPR) .................................................................................................................. 87
3.2 Vormvoorwaarden (art. 47 WIPR) ................................................................................................................... 88
HOOFDSTUK 4: Huwelijk in het buitenland, erkenning ...................................................................................... 89
HOOFDSTUK 5: Nietigverklaring van het huwelijk.............................................................................................. 90
IPR pagina 5/177
,HOOFDSTUK 6: Relatie van samenleven ............................................................................................................ 91
TOPIC 7: AFSTAMMING, DRAAGMOEDERSCHAP EN ADOPTIE ............................................................................ 92
HOOFDSTUK 1: Internationale bevoegdheid ...................................................................................................... 92
1.1. De Belgische rechter (art. 61 WIPR) ......................................................................................................... 92
1.2. De Belgische ambtenaar (art. 65 WIPR) ................................................................................................... 92
1.3. De Belgische consul (art. 7 Consulair Wetboek) ....................................................................................... 93
HOOFDSTUK 2: Toepasselijk recht ..................................................................................................................... 93
2.1. Grondvereisten (art. 62 WIPR).................................................................................................................. 93
2.2. Vormvereisten (art. 64 WIPR) ................................................................................................................... 94
2.3. Toepassing van buitenlands recht en de correctiemechanismen ............................................................. 94
Uitgewerkte casus (Famrb. Gent 2016)............................................................................................................. 94
HOOFDSTUK 3: Situering ................................................................................................................................... 95
HOOFDSTUK 4: Kwalificatie, beslissing of akte? ................................................................................................. 96
HOOFDSTUK 5: De conflictenrechtelijke controle (bij een akte) ......................................................................... 96
HOOFDSTUK 6: Openbare orde ......................................................................................................................... 97
HOOFDSTUK 7: Wetsontduiking ........................................................................................................................ 97
HOOFDSTUK 8: Mensenrechten......................................................................................................................... 98
HOOFDSTUK 9: Het Haags Adoptieverdrag (1993) ............................................................................................. 98
HOOFDSTUK 10: Internationale bevoegdheid .................................................................................................... 99
HOOFDSTUK 11: Toepasselijk recht ................................................................................................................... 99
11.1. Grondvoorwaarden (art. 67 WIPR) ............................................................................................................... 99
11.2. Toestemming (art. 68 WIPR) ...................................................................................................................... 100
11.3. Omzetting, herroeping en herziening (art. 71 WIPR).................................................................................. 100
11.4. Vormvoorwaarden (art. 69 WIPR) en aard van de band (art. 70 WIPR) ..................................................... 100
HOOFDSTUK 12: Erkenning van een buitenlandse adoptie............................................................................... 100
12.1. Adopties beheerst door het verdrag ........................................................................................................... 100
12.2. Adopties niet beheerst door het verdrag .................................................................................................... 100
HOOFDSTUK 14: Interlandelijke adoptie ter discussie ...................................................................................... 101
TOPIC 8: ECHTSCHEIDING EN ONDERHOUD ..................................................................................................... 102
HOOFDSTUK 1: Internationale bevoegdheid voor de echtscheiding, Brussel IIter en het WIPR ........................ 102
1.1. Het materieel toepassingsgebied: huwelijkszaken ................................................................................. 102
1.2. Geografisch versus personeel toepassingsgebied .................................................................................. 103
1.3. De verhouding Brussel IIter en WIPR (de ladder) .................................................................................... 103
1.4. Twee nuances bij art. 6 Brussel IIter ....................................................................................................... 104
IPR pagina 6/177
,HOOFDSTUK 2: De bevoegdheidsgronden van Brussel IIter ............................................................................. 105
HOOFDSTUK 3: Het gelijkslachtig huwelijk en de bevoegdheid op grond van het WIPR ................................... 106
3.1. Het gelijkslachtig huwelijk onder Brussel IIter ........................................................................................ 106
3.2. Bevoegdheid op grond van het WIPR (de restfunctie) ............................................................................ 108
3.3. Na de internationale bevoegdheid: de interne territoriale bevoegdheid ............................................... 109
HOOFDSTUK 4: Toepasselijk recht, de Rome III Verordening ........................................................................... 109
4.1. Toepassingsgebied ................................................................................................................................. 109
4.2. De verwijzingsregel: rechtskeuze voorop ............................................................................................... 110
4.3. De objectieve verwijzingsladder (art. 8 Rome III) ................................................................................... 111
4.4. Uitzonderingen op het toepasselijk recht ............................................................................................... 111
HOOFDSTUK 5: Erkenning van een buitenlandse echtscheiding ....................................................................... 112
5.1. Echtscheidingen uit een EU land (behalve Denemarken) ....................................................................... 112
5.2. Echtscheidingen uit een niet EU land of uit Denemarken ....................................................................... 113
5.3. Verstotingen (art. 57 WIPR) ................................................................................................................... 113
5.4. De gekoppelde redenering, stap voor stap (de DVZ in de Nador casus) ................................................. 115
5.5. Tegenstrijdige beslissingen ..................................................................................................................... 115
HOOFDSTUK 6: Onderhoud, internationale bevoegdheid ................................................................................ 116
HOOFDSTUK 7: Onderhoud, toepasselijk recht ................................................................................................ 117
HOOFDSTUK 8: Onderhoud, erkenning en uitvoerbaarheid ............................................................................. 117
TOPIC 9: OUDERLIJKE VERANTWOORDELIJKHEID EN INTERNATIONALE KINDERONTVOERING ......................... 119
HOOFDSTUK 1: Brussel IIter, de kernwijzigingen van de herschikking .............................................................. 119
1.1. Het hoorrecht van het kind: centraal...................................................................................................... 120
HOOFDSTUK 2: De kernbegrippen, ouderlijke verantwoordelijkheid en gewone verblijfplaats ........................ 120
2.1. De ouderlijke verantwoordelijkheid (parental responsibility) ................................................................. 120
2.2. De gewone verblijfplaats (habitual residence) ....................................................................................... 122
HOOFDSTUK 3: Bevoegdheid onder Brussel IIter ............................................................................................. 123
3.1. De hoofdregel (art. 7) ................................................................................................................................... 123
3.2. Uitzonderingen op de hoofdregel (art. 8 tot 15) ........................................................................................... 123
HOOFDSTUK 4: Het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996 .......................................................................... 125
4.1. Samenloop oplossen (art. 97 Brussel IIter, art. 52 Verdrag 1996) ................................................................ 125
4.2. Toepasselijk recht (het Verdrag van 1996 vult de leemte van Brussel IIter) ................................................. 125
HOOFDSTUK 5: Erkenning en tenuitvoerlegging .............................................................................................. 126
5.1. Onder Brussel IIter ........................................................................................................................................ 126
5.2. Onder het Verdrag van 1996 ........................................................................................................................ 127
HOOFDSTUK 6: Internationale kinderontvoering, het Verdrag van 1980 .......................................................... 128
IPR pagina 7/177
, 6.1. Kader, achtergrond en doel .......................................................................................................................... 128
6.2. Maatschappelijke achtergrond ..................................................................................................................... 128
6.3. Doel van het verdrag .................................................................................................................................... 128
6.4. Toepassingsgebied van het Verdrag van 1980 ............................................................................................. 129
6.5. De terugkeerplicht (art. 12 en art. 3) ............................................................................................................ 129
6.6. Ongeoorloofde overbrenging of niet terugkeer (art. 3) ................................................................................ 129
HOOFDSTUK 7: De uitzonderingen op de terugkeer (de 'defences') ................................................................. 130
HOOFDSTUK 8: Brussel IIter en de kinderontvoering ....................................................................................... 132
8.1. Het overrulingsmechanisme (art. 29) ........................................................................................................... 132
HOOFDSTUK 9: Mensenrechten, relocatie en actuele ontwikkelingen ............................................................. 133
9.1. Artikel 8 EVRM en het Verdrag van 1980 ..................................................................................................... 133
9.2. Ontvoering vermijden, de wettelijke relocatie.............................................................................................. 134
9.3. Actuele ontwikkelingen ................................................................................................................................ 134
TOPIC 10: CONTRACTUELE VERBINTENISSEN ................................................................................................... 135
HOOFDSTUK 1: Normenhiërarchie en de bevoegdheidsladder van Brussel Ibis ................................................ 135
HOOFDSTUK 2: De hoofdregel voor overeenkomsten (art. 7, lid 1, a) .............................................................. 137
2.3. Kwalificeren: een verbintenis uit overeenkomst ..................................................................................... 137
2.4. Identificeren: de litigieuze verbintenis .................................................................................................... 137
2.5. Lokaliseren: de plaats van uitvoering ..................................................................................................... 137
HOOFDSTUK 3: De hulpregels voor koop en diensten (art. 7, lid 1, b) .............................................................. 138
3.1. Koop van roerende lichamelijke zaken: de plaats van levering .................................................................... 138
3.2. Dienstenovereenkomsten: de plaats van verstrekking van de dienst ........................................................... 138
HOOFDSTUK 4: De casus 't Fruithof v. Tortellini en de restfunctie van het WIPR.............................................. 139
4.1. De hoofdregel toegepast (art. 7, lid 1, a) ...................................................................................................... 139
4.2. De hulpregel toegepast (art. 7, lid 1, b) ........................................................................................................ 139
4.3. De restfunctie van het WIPR ......................................................................................................................... 140
HOOFDSTUK 5: Toepasselijk recht, Rome I, toepassingsgebied en rechtskeuze................................................ 140
5.1. Rechtskeuze (art. 3 Rome I) .......................................................................................................................... 140
HOOFDSTUK 6: Toepasselijk recht, de objectieve verwijzingsregel (art. 4 Rome I) ........................................... 141
HOOFDSTUK 7: Voorrangsregels, geldigheid en bekwaamheid ........................................................................ 142
7.1. Bijzonder dwingend recht of voorrangsregels (art. 9 Rome I) ...................................................................... 142
7.2. Materiële geldigheid (art. 10 Rome I) ........................................................................................................... 143
7.3. Formele geldigheid (art. 11 Rome I) ............................................................................................................. 143
7.4. Handelingsbekwaamheid (art. 13 Rome I) ................................................................................................... 143
HOOFDSTUK 8: Het Weens Koopverdrag (CISG) en de erkenning ..................................................................... 144
IPR pagina 8/177
, 8.1. Erkenning en tenuitvoerlegging (normenhiërarchie) .................................................................................... 144
HOOFDSTUK 9: De consumentenovereenkomst .............................................................................................. 145
9.1. Internationale bevoegdheid, het begrip consument ..................................................................................... 145
9.2. De beschermde overeenkomst en de targeting ............................................................................................ 145
9.3. De beschermende bevoegdheidsregels......................................................................................................... 146
9.4. Toepasselijk recht (art. 6 Rome I) ................................................................................................................. 147
TOPIC 11: NIET CONTRACTUELE VERBINTENISSEN ........................................................................................... 148
HOOFDSTUK 1: Internationale bevoegdheid, het begrip onrechtmatige daad en de ladder ............................. 148
1.1. Het begrip verbintenis uit onrechtmatige daad ..................................................................................... 148
1.2. De bevoegdheidsladder .......................................................................................................................... 148
HOOFDSTUK 2: De plaats van het schadebrengend feit (art. 7, lid 2)................................................................ 149
2.1. De saga van de zuivere vermogensschade ................................................................................................... 150
HOOFDSTUK 3: Bevoegdheid op grond van het WIPR ...................................................................................... 151
HOOFDSTUK 4: Toepasselijk recht, Rome II, toepassingsgebied en gemeenschappelijke regels ....................... 151
4.1. Toepassingsgebied........................................................................................................................................ 152
4.2. Gemeenschappelijke regels .......................................................................................................................... 152
HOOFDSTUK 5: Toepasselijk recht, de onrechtmatige daad ............................................................................. 153
5.1. Specifieke onrechtmatige daden (art. 5 tot 9) .............................................................................................. 154
HOOFDSTUK 6: De andere niet contractuele verbintenissen ............................................................................ 154
HOOFDSTUK 7: Het Haags Verkeersongevallenverdrag (1971) ......................................................................... 155
HOOFDSTUK 8: Erkenning en tenuitvoerlegging .............................................................................................. 156
WPO’S IPR: Uitgewerkte casussen: bevoegdheid, toepasselijk recht en uitvoerbaarheid ................................. 158
WPO 1: Bevoegdheidsconflicten...................................................................................................................... 159
Casus 1: omgangsrecht, kind in België ............................................................................................................ 159
Casus 2: omgangsrecht, kind in Rusland ......................................................................................................... 159
Casus 3: omgangsrecht, kind in Noorwegen ................................................................................................... 160
Casus 4: echtscheiding (de Sundelind Lopez situatie) ..................................................................................... 160
Casus 5: licentieovereenkomst, geen forumbeding ........................................................................................ 161
Casus 6: gelijkslachtig huwelijk, echtscheiding (WIPR) ................................................................................... 161
Casus 7: skiongeval in Italië (onrechtmatige daad) ......................................................................................... 162
Casus 8: skiongeval in Zwitserland (Verdrag van Lugano)............................................................................... 162
Casus 9: koop met levering in een lidstaat...................................................................................................... 163
Casus 10: koop met levering buiten de EU ..................................................................................................... 164
Casus 11: koop met verweerder buiten de EU (WIPR).................................................................................... 164
Casus 12: arbeidsovereenkomst, werkgever buiten de EU ............................................................................. 165
Casus 13: huur van een onroerend goed (exclusieve bevoegdheid)............................................................... 165
Casus 14: handelsagentuur met forumbeding (art. X.25 WER)....................................................................... 166
Casus 15: onbekwaamheid (staat en bekwaamheid, WIPR) ........................................................................... 166
Casus 16: onderhoud, noodforum (Onderhoudsverordening) ....................................................................... 166
WPO 2: Toepasselijk recht ............................................................................................................................... 167
IPR pagina 9/177
, Casus 1: welke instrumenten bevatten verwijzingsregels?............................................................................. 167
Casus 2: productaansprakelijkheid (Rome II) .................................................................................................. 167
Casus 3: bekwaamheid om te huwen (WIPR) ................................................................................................. 168
Casus 4: contractuele schade, kenmerkende prestatie (Rome I) .................................................................... 168
Casus 5: hondenbeet (Rome II, universele werking) ....................................................................................... 168
Casus 6: ouderlijk gezag (Haags Kinderbeschermingsverdrag) ....................................................................... 169
Casus 7: koop en het Weens Koopverdrag (drie varianten) ............................................................................ 169
Casus 8: echtscheiding, geldigheid huwelijk en onderhoud (drie varianten).................................................. 170
Casus 9: verkeersongeval en regresvordering (Verkeersongevallenverdrag) ................................................. 170
Casus 10: huwelijksvermogen, rechtskeuze (WIPR) ........................................................................................ 171
Casus 11: consumentenovereenkomst (Rome I)............................................................................................. 171
Casus 12: eerroof en persoonlijkheidsrechten (uitsluiting Rome II, WIPR)..................................................... 171
Casus 13: juist of fout (uitsluiting Rome II) ..................................................................................................... 172
Casus 14: geregistreerd partnerschap (WIPR) ................................................................................................ 172
WPO 3: Mix van conflicten .............................................................................................................................. 172
Casus 1: oneerlijke mededinging (bevoegdheid én toepasselijk recht) .......................................................... 172
Casus 2: koop van schilderijen (drie deelvragen) ............................................................................................ 173
Casus 3: overkoepelende familiecasus (negen deelvragen) ........................................................................... 173
TIPS CASUSSEN................................................................................................................................................ 175
EXAMENBESPREKING ...................................................................................................................................... 176
IPR pagina 10/177
Gedoceerd door prof. dr. Jachin Van Doninck, met bijstand van mandaatassistent Maxim Hermans en
geaffilieerd wetenschappelijk medewerker mr. Karolien Emmerechts
IPR pagina 1/177
,INHOUDSOPGAVE
TOPIC 1: INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT: BRONNEN EN BEGRIPPEN ............................................................. 11
HOOFDSTUK 1: Inleiding.................................................................................................................................... 11
HOOFDSTUK 2: Wat is internationaal privaatrecht?........................................................................................... 12
2.1. Het internationale element............................................................................................................................. 12
2.2 De privaatrechtelijke rechtsverhouding ........................................................................................................... 13
2.3 Internationaal privaatrecht als nationaal recht .............................................................................................. 13
HOOFDSTUK 3: De grote drie (en de vierde pijler) ............................................................................................. 13
HOOFDSTUK 4: Werk en denkmethode ............................................................................................................. 14
4.1 Primeert het verdrag of de Europese wetgeving? ........................................................................................... 14
HOOFDSTUK 5: Europese bronnen en de europeanisering ................................................................................. 14
5.1 Bevoegdheid van de Unie (artikel 81 VWEU) ................................................................................................... 14
5.2 Meer Europese wetgeving (van verdragen naar verordeningen) .................................................................... 15
5.3 Beginselen van het Unierecht .......................................................................................................................... 15
5.4 Rechtspraak van het Hof van Justitie............................................................................................................... 17
HOOFDSTUK 6: Internationale bronnen ............................................................................................................. 18
6.1 Multilaterale verdragen................................................................................................................................... 18
6.2 Bilaterale verdragen ........................................................................................................................................ 18
6.3 Bepalingen in andere verdragen, uniform recht en mensenrechten ............................................................... 18
HOOFDSTUK 7: Nationale bronnen, het WIPR ................................................................................................... 19
7.1 De hiërarchie (artikel 2 WIPR) ......................................................................................................................... 19
7.2 Internationaal privaatrecht in bijzondere en andere wetten........................................................................... 19
HOOFDSTUK 8: Eén casus, vele bronnen ............................................................................................................ 20
HOOFDSTUK 9: Enkele relevante begrippen ...................................................................................................... 20
9.1 Woonplaats ..................................................................................................................................................... 20
9.2 Gewone verblijfplaats ...................................................................................................................................... 20
9.3 Nationaliteit..................................................................................................................................................... 21
TOPIC 2: INTERNATIONALE BEVOEGDHEID ........................................................................................................ 22
HOOFDSTUK 1: Internationale bevoegdheid, de uitgangspunten ....................................................................... 22
1.1 Hoe toetst de rechter zijn bevoegdheid? ......................................................................................................... 22
1.2 Wanneer? De peildatum .................................................................................................................................. 22
1.3 Moet de rechter zijn bevoegdheid ambtshalve onderzoeken? ........................................................................ 23
HOOFDSTUK 2: Meerdere bevoegde rechters, forum shopping en parallelle procedures ................................... 23
2.1 Aanhangigheid (litispendentie)........................................................................................................................ 24
IPR pagina 2/177
, 2.2 Samenhang ...................................................................................................................................................... 25
2.3 Andere mechanismen: anti suit injunction en forum non conveniens ............................................................. 25
HOOFDSTUK 3: Methode, de juiste bron vinden ................................................................................................ 26
HOOFDSTUK 4: De instrumenten en hun toepassingsgebied.............................................................................. 26
4.1 Brussel Ibis Verordening .................................................................................................................................. 26
4.2 Brussel IIbis en Brussel IIter Verordening ......................................................................................................... 28
4.3 Onderhoudsverordening .................................................................................................................................. 30
4.4 Erfrecht, huwelijksvermogen en partnerschapsvermogen .............................................................................. 31
4.5 Verdrag van Lugano ........................................................................................................................................ 31
4.6 Haags Kinderbeschermingsverdrag ................................................................................................................. 31
4.7 Haags Forumbedingenverdrag ........................................................................................................................ 32
4.8 Geen verordening of verdrag ........................................................................................................................... 33
HOOFDSTUK 5: De bevoegdheidsladder ............................................................................................................ 33
5.1 Bevoegdheidsladder Brussel Ibis ...................................................................................................................... 33
5.2 Bevoegdheidsladder Brussel IIter..................................................................................................................... 37
5.3 Bevoegdheidsladder Onderhoudsverordening ................................................................................................ 38
5.4 Bevoegdheidsladders erfrecht en vermogensrecht.......................................................................................... 38
HOOFDSTUK 6: Bevoegdheid op grond van het WIPR (restfunctie) .................................................................... 38
UITGEWERKTE CASUSSEN.................................................................................................................................. 40
Casus 1: het ontslag van de Spaanse werkneemster ............................................................................................. 40
Fase 1: het toepasselijke instrument ................................................................................................................ 40
Fase 2: de bevoegdheidsladder......................................................................................................................... 41
Casus 2: de afstammingsvordering (twee in één) .................................................................................................. 42
Fase 1: het toepasselijke instrument ................................................................................................................ 42
Fase 2: de bevoegdheid op grond van het WIPR .............................................................................................. 42
Casus 3: echtscheiding en onderhoud ................................................................................................................... 43
Onderdeel A: de echtscheidingsvordering ........................................................................................................ 43
Onderdeel B: de onderhoudsvordering ............................................................................................................ 44
TOPIC 3: TOEPASSELIJK RECHT: DE CONFLICTRECHTENLIJKE METHODE.............................................................. 45
HOOFDSTUK 1: Toepasselijk recht, wat en hoe? ................................................................................................ 45
1.1 De conflictenrechtelijke methode in schema ................................................................................................... 45
HOOFDSTUK 2: De Savigniaanse methode ......................................................................................................... 46
HOOFDSTUK 3: Kwalificatie ............................................................................................................................... 47
HOOFDSTUK 4: Verwijzingscategorie en aanknopingsfactor .............................................................................. 48
4.1 Verwijzingscategorie ....................................................................................................................................... 48
4.2 Aanknopingsfactor .......................................................................................................................................... 48
HOOFDSTUK 5: Soorten verwijzingsregels ......................................................................................................... 49
IPR pagina 3/177
,HOOFDSTUK 6: Enkele complicaties .................................................................................................................. 50
6.1 Conflit mobile en peildatum............................................................................................................................. 50
6.2 Renvoi .............................................................................................................................................................. 50
HOOFDSTUK 7: De taak van de rechter en de toepassing van buitenlands recht ................................................ 51
7.1 Ambtshalve toepassing.................................................................................................................................... 51
7.2 Cassatiecontrole .............................................................................................................................................. 51
7.3 Hoe het buitenlandse recht toepassen? .......................................................................................................... 52
HOOFDSTUK 8: Afwijken van het toepasselijke buitenlandse recht ................................................................... 52
8.1 De vervangende rol van de lex fori .................................................................................................................. 52
8.2 De exceptie van internationale openbare orde................................................................................................ 53
8.3 Voorrangsregels............................................................................................................................................... 54
8.4 Het nauwst verbonden recht (uitzonderingsclausule) ..................................................................................... 56
HOOFDSTUK 9: Waar vinden we de verwijzingsregels? ...................................................................................... 57
9.1 Rome I (contractuele verbintenissen) .............................................................................................................. 57
9.2 Rome II (niet contractuele verbintenissen) ...................................................................................................... 58
9.3 Rome III (echtscheiding en scheiding van tafel en bed) ................................................................................... 58
9.4 Onderhoud: het Haags Protocol van 2007....................................................................................................... 58
9.5 Erfrecht, huwelijksvermogen en partnervermogen ......................................................................................... 59
9.6 Verdragen met verwijzingsregels .................................................................................................................... 59
TOPIC 4: ERKENNING EN UITVOERBAARHEID VAN BUITENLANDSE BESLISSINGEN EN AKTEN............................. 60
HOOFDSTUK 1: Erkenning en uitvoerbaarheid, wat? ......................................................................................... 60
HOOFDSTUK 2: Onderscheid beslissing of akte .................................................................................................. 61
HOOFDSTUK 3: Gradaties van doorwerking ....................................................................................................... 62
3.1 Feitelijk gevolg ................................................................................................................................................. 62
3.2 Bewijskracht .................................................................................................................................................... 62
HOOFDSTUK 4: Erkenning ................................................................................................................................. 63
HOOFDSTUK 5: Uitvoerbaarheid........................................................................................................................ 64
HOOFDSTUK 6: Welke bron gebruiken? ............................................................................................................. 65
HOOFDSTUK 7: Brussel Ibis................................................................................................................................ 65
HOOFDSTUK 8: Brussel IIter, Onderhoud en de vermogensverordeningen ........................................................ 68
8.1 Brussel IIbis en Brussel IIter ............................................................................................................................. 68
8.2 Onderhoudsverordening .................................................................................................................................. 68
8.3 Erfrecht, huwelijksvermogen en partnervermogen ......................................................................................... 68
HOOFDSTUK 9: Internationale verdragen .......................................................................................................... 68
IPR pagina 4/177
,HOOFDSTUK 10: Het WIPR ................................................................................................................................ 69
10.1 Rechterlijke beslissingen ................................................................................................................................ 70
10.2 Authentieke akten ......................................................................................................................................... 70
10.3 Openbare orde en wetsontduiking ................................................................................................................ 71
TOPIC 5: GRENSOVERSCHRIJDENDE BETEKENING EN BEWIJSVERKRIJGING ........................................................ 72
HOOFDSTUK 1: Situering ................................................................................................................................... 72
HOOFDSTUK 2: Toepassingsgebied van de Betekeningsverordening .................................................................. 73
2.1 Materieel toepassingsgebied........................................................................................................................... 73
2.2 Territoriaal toepassingsgebied ........................................................................................................................ 74
HOOFDSTUK 3: De vijf wijzen van betekening ................................................................................................... 74
HOOFDSTUK 4: Weigeringsrecht wegens de taal ............................................................................................... 75
HOOFDSTUK 5: De datum van betekening ......................................................................................................... 76
HOOFDSTUK 6: Situering en beginselen ............................................................................................................. 77
HOOFDSTUK 7: Toepassingsgebied van de Bewijsverordening........................................................................... 79
7.1 Materieel toepassingsgebied (vier voorwaarden) ........................................................................................... 79
7.2 Geografisch en temporeel ............................................................................................................................... 79
HOOFDSTUK 8: Verzending en uitvoering van verzoeken................................................................................... 79
HOOFDSTUK 9: De methodes van bewijsverkrijging .......................................................................................... 80
HOOFDSTUK 10: Twee aandachtspunten uit de praktijk .................................................................................... 82
TOPIC 6: STAAT EN BEKWAAMHEID: NAAM, HUWELIJK EN SAMENLEVINGSVORMEN ....................................... 83
HOOFDSTUK 1: Staat en bekwaamheid ............................................................................................................. 83
1.1 Internationale bevoegdheid............................................................................................................................. 83
1.2 Toepasselijk recht ............................................................................................................................................ 84
1.3 Het Haags Volwassenenbeschermingsverdrag ................................................................................................ 84
HOOFDSTUK 2: Naam ........................................................................................................................................ 85
2.1 Internationale bevoegdheid............................................................................................................................. 85
2.2 Toepasselijk recht ............................................................................................................................................ 85
2.3 Erkenning en de rechtspraak van het Hof van Justitie ..................................................................................... 86
HOOFDSTUK 3: Huwelijkssluiting in België ........................................................................................................ 87
3.1 Grondvoorwaarden (art. 46 WIPR) .................................................................................................................. 87
3.2 Vormvoorwaarden (art. 47 WIPR) ................................................................................................................... 88
HOOFDSTUK 4: Huwelijk in het buitenland, erkenning ...................................................................................... 89
HOOFDSTUK 5: Nietigverklaring van het huwelijk.............................................................................................. 90
IPR pagina 5/177
,HOOFDSTUK 6: Relatie van samenleven ............................................................................................................ 91
TOPIC 7: AFSTAMMING, DRAAGMOEDERSCHAP EN ADOPTIE ............................................................................ 92
HOOFDSTUK 1: Internationale bevoegdheid ...................................................................................................... 92
1.1. De Belgische rechter (art. 61 WIPR) ......................................................................................................... 92
1.2. De Belgische ambtenaar (art. 65 WIPR) ................................................................................................... 92
1.3. De Belgische consul (art. 7 Consulair Wetboek) ....................................................................................... 93
HOOFDSTUK 2: Toepasselijk recht ..................................................................................................................... 93
2.1. Grondvereisten (art. 62 WIPR).................................................................................................................. 93
2.2. Vormvereisten (art. 64 WIPR) ................................................................................................................... 94
2.3. Toepassing van buitenlands recht en de correctiemechanismen ............................................................. 94
Uitgewerkte casus (Famrb. Gent 2016)............................................................................................................. 94
HOOFDSTUK 3: Situering ................................................................................................................................... 95
HOOFDSTUK 4: Kwalificatie, beslissing of akte? ................................................................................................. 96
HOOFDSTUK 5: De conflictenrechtelijke controle (bij een akte) ......................................................................... 96
HOOFDSTUK 6: Openbare orde ......................................................................................................................... 97
HOOFDSTUK 7: Wetsontduiking ........................................................................................................................ 97
HOOFDSTUK 8: Mensenrechten......................................................................................................................... 98
HOOFDSTUK 9: Het Haags Adoptieverdrag (1993) ............................................................................................. 98
HOOFDSTUK 10: Internationale bevoegdheid .................................................................................................... 99
HOOFDSTUK 11: Toepasselijk recht ................................................................................................................... 99
11.1. Grondvoorwaarden (art. 67 WIPR) ............................................................................................................... 99
11.2. Toestemming (art. 68 WIPR) ...................................................................................................................... 100
11.3. Omzetting, herroeping en herziening (art. 71 WIPR).................................................................................. 100
11.4. Vormvoorwaarden (art. 69 WIPR) en aard van de band (art. 70 WIPR) ..................................................... 100
HOOFDSTUK 12: Erkenning van een buitenlandse adoptie............................................................................... 100
12.1. Adopties beheerst door het verdrag ........................................................................................................... 100
12.2. Adopties niet beheerst door het verdrag .................................................................................................... 100
HOOFDSTUK 14: Interlandelijke adoptie ter discussie ...................................................................................... 101
TOPIC 8: ECHTSCHEIDING EN ONDERHOUD ..................................................................................................... 102
HOOFDSTUK 1: Internationale bevoegdheid voor de echtscheiding, Brussel IIter en het WIPR ........................ 102
1.1. Het materieel toepassingsgebied: huwelijkszaken ................................................................................. 102
1.2. Geografisch versus personeel toepassingsgebied .................................................................................. 103
1.3. De verhouding Brussel IIter en WIPR (de ladder) .................................................................................... 103
1.4. Twee nuances bij art. 6 Brussel IIter ....................................................................................................... 104
IPR pagina 6/177
,HOOFDSTUK 2: De bevoegdheidsgronden van Brussel IIter ............................................................................. 105
HOOFDSTUK 3: Het gelijkslachtig huwelijk en de bevoegdheid op grond van het WIPR ................................... 106
3.1. Het gelijkslachtig huwelijk onder Brussel IIter ........................................................................................ 106
3.2. Bevoegdheid op grond van het WIPR (de restfunctie) ............................................................................ 108
3.3. Na de internationale bevoegdheid: de interne territoriale bevoegdheid ............................................... 109
HOOFDSTUK 4: Toepasselijk recht, de Rome III Verordening ........................................................................... 109
4.1. Toepassingsgebied ................................................................................................................................. 109
4.2. De verwijzingsregel: rechtskeuze voorop ............................................................................................... 110
4.3. De objectieve verwijzingsladder (art. 8 Rome III) ................................................................................... 111
4.4. Uitzonderingen op het toepasselijk recht ............................................................................................... 111
HOOFDSTUK 5: Erkenning van een buitenlandse echtscheiding ....................................................................... 112
5.1. Echtscheidingen uit een EU land (behalve Denemarken) ....................................................................... 112
5.2. Echtscheidingen uit een niet EU land of uit Denemarken ....................................................................... 113
5.3. Verstotingen (art. 57 WIPR) ................................................................................................................... 113
5.4. De gekoppelde redenering, stap voor stap (de DVZ in de Nador casus) ................................................. 115
5.5. Tegenstrijdige beslissingen ..................................................................................................................... 115
HOOFDSTUK 6: Onderhoud, internationale bevoegdheid ................................................................................ 116
HOOFDSTUK 7: Onderhoud, toepasselijk recht ................................................................................................ 117
HOOFDSTUK 8: Onderhoud, erkenning en uitvoerbaarheid ............................................................................. 117
TOPIC 9: OUDERLIJKE VERANTWOORDELIJKHEID EN INTERNATIONALE KINDERONTVOERING ......................... 119
HOOFDSTUK 1: Brussel IIter, de kernwijzigingen van de herschikking .............................................................. 119
1.1. Het hoorrecht van het kind: centraal...................................................................................................... 120
HOOFDSTUK 2: De kernbegrippen, ouderlijke verantwoordelijkheid en gewone verblijfplaats ........................ 120
2.1. De ouderlijke verantwoordelijkheid (parental responsibility) ................................................................. 120
2.2. De gewone verblijfplaats (habitual residence) ....................................................................................... 122
HOOFDSTUK 3: Bevoegdheid onder Brussel IIter ............................................................................................. 123
3.1. De hoofdregel (art. 7) ................................................................................................................................... 123
3.2. Uitzonderingen op de hoofdregel (art. 8 tot 15) ........................................................................................... 123
HOOFDSTUK 4: Het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996 .......................................................................... 125
4.1. Samenloop oplossen (art. 97 Brussel IIter, art. 52 Verdrag 1996) ................................................................ 125
4.2. Toepasselijk recht (het Verdrag van 1996 vult de leemte van Brussel IIter) ................................................. 125
HOOFDSTUK 5: Erkenning en tenuitvoerlegging .............................................................................................. 126
5.1. Onder Brussel IIter ........................................................................................................................................ 126
5.2. Onder het Verdrag van 1996 ........................................................................................................................ 127
HOOFDSTUK 6: Internationale kinderontvoering, het Verdrag van 1980 .......................................................... 128
IPR pagina 7/177
, 6.1. Kader, achtergrond en doel .......................................................................................................................... 128
6.2. Maatschappelijke achtergrond ..................................................................................................................... 128
6.3. Doel van het verdrag .................................................................................................................................... 128
6.4. Toepassingsgebied van het Verdrag van 1980 ............................................................................................. 129
6.5. De terugkeerplicht (art. 12 en art. 3) ............................................................................................................ 129
6.6. Ongeoorloofde overbrenging of niet terugkeer (art. 3) ................................................................................ 129
HOOFDSTUK 7: De uitzonderingen op de terugkeer (de 'defences') ................................................................. 130
HOOFDSTUK 8: Brussel IIter en de kinderontvoering ....................................................................................... 132
8.1. Het overrulingsmechanisme (art. 29) ........................................................................................................... 132
HOOFDSTUK 9: Mensenrechten, relocatie en actuele ontwikkelingen ............................................................. 133
9.1. Artikel 8 EVRM en het Verdrag van 1980 ..................................................................................................... 133
9.2. Ontvoering vermijden, de wettelijke relocatie.............................................................................................. 134
9.3. Actuele ontwikkelingen ................................................................................................................................ 134
TOPIC 10: CONTRACTUELE VERBINTENISSEN ................................................................................................... 135
HOOFDSTUK 1: Normenhiërarchie en de bevoegdheidsladder van Brussel Ibis ................................................ 135
HOOFDSTUK 2: De hoofdregel voor overeenkomsten (art. 7, lid 1, a) .............................................................. 137
2.3. Kwalificeren: een verbintenis uit overeenkomst ..................................................................................... 137
2.4. Identificeren: de litigieuze verbintenis .................................................................................................... 137
2.5. Lokaliseren: de plaats van uitvoering ..................................................................................................... 137
HOOFDSTUK 3: De hulpregels voor koop en diensten (art. 7, lid 1, b) .............................................................. 138
3.1. Koop van roerende lichamelijke zaken: de plaats van levering .................................................................... 138
3.2. Dienstenovereenkomsten: de plaats van verstrekking van de dienst ........................................................... 138
HOOFDSTUK 4: De casus 't Fruithof v. Tortellini en de restfunctie van het WIPR.............................................. 139
4.1. De hoofdregel toegepast (art. 7, lid 1, a) ...................................................................................................... 139
4.2. De hulpregel toegepast (art. 7, lid 1, b) ........................................................................................................ 139
4.3. De restfunctie van het WIPR ......................................................................................................................... 140
HOOFDSTUK 5: Toepasselijk recht, Rome I, toepassingsgebied en rechtskeuze................................................ 140
5.1. Rechtskeuze (art. 3 Rome I) .......................................................................................................................... 140
HOOFDSTUK 6: Toepasselijk recht, de objectieve verwijzingsregel (art. 4 Rome I) ........................................... 141
HOOFDSTUK 7: Voorrangsregels, geldigheid en bekwaamheid ........................................................................ 142
7.1. Bijzonder dwingend recht of voorrangsregels (art. 9 Rome I) ...................................................................... 142
7.2. Materiële geldigheid (art. 10 Rome I) ........................................................................................................... 143
7.3. Formele geldigheid (art. 11 Rome I) ............................................................................................................. 143
7.4. Handelingsbekwaamheid (art. 13 Rome I) ................................................................................................... 143
HOOFDSTUK 8: Het Weens Koopverdrag (CISG) en de erkenning ..................................................................... 144
IPR pagina 8/177
, 8.1. Erkenning en tenuitvoerlegging (normenhiërarchie) .................................................................................... 144
HOOFDSTUK 9: De consumentenovereenkomst .............................................................................................. 145
9.1. Internationale bevoegdheid, het begrip consument ..................................................................................... 145
9.2. De beschermde overeenkomst en de targeting ............................................................................................ 145
9.3. De beschermende bevoegdheidsregels......................................................................................................... 146
9.4. Toepasselijk recht (art. 6 Rome I) ................................................................................................................. 147
TOPIC 11: NIET CONTRACTUELE VERBINTENISSEN ........................................................................................... 148
HOOFDSTUK 1: Internationale bevoegdheid, het begrip onrechtmatige daad en de ladder ............................. 148
1.1. Het begrip verbintenis uit onrechtmatige daad ..................................................................................... 148
1.2. De bevoegdheidsladder .......................................................................................................................... 148
HOOFDSTUK 2: De plaats van het schadebrengend feit (art. 7, lid 2)................................................................ 149
2.1. De saga van de zuivere vermogensschade ................................................................................................... 150
HOOFDSTUK 3: Bevoegdheid op grond van het WIPR ...................................................................................... 151
HOOFDSTUK 4: Toepasselijk recht, Rome II, toepassingsgebied en gemeenschappelijke regels ....................... 151
4.1. Toepassingsgebied........................................................................................................................................ 152
4.2. Gemeenschappelijke regels .......................................................................................................................... 152
HOOFDSTUK 5: Toepasselijk recht, de onrechtmatige daad ............................................................................. 153
5.1. Specifieke onrechtmatige daden (art. 5 tot 9) .............................................................................................. 154
HOOFDSTUK 6: De andere niet contractuele verbintenissen ............................................................................ 154
HOOFDSTUK 7: Het Haags Verkeersongevallenverdrag (1971) ......................................................................... 155
HOOFDSTUK 8: Erkenning en tenuitvoerlegging .............................................................................................. 156
WPO’S IPR: Uitgewerkte casussen: bevoegdheid, toepasselijk recht en uitvoerbaarheid ................................. 158
WPO 1: Bevoegdheidsconflicten...................................................................................................................... 159
Casus 1: omgangsrecht, kind in België ............................................................................................................ 159
Casus 2: omgangsrecht, kind in Rusland ......................................................................................................... 159
Casus 3: omgangsrecht, kind in Noorwegen ................................................................................................... 160
Casus 4: echtscheiding (de Sundelind Lopez situatie) ..................................................................................... 160
Casus 5: licentieovereenkomst, geen forumbeding ........................................................................................ 161
Casus 6: gelijkslachtig huwelijk, echtscheiding (WIPR) ................................................................................... 161
Casus 7: skiongeval in Italië (onrechtmatige daad) ......................................................................................... 162
Casus 8: skiongeval in Zwitserland (Verdrag van Lugano)............................................................................... 162
Casus 9: koop met levering in een lidstaat...................................................................................................... 163
Casus 10: koop met levering buiten de EU ..................................................................................................... 164
Casus 11: koop met verweerder buiten de EU (WIPR).................................................................................... 164
Casus 12: arbeidsovereenkomst, werkgever buiten de EU ............................................................................. 165
Casus 13: huur van een onroerend goed (exclusieve bevoegdheid)............................................................... 165
Casus 14: handelsagentuur met forumbeding (art. X.25 WER)....................................................................... 166
Casus 15: onbekwaamheid (staat en bekwaamheid, WIPR) ........................................................................... 166
Casus 16: onderhoud, noodforum (Onderhoudsverordening) ....................................................................... 166
WPO 2: Toepasselijk recht ............................................................................................................................... 167
IPR pagina 9/177
, Casus 1: welke instrumenten bevatten verwijzingsregels?............................................................................. 167
Casus 2: productaansprakelijkheid (Rome II) .................................................................................................. 167
Casus 3: bekwaamheid om te huwen (WIPR) ................................................................................................. 168
Casus 4: contractuele schade, kenmerkende prestatie (Rome I) .................................................................... 168
Casus 5: hondenbeet (Rome II, universele werking) ....................................................................................... 168
Casus 6: ouderlijk gezag (Haags Kinderbeschermingsverdrag) ....................................................................... 169
Casus 7: koop en het Weens Koopverdrag (drie varianten) ............................................................................ 169
Casus 8: echtscheiding, geldigheid huwelijk en onderhoud (drie varianten).................................................. 170
Casus 9: verkeersongeval en regresvordering (Verkeersongevallenverdrag) ................................................. 170
Casus 10: huwelijksvermogen, rechtskeuze (WIPR) ........................................................................................ 171
Casus 11: consumentenovereenkomst (Rome I)............................................................................................. 171
Casus 12: eerroof en persoonlijkheidsrechten (uitsluiting Rome II, WIPR)..................................................... 171
Casus 13: juist of fout (uitsluiting Rome II) ..................................................................................................... 172
Casus 14: geregistreerd partnerschap (WIPR) ................................................................................................ 172
WPO 3: Mix van conflicten .............................................................................................................................. 172
Casus 1: oneerlijke mededinging (bevoegdheid én toepasselijk recht) .......................................................... 172
Casus 2: koop van schilderijen (drie deelvragen) ............................................................................................ 173
Casus 3: overkoepelende familiecasus (negen deelvragen) ........................................................................... 173
TIPS CASUSSEN................................................................................................................................................ 175
EXAMENBESPREKING ...................................................................................................................................... 176
IPR pagina 10/177
