GASTCOLLEGE: THE
EVOLUTION OF HUMAN
NATURE
= menselijk natuur
UNDERSTANDING “HUMAN NATURE”
− Who are we really?
o De centrale vraag van het gastcollege is: wat is de mens
eigenlijk van nature?
o Zijn mensen vooral prosociaal, empathisch en coöperatief?
1
, o Of zijn mensen vooral egoïstisch, wreed en antisociaal?
o De Romeinse god Ianus, met twee gezichten, past hierbij: de mens heeft
ook twee kanten.
o Enerzijds kunnen mensen zorgen, delen en samenwerken. Anderzijds
kunnen mensen ook egoïstisch, agressief en wreed zijn.
− Does it matter?
o Ja, dit is zeer belangrijk.
o Hoe we naar “menselijke natuur” kijken, beïnvloedt hoe we denken over
politiek, macht, economie, straf, opvoeding en samenleving.
o Als men zegt “de mens is van nature slecht”, dan wordt een sterke staat of
autoritaire macht sneller gerechtvaardigd.
o Als men zegt “de mens is van nature coöperatief”, dan wordt democratie,
vertrouwen en solidariteit logischer.
o Mensbeelden liggen dus vaak aan de basis van politieke overtuigingen.
“Arguments about politics always rest on claims about human nature”
Politieke argumenten steunen bijna altijd op ideeën over wie wij als mensen zijn.
Mensen worden vaak overtuigd doordat iets wordt voorgesteld als “natuurlijk”.
Bijvoorbeeld: “ongelijkheid is natuurlijk”, “egoïsme is natuurlijk”, of net
“samenwerking is natuurlijk”.
Daarom is het belangrijk om een juist en genuanceerd mensbeeld te hebben.
EVOLVING VIEWS OF HUMAN NATURE
Doorheen de geschiedenis zijn er verschillende visies op menselijke natuur
ontstaan.
De belangrijkste tegenstelling is nature versus nurture.
Nature = erfelijke bagage, biologische aanleg, geëvolueerde eigenschappen.
Nurture = invloeden van buitenaf, zowel fysiek als sociaal: opvoeding, cultuur,
omgeving, religie, economie, politiek.
Klassiek wordt het debat voorgesteld als:
o Hobbes: de mens is van nature slecht.
o Rousseau: de mens is van nature goed.
o Blank slate/culture-only: de mens heeft geen aangeboren natuur, alles
komt door cultuur.
o Van Schaik verdedigt een derde, genuanceerdere visie: mensen zijn een
combinatie van nature én nurture
THE DOMINANT VIEW OF HUMAN NATURE
CIVILIZATION TURNED SAVAGES INTO HUMAN BEINGS
− In “the state of nature” (anarchy) there must be “war of all against all”
o Dit verwijst naar Thomas Hobbes.
2
, o Volgens Hobbes leven mensen zonder staat in anarchie. Thucydide
o In die natuurlijke toestand zou iedereen tegen iedereen strijden.
s
o De mens zou egoïstisch, competitief en gevaarlijk zijn.
− The life of the savage was: “solitary, poor, nasty, brutish, and short”
o Hobbes dacht dat het leven zonder beschaving eenzaam, arm, smerig,
brutaal en kort was.
o Beschaving zou dus nodig zijn om mensen menselijk te maken.
o Dit is een zeer negatief mensbeeld.
− Human Nature: man is a wolf to man – egoistic, cruel
o De mens is volgens Hobbes een wolf voor de mens.
o Dat betekent: mensen zijn van nature egoïstisch, wreed en gericht op
eigenbelang.
o Samenwerking zou niet vanzelf ontstaan, maar moet worden opgelegd
door macht.
Hobbes: Leviathan
− Solution: 1651
− A strong government by despotic, dynastic kings,
− in alliance with Religion.
− The alternative is permanent war
o Als mensen zichzelf niet kunnen beheersen, moet een sterke
overheid orde opleggen.
o Hobbes’ oplossing is een sterke vorst met veel macht.
o Historisch werd dit vaak gekoppeld aan religie: koning en kerk
ondersteunen elkaar.
o De koning zorgt voor orde; religie legitimeert gehoorzaamheid.
o Zonder sterke macht zou er volgens dit mensbeeld permanente oorlog zijn.
A completely deterministic vie w of human nature (content: selfish, competitive)
Dit is deterministisch omdat het de mens vastlegt als egoïstisch en competitief.
Mensen kunnen zichzelf volgens dit beeld niet goed regeren.
Daarom zou een autoritaire macht noodzakelijk zijn.
THE WICKEDNESS OF PEOPLE
GENESIS 4 – CAIN SLAYS ABEL
Gen. Text
4:8 And Cain talked with Abel his brother; and it
came to pass, when they were in the field,
3
EVOLUTION OF HUMAN
NATURE
= menselijk natuur
UNDERSTANDING “HUMAN NATURE”
− Who are we really?
o De centrale vraag van het gastcollege is: wat is de mens
eigenlijk van nature?
o Zijn mensen vooral prosociaal, empathisch en coöperatief?
1
, o Of zijn mensen vooral egoïstisch, wreed en antisociaal?
o De Romeinse god Ianus, met twee gezichten, past hierbij: de mens heeft
ook twee kanten.
o Enerzijds kunnen mensen zorgen, delen en samenwerken. Anderzijds
kunnen mensen ook egoïstisch, agressief en wreed zijn.
− Does it matter?
o Ja, dit is zeer belangrijk.
o Hoe we naar “menselijke natuur” kijken, beïnvloedt hoe we denken over
politiek, macht, economie, straf, opvoeding en samenleving.
o Als men zegt “de mens is van nature slecht”, dan wordt een sterke staat of
autoritaire macht sneller gerechtvaardigd.
o Als men zegt “de mens is van nature coöperatief”, dan wordt democratie,
vertrouwen en solidariteit logischer.
o Mensbeelden liggen dus vaak aan de basis van politieke overtuigingen.
“Arguments about politics always rest on claims about human nature”
Politieke argumenten steunen bijna altijd op ideeën over wie wij als mensen zijn.
Mensen worden vaak overtuigd doordat iets wordt voorgesteld als “natuurlijk”.
Bijvoorbeeld: “ongelijkheid is natuurlijk”, “egoïsme is natuurlijk”, of net
“samenwerking is natuurlijk”.
Daarom is het belangrijk om een juist en genuanceerd mensbeeld te hebben.
EVOLVING VIEWS OF HUMAN NATURE
Doorheen de geschiedenis zijn er verschillende visies op menselijke natuur
ontstaan.
De belangrijkste tegenstelling is nature versus nurture.
Nature = erfelijke bagage, biologische aanleg, geëvolueerde eigenschappen.
Nurture = invloeden van buitenaf, zowel fysiek als sociaal: opvoeding, cultuur,
omgeving, religie, economie, politiek.
Klassiek wordt het debat voorgesteld als:
o Hobbes: de mens is van nature slecht.
o Rousseau: de mens is van nature goed.
o Blank slate/culture-only: de mens heeft geen aangeboren natuur, alles
komt door cultuur.
o Van Schaik verdedigt een derde, genuanceerdere visie: mensen zijn een
combinatie van nature én nurture
THE DOMINANT VIEW OF HUMAN NATURE
CIVILIZATION TURNED SAVAGES INTO HUMAN BEINGS
− In “the state of nature” (anarchy) there must be “war of all against all”
o Dit verwijst naar Thomas Hobbes.
2
, o Volgens Hobbes leven mensen zonder staat in anarchie. Thucydide
o In die natuurlijke toestand zou iedereen tegen iedereen strijden.
s
o De mens zou egoïstisch, competitief en gevaarlijk zijn.
− The life of the savage was: “solitary, poor, nasty, brutish, and short”
o Hobbes dacht dat het leven zonder beschaving eenzaam, arm, smerig,
brutaal en kort was.
o Beschaving zou dus nodig zijn om mensen menselijk te maken.
o Dit is een zeer negatief mensbeeld.
− Human Nature: man is a wolf to man – egoistic, cruel
o De mens is volgens Hobbes een wolf voor de mens.
o Dat betekent: mensen zijn van nature egoïstisch, wreed en gericht op
eigenbelang.
o Samenwerking zou niet vanzelf ontstaan, maar moet worden opgelegd
door macht.
Hobbes: Leviathan
− Solution: 1651
− A strong government by despotic, dynastic kings,
− in alliance with Religion.
− The alternative is permanent war
o Als mensen zichzelf niet kunnen beheersen, moet een sterke
overheid orde opleggen.
o Hobbes’ oplossing is een sterke vorst met veel macht.
o Historisch werd dit vaak gekoppeld aan religie: koning en kerk
ondersteunen elkaar.
o De koning zorgt voor orde; religie legitimeert gehoorzaamheid.
o Zonder sterke macht zou er volgens dit mensbeeld permanente oorlog zijn.
A completely deterministic vie w of human nature (content: selfish, competitive)
Dit is deterministisch omdat het de mens vastlegt als egoïstisch en competitief.
Mensen kunnen zichzelf volgens dit beeld niet goed regeren.
Daarom zou een autoritaire macht noodzakelijk zijn.
THE WICKEDNESS OF PEOPLE
GENESIS 4 – CAIN SLAYS ABEL
Gen. Text
4:8 And Cain talked with Abel his brother; and it
came to pass, when they were in the field,
3
