Recht
Module 1: rechtsstructuren
0. Wat is recht? = kapstok voor rest van module.
Gedragsregels en normen die orde brengen in de samenleving.
Samenleving ordenen: Recht bepaalt hoe we ons als burger organiseren, de
staatsstructuur, hoe we ons als burger t.o.v elkaar en de overheid gedragen,....
Evolutief = samenleving verandert en we gaan regels aanpassen naar die tijdsgeest
als dat nodig is. Recht evolueert mee met stromingen, opvattingen binnen
maatschappij.
o Recht erg maakbaar: recht kan ten gepaste tijde de gewenste vorm worden
gegeven door de samenleving via de bevoegde organen (overheid).
Opgelegd door de samenleving (= overheid: bevoegd om recht te maken)
Recht kan enkel worden opgelegd door een orgaan dat hiervoor van de samenleving
de bevoegdheid (of autoriteit) heeft gekregen.
Afdwingbaar in de rechtbank
Via de overheid zet de samenleving structuren op en duidt instellingen aan om de
naleving van de rechtsregels af te dwingen.
o Vb. Rechtbanken, politie, parket, onafhankelijkheid van de rechterlijke macht,
enz. ….
1. Indeling van het recht
Taak van recht→ orde in samenleving brengen, recht volgt grenzen van samenleving. Enkel een
‘overheid’ kan recht uitvaardigen.
Bevoegdheid van overheid is steeds begrensd door haar grondgebied en onderdanen.
Recht kan dan ook alleen rechten en plichten inhouden voor personen die zich op het eigen
grondgebied bevinden en eventueel ook op eigen onderdanen die zich op ander grondgebied
bevinden.
1
, 1.1 Op basis van territorialiteit.
1.1.1 Nationaal recht
Nationaal recht→ Recht dat van toepassing is op grondgebied van een land en op zijn
onderdanen. Bv. Belgisch recht, Nederlands recht, Duits recht, enz. …
1.1.2 Grensoverschrijdend recht
Grensoverschrijdend recht→ Recht dat niet beperkt blijft tot één land of staat.
○ Internationaal (verdragen: bilateraal of ruimer)→ regelt verhouding tussen staten
onderling en wordt vastgelegd in verdragen.
Bilateraal: verdrag tussen 2 landen. Verdragen die staten onderling met
elkaar afsluiten.
Internationale akkoorden: verdragen waarbij deelnemende landen zich
engageren om ze uit te voeren.
○ Supranationaal→ De Europese Unie (EU) is bevoegd om zelf recht uit te vaardigen→
van toepassing op haar 27 lidstaten.
1.2 Op basis van inhoud/materie.
1.2.1 Publiek – Privaat recht
Vb. Pg. 10-11
Publiekrecht→ regelt interacties tussen Privaatrecht→ regelt interacties tussen de Er zijn ‘mengvormen’ ontstaan die
overheden onderling en tussen burger en burgers onderling. zowel aspecten van privaatrecht als
overheid. van publiekrecht bevatten.
➔ Regelgeving die (subjectieve)
➔ Overheid rechtstreeks betrokken rechten toekent aan burger en
is bij de uitvoering. tussen burgers onderling.
2
,1.2.2 Strafbaar – Niet strafbaar
Wat is strafbaar?
Een handeling is strafbaar als door overheid is vastgelegd dat handeling strafbaar is én wat
bijhorende straffen zijn.
o Opgenomen in Strafwetboek.
o Ook nog strafrechtelijke regels opgenomen in aparte regelgevingen
Soorten misdrijven→ alle strafbare handelingen.
Overtredingen: Minst ernstige misdrijven, strafbare handelingen die kunnen worden bestraft
met een politiestraf.
○ Politiestraf is een gevangenisstraf van 1 tot 7 dagen en een geldboete van 1 tot 25
EUR (te vermenigvuldigen met 8 omwille van zogenaamde opdeciemen)
Wanbedrijven: ernstige misdrijven, strafbare handelingen die kunnen worden bestraft door
correctionele rechtbank met correctionele straf.
○ Correctionele straf: gevangenisstraf van 8 dagen tot 5 jaar en geldboete van 26 EUR
en meer (te vermenigvuldigen met 8).
Misdaden: zwaarste misdrijven, strafbare handelingen die kunnen worden bestraft met
criminele straf.
○ Criminele straf: gevangenisstraf van minimum 5 jaar tot levenslange opsluiting.
3
, Regressief→ vermijden dat er opnieuw Nakomen van verbintenissen→ andere Eenzelfde gebeurtenis kan aanleiding geven
strafbaar feit wordt gepleegd (bv. Door partij verplichten om iets te doen of iets tot het toepassen van zowel strafrecht als
verdachte of dader op te sluiten) niet (meer) te doen. Men dwingt andere burgerlijk recht. We spreken dan van
partij om rechten en verplichtingen na te ‘samenloop’
komen die door jou of door de ander zijn
aangegaan;
Vergoeding van schade→ eisen van
schadevergoeding. Opleggen van
schadevergoeding= géén sanctie of straf, Indien strafbaar feit ook oorzaak is van
Punitief→ dader het onrecht laten voelen maar vergoeden van aantoonbare schade schade aan anderen (bv. Slachtoffer) dan
dat hij heeft aangericht door extra leed toe die werd geleden. spreekt men van samenloop van
te voegen (bv. Opleggen van boete, van strafvordering met burgerlijke vordering. Er
gevangenisstraf, inbeslagname van goederen gelden dan twee belangrijke principes:
en geld, ontzetting uit bepaalde rechten)
Resocialiserend: werken aan
wederopvoeding (bv. Opleggen van
werkstraf, cursus volgen, voorwaardelijke
straf uitspreken);
Procedure: tussenkomst van overheid Procedure→ partijen regelen kwestie Strafproces heeft voorrang op burgerlijk
(politie, parket, …) en uitspraak door onderling of vechten kwestie onderling uit proces;
strafrechtbank. voor burgerlijke rechtbank. De partijen
blijven meester over hun eigen geschil. Strafrechter kan zich ook uitspreken over
de burgerlijke vordering. Slachtoffer zal zich
dan tijdens strafproces burgerlijke partij
stellen en via de strafrechter
schadevergoeding eisen van de dader.
1.3 Combinatie van territorialiteit & inhoud
Nationaal en internationaal privaatrecht
○ Nationaal privaatrecht = privaatrecht van toepassing binnen één grondgebied.
○ Grensoverschrijdend privaatrecht = regelgeving die bepaalt welke (supra)nationale
wetgeving moet worden toegepast op burgers of ondernemingen die zich in een
internationale context bevinden.
Nationaal en internationaal publiekrecht
○ Nationaal publiekrecht = publiekrecht van toepassing binnen één grondgebied.
○ Grensoverschrijdend publiekrecht = regelgeving die de betrekking tussen staten
onderling en tussen staten en internationale instellingen regelt, maar die ook de
oprichting en werking van internationale instellingen regelt en een aantal
fundamentele rechten toekent aan burgers. Soms wordt er gesproken van
‘volkenrecht’ of ‘internationaal publiekrecht’.
4
Module 1: rechtsstructuren
0. Wat is recht? = kapstok voor rest van module.
Gedragsregels en normen die orde brengen in de samenleving.
Samenleving ordenen: Recht bepaalt hoe we ons als burger organiseren, de
staatsstructuur, hoe we ons als burger t.o.v elkaar en de overheid gedragen,....
Evolutief = samenleving verandert en we gaan regels aanpassen naar die tijdsgeest
als dat nodig is. Recht evolueert mee met stromingen, opvattingen binnen
maatschappij.
o Recht erg maakbaar: recht kan ten gepaste tijde de gewenste vorm worden
gegeven door de samenleving via de bevoegde organen (overheid).
Opgelegd door de samenleving (= overheid: bevoegd om recht te maken)
Recht kan enkel worden opgelegd door een orgaan dat hiervoor van de samenleving
de bevoegdheid (of autoriteit) heeft gekregen.
Afdwingbaar in de rechtbank
Via de overheid zet de samenleving structuren op en duidt instellingen aan om de
naleving van de rechtsregels af te dwingen.
o Vb. Rechtbanken, politie, parket, onafhankelijkheid van de rechterlijke macht,
enz. ….
1. Indeling van het recht
Taak van recht→ orde in samenleving brengen, recht volgt grenzen van samenleving. Enkel een
‘overheid’ kan recht uitvaardigen.
Bevoegdheid van overheid is steeds begrensd door haar grondgebied en onderdanen.
Recht kan dan ook alleen rechten en plichten inhouden voor personen die zich op het eigen
grondgebied bevinden en eventueel ook op eigen onderdanen die zich op ander grondgebied
bevinden.
1
, 1.1 Op basis van territorialiteit.
1.1.1 Nationaal recht
Nationaal recht→ Recht dat van toepassing is op grondgebied van een land en op zijn
onderdanen. Bv. Belgisch recht, Nederlands recht, Duits recht, enz. …
1.1.2 Grensoverschrijdend recht
Grensoverschrijdend recht→ Recht dat niet beperkt blijft tot één land of staat.
○ Internationaal (verdragen: bilateraal of ruimer)→ regelt verhouding tussen staten
onderling en wordt vastgelegd in verdragen.
Bilateraal: verdrag tussen 2 landen. Verdragen die staten onderling met
elkaar afsluiten.
Internationale akkoorden: verdragen waarbij deelnemende landen zich
engageren om ze uit te voeren.
○ Supranationaal→ De Europese Unie (EU) is bevoegd om zelf recht uit te vaardigen→
van toepassing op haar 27 lidstaten.
1.2 Op basis van inhoud/materie.
1.2.1 Publiek – Privaat recht
Vb. Pg. 10-11
Publiekrecht→ regelt interacties tussen Privaatrecht→ regelt interacties tussen de Er zijn ‘mengvormen’ ontstaan die
overheden onderling en tussen burger en burgers onderling. zowel aspecten van privaatrecht als
overheid. van publiekrecht bevatten.
➔ Regelgeving die (subjectieve)
➔ Overheid rechtstreeks betrokken rechten toekent aan burger en
is bij de uitvoering. tussen burgers onderling.
2
,1.2.2 Strafbaar – Niet strafbaar
Wat is strafbaar?
Een handeling is strafbaar als door overheid is vastgelegd dat handeling strafbaar is én wat
bijhorende straffen zijn.
o Opgenomen in Strafwetboek.
o Ook nog strafrechtelijke regels opgenomen in aparte regelgevingen
Soorten misdrijven→ alle strafbare handelingen.
Overtredingen: Minst ernstige misdrijven, strafbare handelingen die kunnen worden bestraft
met een politiestraf.
○ Politiestraf is een gevangenisstraf van 1 tot 7 dagen en een geldboete van 1 tot 25
EUR (te vermenigvuldigen met 8 omwille van zogenaamde opdeciemen)
Wanbedrijven: ernstige misdrijven, strafbare handelingen die kunnen worden bestraft door
correctionele rechtbank met correctionele straf.
○ Correctionele straf: gevangenisstraf van 8 dagen tot 5 jaar en geldboete van 26 EUR
en meer (te vermenigvuldigen met 8).
Misdaden: zwaarste misdrijven, strafbare handelingen die kunnen worden bestraft met
criminele straf.
○ Criminele straf: gevangenisstraf van minimum 5 jaar tot levenslange opsluiting.
3
, Regressief→ vermijden dat er opnieuw Nakomen van verbintenissen→ andere Eenzelfde gebeurtenis kan aanleiding geven
strafbaar feit wordt gepleegd (bv. Door partij verplichten om iets te doen of iets tot het toepassen van zowel strafrecht als
verdachte of dader op te sluiten) niet (meer) te doen. Men dwingt andere burgerlijk recht. We spreken dan van
partij om rechten en verplichtingen na te ‘samenloop’
komen die door jou of door de ander zijn
aangegaan;
Vergoeding van schade→ eisen van
schadevergoeding. Opleggen van
schadevergoeding= géén sanctie of straf, Indien strafbaar feit ook oorzaak is van
Punitief→ dader het onrecht laten voelen maar vergoeden van aantoonbare schade schade aan anderen (bv. Slachtoffer) dan
dat hij heeft aangericht door extra leed toe die werd geleden. spreekt men van samenloop van
te voegen (bv. Opleggen van boete, van strafvordering met burgerlijke vordering. Er
gevangenisstraf, inbeslagname van goederen gelden dan twee belangrijke principes:
en geld, ontzetting uit bepaalde rechten)
Resocialiserend: werken aan
wederopvoeding (bv. Opleggen van
werkstraf, cursus volgen, voorwaardelijke
straf uitspreken);
Procedure: tussenkomst van overheid Procedure→ partijen regelen kwestie Strafproces heeft voorrang op burgerlijk
(politie, parket, …) en uitspraak door onderling of vechten kwestie onderling uit proces;
strafrechtbank. voor burgerlijke rechtbank. De partijen
blijven meester over hun eigen geschil. Strafrechter kan zich ook uitspreken over
de burgerlijke vordering. Slachtoffer zal zich
dan tijdens strafproces burgerlijke partij
stellen en via de strafrechter
schadevergoeding eisen van de dader.
1.3 Combinatie van territorialiteit & inhoud
Nationaal en internationaal privaatrecht
○ Nationaal privaatrecht = privaatrecht van toepassing binnen één grondgebied.
○ Grensoverschrijdend privaatrecht = regelgeving die bepaalt welke (supra)nationale
wetgeving moet worden toegepast op burgers of ondernemingen die zich in een
internationale context bevinden.
Nationaal en internationaal publiekrecht
○ Nationaal publiekrecht = publiekrecht van toepassing binnen één grondgebied.
○ Grensoverschrijdend publiekrecht = regelgeving die de betrekking tussen staten
onderling en tussen staten en internationale instellingen regelt, maar die ook de
oprichting en werking van internationale instellingen regelt en een aantal
fundamentele rechten toekent aan burgers. Soms wordt er gesproken van
‘volkenrecht’ of ‘internationaal publiekrecht’.
4
