Religie, Zingeving en Levensbeschouwing
Algemeen
• Als psychologisch consulente komen we dilemma’s tegen:
o Praktische (vb. Toevoegen op FB) en ethische dilemma’s
• Evaluatie:
o MPC – examen over deontologische code en filosofie (2 stromingen) = 8 punten
o Casusuitwerking: 12 punten (mengeling van deontologische code en filosofie)
Deel 1: Beroepscode
• Uitleg beroepscode voor psychologen (niet kennen, maar puur informatief, zie document
Canvas)
o = deontologische code = plichtenleer
o Te vinden in de wet -> dus sancties hangen hieraan vast
▪ Kan dus niet contractueel van afgeweken worden -> dit moet gevolgd
worden
o Verschillende artikels (herkennen maar niet per se de nummers kennen)
o Hoofdstukken -> afdelingen -> artikels -> paragrafen (idem bij PC)
o Algemene principes tijdens en na begeleiding
▪ Eerbiedig en waardigheid respecteren -> soms dilemma: vb. Iemand laten
opnemen dan botst je op die vrijheid en autonomie van die persoon
▪ Verantwoordelijkheid van een psycholoog -> middelenverbintenis (= ‘We
gaan ons best doen om u beter te maken”) ipv. Resultaatsverbintenis (= “We
gaan u beter maken”)
o Integriteit en eerlijkheid: mogen geen winst maken, bij ethische zaken altijd goed
nadenken
▪ Geen psychologische of seksuele verbandhouding met cliënten (via sociale
media)
• Uitleg beroepscode voor Psychologische consulenten
o Verschillende versies en net vernieuwd
o Eerste hoofdstukken: algemene bepalingen en begrippen uitleggen
o Steeds kijken welke deontologische code geldig is
, o Wordt steeds gepraat over een zorggebruiker (binnen A&O: noemen we niet zo,
maar wordt toch gebruikt)
o Binnen A&O: eigen deontologische codes zoals Federgon
o Dossier: alles wat je verzamelt
o Tot op heden geen beroepsgeheim (wel veilig mee omgaan)
▪ Gedeeld beroepsgeheim: samenwerken met mensen die wel verbonden zijn
met beroepsgeheim
▪ Steeds enkel noodzakelijke dingen delen (goed mee opletten)-> als je moet
overleggen (kan ook gezamenlijk beroepsgeheim zijn)
o Professionele houding:
▪ Beloven geen resultaten, maar ons best doen
▪ Blijven leren en opleidingen volgen
▪ Verantwoordelijk omgaan
▪ Zo weinig mogelijk schade berokkenen
o Klachten via deontologische commissie
▪ Zorggebruikers moeten weten dat dit kan
▪ Gevolgen voor PC: schorsing, verwijdering of waarschuwing
o Relatie met de zorggebruiker:
▪ Steeds zorgen dat men bij de juiste persoon zit (dus ook doorverwijzen als
het niet gaat) -> inclusie
▪ Integer: geen seksuele of vriendschappelijke relaties
▪ Respect tonen
o Minderjarig of meerderjarig maar wilsonbekwaam:
▪ Wils(on)bekwaam? (ouders/ voogd of kind zelf laten kiezen)
• Introductie – 3 luiken:
o Voorbeelden van dilemma’s
o 3 domeinen hangen aan elkaar vast (driehoek)
o Moreel dilemma
▪ Een omstandigheid waarin morele verplichtingen van een persoon (lijken te)
vereisen dat hij twee verschillende, maar incompatibele handelingen stelt,
zodat het onmogelijk is om alle vereiste handelingen te stellen
• Intuïtief aangevoeld & gewrongen gevoel
• Aan de basis liggen doorgaans enkele normen/waarden die in het
specifieke geval niet met elkaar te verenigen zijn (waar je thuis nog
verder over nadenkt)
o Morele waarde: zaak waarvan men vindt dat ze goed,
belangrijk of nastrevenswaardig is vb. Eerlijkheid
▪ Veel gebruikte waarden binnen deze werksetting:
, o Morele norm: gedragsregel met een bepaald draagvlak in de
groep (= handelen)
▪ Wat jij vindt dat men moet gedragen in een
bepaalde situatie (vaak met je mag/ je moet)
▪ Verschil tussen moreel en praktisch dilemma
• Moreel: Wat zou ik moeten doen? -> criteria van Rothfusz:
o Minstens 2 alternatieven waaruit gekozen moet worden
o Concrete mogelijkheden waaruit je moet kiezen
o Alternatieven hebben te maken met waarden en normen.
Het gaat dus niet om de vraag hoe je iets moet aanpakken.
o Een dilemma voor jou als psychologisch consulent. Het is
bovendien een dilemma voor een concreet individu, niet
voor ‘psychologisch consulenten in het algemeen’
• Praktisch: Ik weet de richting, maar hoe?
• Belang:
o Motiveert tot ethisch handelen
o Opbouwen professionele basisattitude
• Conclusie:
o Normen en waarden
o Kritisch nadenken hierover: ethische reflectie
o Moraalfilosofie: explicitering en fundering van normen en
waarden
o Ethische theorieën benadrukken (bv. 1 pnt hoger)
▪ Ofwel: de intentie, motivatie (Immanuel Kant)
▪ Ofwel: gevolgen van handeling (utilitarisme)
o Juridisch dilemma – plichtenleer
▪ Staat in de wet – deontologische code is gekoppeld aan de tuchtwet
▪ Verantwoordelijkheid nemen
• Richtlijnen en plichten
• 5 basisprincipes
o Beroepsgeheim & discretieplicht: hoe je je moet gedragen
o Respect voor de waardigheid van een cliënt
o Verantwoordelijkheid
o Competentie
o Integriteit
Algemeen
• Als psychologisch consulente komen we dilemma’s tegen:
o Praktische (vb. Toevoegen op FB) en ethische dilemma’s
• Evaluatie:
o MPC – examen over deontologische code en filosofie (2 stromingen) = 8 punten
o Casusuitwerking: 12 punten (mengeling van deontologische code en filosofie)
Deel 1: Beroepscode
• Uitleg beroepscode voor psychologen (niet kennen, maar puur informatief, zie document
Canvas)
o = deontologische code = plichtenleer
o Te vinden in de wet -> dus sancties hangen hieraan vast
▪ Kan dus niet contractueel van afgeweken worden -> dit moet gevolgd
worden
o Verschillende artikels (herkennen maar niet per se de nummers kennen)
o Hoofdstukken -> afdelingen -> artikels -> paragrafen (idem bij PC)
o Algemene principes tijdens en na begeleiding
▪ Eerbiedig en waardigheid respecteren -> soms dilemma: vb. Iemand laten
opnemen dan botst je op die vrijheid en autonomie van die persoon
▪ Verantwoordelijkheid van een psycholoog -> middelenverbintenis (= ‘We
gaan ons best doen om u beter te maken”) ipv. Resultaatsverbintenis (= “We
gaan u beter maken”)
o Integriteit en eerlijkheid: mogen geen winst maken, bij ethische zaken altijd goed
nadenken
▪ Geen psychologische of seksuele verbandhouding met cliënten (via sociale
media)
• Uitleg beroepscode voor Psychologische consulenten
o Verschillende versies en net vernieuwd
o Eerste hoofdstukken: algemene bepalingen en begrippen uitleggen
o Steeds kijken welke deontologische code geldig is
, o Wordt steeds gepraat over een zorggebruiker (binnen A&O: noemen we niet zo,
maar wordt toch gebruikt)
o Binnen A&O: eigen deontologische codes zoals Federgon
o Dossier: alles wat je verzamelt
o Tot op heden geen beroepsgeheim (wel veilig mee omgaan)
▪ Gedeeld beroepsgeheim: samenwerken met mensen die wel verbonden zijn
met beroepsgeheim
▪ Steeds enkel noodzakelijke dingen delen (goed mee opletten)-> als je moet
overleggen (kan ook gezamenlijk beroepsgeheim zijn)
o Professionele houding:
▪ Beloven geen resultaten, maar ons best doen
▪ Blijven leren en opleidingen volgen
▪ Verantwoordelijk omgaan
▪ Zo weinig mogelijk schade berokkenen
o Klachten via deontologische commissie
▪ Zorggebruikers moeten weten dat dit kan
▪ Gevolgen voor PC: schorsing, verwijdering of waarschuwing
o Relatie met de zorggebruiker:
▪ Steeds zorgen dat men bij de juiste persoon zit (dus ook doorverwijzen als
het niet gaat) -> inclusie
▪ Integer: geen seksuele of vriendschappelijke relaties
▪ Respect tonen
o Minderjarig of meerderjarig maar wilsonbekwaam:
▪ Wils(on)bekwaam? (ouders/ voogd of kind zelf laten kiezen)
• Introductie – 3 luiken:
o Voorbeelden van dilemma’s
o 3 domeinen hangen aan elkaar vast (driehoek)
o Moreel dilemma
▪ Een omstandigheid waarin morele verplichtingen van een persoon (lijken te)
vereisen dat hij twee verschillende, maar incompatibele handelingen stelt,
zodat het onmogelijk is om alle vereiste handelingen te stellen
• Intuïtief aangevoeld & gewrongen gevoel
• Aan de basis liggen doorgaans enkele normen/waarden die in het
specifieke geval niet met elkaar te verenigen zijn (waar je thuis nog
verder over nadenkt)
o Morele waarde: zaak waarvan men vindt dat ze goed,
belangrijk of nastrevenswaardig is vb. Eerlijkheid
▪ Veel gebruikte waarden binnen deze werksetting:
, o Morele norm: gedragsregel met een bepaald draagvlak in de
groep (= handelen)
▪ Wat jij vindt dat men moet gedragen in een
bepaalde situatie (vaak met je mag/ je moet)
▪ Verschil tussen moreel en praktisch dilemma
• Moreel: Wat zou ik moeten doen? -> criteria van Rothfusz:
o Minstens 2 alternatieven waaruit gekozen moet worden
o Concrete mogelijkheden waaruit je moet kiezen
o Alternatieven hebben te maken met waarden en normen.
Het gaat dus niet om de vraag hoe je iets moet aanpakken.
o Een dilemma voor jou als psychologisch consulent. Het is
bovendien een dilemma voor een concreet individu, niet
voor ‘psychologisch consulenten in het algemeen’
• Praktisch: Ik weet de richting, maar hoe?
• Belang:
o Motiveert tot ethisch handelen
o Opbouwen professionele basisattitude
• Conclusie:
o Normen en waarden
o Kritisch nadenken hierover: ethische reflectie
o Moraalfilosofie: explicitering en fundering van normen en
waarden
o Ethische theorieën benadrukken (bv. 1 pnt hoger)
▪ Ofwel: de intentie, motivatie (Immanuel Kant)
▪ Ofwel: gevolgen van handeling (utilitarisme)
o Juridisch dilemma – plichtenleer
▪ Staat in de wet – deontologische code is gekoppeld aan de tuchtwet
▪ Verantwoordelijkheid nemen
• Richtlijnen en plichten
• 5 basisprincipes
o Beroepsgeheim & discretieplicht: hoe je je moet gedragen
o Respect voor de waardigheid van een cliënt
o Verantwoordelijkheid
o Competentie
o Integriteit
