PSYCHOLOGIE VOOR
HANDELSWETENSCHAPPERS
Uitgebreide Samenvatting
KU Leuven | Docent: Rein De Cooman
Gebaseerd op 7 PowerPoint-presentaties
,Deel 1 — Geest, Gedrag en de Psychologische Wetenschap
Wat is psychologie?
Psychologie = de wetenschap van gedrag en geestelijke processen. Ze omvat zowel interne processen
(denken, voelen, onthouden, motivatie) als externe, waarneembare gedragingen (praten, kopen, ontslag
nemen).
Psychologie is geen psychiatrie. Psychiatrie is een medisch specialisme dat geestelijke problemen
behandelt, vaak met geneesmiddelen. Psychologie is een breder wetenschappelijk vakgebied.
Pseudopsychologie (astrologie, grafologie, waarzeggerij) presenteert niet-onderbouwde aannames als
wetenschappelijke waarheden. Echte psychologie vereist falsifieerbare, wetenschappelijk onderbouwde
beweringen.
Toepassingen van psychologie:
• Onderwijs (CLB), bedrijfsleven (aanwerving), sport (mental coach)
• Reclame & marketing (koopgedrag voorspellen)
• Gezondheidszorg (diagnose, patiëntenbegeleiding)
Perspectieven in de moderne psychologie
Perspectief Kern Grondleggers
Biologisch Gedrag bepaald door hersenen, René Descartes;
zenuwstelsel, hormonen, genen neurowetenschap
Cognitief We zijn informatieverwerkers; gedrag Wilhelm Wundt
bepaald door percepties en (1879), William James
herinneringen
Behavioristisch Gedrag bepaald door prikkels in de John B. Watson, B.F.
omgeving en gevolgen van eerder gedrag Skinner
Gehele persoon Onbewuste processen (Freud) en Freud, Rogers,
aangeboren groeibehoeften (Maslow, Maslow
Rogers)
Ontwikkeling Gedrag verandert doorheen de —
levensloop
Sociocultureel Gedrag beïnvloed door cultuur en sociale —
context
Voorbeeld biologisch: Bij slaaptekort reageert het brein sterker op mogelijke winst en zwakker op mogelijk
verlies.
Voorbeeld behavioristisch: Een werknemer die beloond wordt met een salarisverhoging voor goede
prestaties zal die vaker herhalen.
,Hoe kennis vergaren in de psychologie?
Wetenschappelijk onderzoek vereist een kritische houding. Correlationeel onderzoek legt verbanden vast
maar kan geen causaliteit bewijzen. Experimenteel onderzoek manipuleert variabelen maar is soms
onethisch (bijv. pesterijen zijn niet te manipuleren in een experiment).
, Deel 2 — Sensatie en Perceptie
Van stimulatie naar sensatie
Sensatie = gewaarwording van een stimulus (fysieke stimulatie van een receptor → neurale impulsen).
Perceptie = interpretatie van die sensatie, beïnvloed door herinnering, motivatie en emotie.
→ Mensen (werknemers, consumenten) reageren op hun perceptie, niet op de objectieve realiteit.
Drie mechanismen bepalen welke stimuli worden omgezet in sensaties:
1. Transductie — Omvorming van fysieke energie (licht, geluid) naar een neurale impuls. Kleur en geluid
worden gecreëerd door de hersenen, niet door de buitenwereld.
2. Sensorische adaptatie — Receptoren worden minder gevoelig als een stimulus lang constant blijft.
Voorbeeld: je raakt snel gewend aan koud water na een duik in een meer.
3. Drempels:
• Absolute drempel: laagste niveau waarop een stimulus 50% van de gevallen wordt waargenomen
• Verschildrempel/JWV: minimale verschil dat in 50% van de gevallen opgemerkt wordt
• Wet van Weber: het JWV staat in proportionele verhouding tot de intensiteit van de stimulus
HRM-toepassing: Loonsverhogingen moeten minstens ~8% bedragen om effectief te zijn. Bij hogere lonen
moet de verhoging verhoudingsgewijs groter zijn (wet van Weber = afnemend grensnut).
Marketingtoepassing: Marketeers onderzoeken het JWV zodat kleine negatieve wijzigingen niet opgemerkt
worden, maar verbeteringen wel.
De werking van de zintuigen
Zintuig Stimulus Receptor Sensaties
Zicht Lichtgolven Staafjes & kegeltjes (retina) Kleur, helderheid,
beweging
Gehoor Geluidsgolven Haarcellen (basilair Toonhoogte, volume,
membraan) timbre
Tastzin Extern contact Zenuwuiteinden in huid Aanraking, warmte,
koude
Reuk Vluchtige substanties Olfactorische haartjes Geuren
Smaak Oplosbare substanties Smaakknopjes (tong) Smaken
Visueel systeem: Staafjes = gevoelig voor zwak licht. Kegeltjes = gevoelig voor kleuren. De blinde vlek is de
plek waar de oogzenuw het oog verlaat — de hersenen vullen dit automatisch aan.
Kleurwaarneming: Trichromatische theorie (3 typen kegeltjes: rood, groen, blauw) + Opponent-
procestheorie (complementaire kleurparen verklaren nabeelden).
HANDELSWETENSCHAPPERS
Uitgebreide Samenvatting
KU Leuven | Docent: Rein De Cooman
Gebaseerd op 7 PowerPoint-presentaties
,Deel 1 — Geest, Gedrag en de Psychologische Wetenschap
Wat is psychologie?
Psychologie = de wetenschap van gedrag en geestelijke processen. Ze omvat zowel interne processen
(denken, voelen, onthouden, motivatie) als externe, waarneembare gedragingen (praten, kopen, ontslag
nemen).
Psychologie is geen psychiatrie. Psychiatrie is een medisch specialisme dat geestelijke problemen
behandelt, vaak met geneesmiddelen. Psychologie is een breder wetenschappelijk vakgebied.
Pseudopsychologie (astrologie, grafologie, waarzeggerij) presenteert niet-onderbouwde aannames als
wetenschappelijke waarheden. Echte psychologie vereist falsifieerbare, wetenschappelijk onderbouwde
beweringen.
Toepassingen van psychologie:
• Onderwijs (CLB), bedrijfsleven (aanwerving), sport (mental coach)
• Reclame & marketing (koopgedrag voorspellen)
• Gezondheidszorg (diagnose, patiëntenbegeleiding)
Perspectieven in de moderne psychologie
Perspectief Kern Grondleggers
Biologisch Gedrag bepaald door hersenen, René Descartes;
zenuwstelsel, hormonen, genen neurowetenschap
Cognitief We zijn informatieverwerkers; gedrag Wilhelm Wundt
bepaald door percepties en (1879), William James
herinneringen
Behavioristisch Gedrag bepaald door prikkels in de John B. Watson, B.F.
omgeving en gevolgen van eerder gedrag Skinner
Gehele persoon Onbewuste processen (Freud) en Freud, Rogers,
aangeboren groeibehoeften (Maslow, Maslow
Rogers)
Ontwikkeling Gedrag verandert doorheen de —
levensloop
Sociocultureel Gedrag beïnvloed door cultuur en sociale —
context
Voorbeeld biologisch: Bij slaaptekort reageert het brein sterker op mogelijke winst en zwakker op mogelijk
verlies.
Voorbeeld behavioristisch: Een werknemer die beloond wordt met een salarisverhoging voor goede
prestaties zal die vaker herhalen.
,Hoe kennis vergaren in de psychologie?
Wetenschappelijk onderzoek vereist een kritische houding. Correlationeel onderzoek legt verbanden vast
maar kan geen causaliteit bewijzen. Experimenteel onderzoek manipuleert variabelen maar is soms
onethisch (bijv. pesterijen zijn niet te manipuleren in een experiment).
, Deel 2 — Sensatie en Perceptie
Van stimulatie naar sensatie
Sensatie = gewaarwording van een stimulus (fysieke stimulatie van een receptor → neurale impulsen).
Perceptie = interpretatie van die sensatie, beïnvloed door herinnering, motivatie en emotie.
→ Mensen (werknemers, consumenten) reageren op hun perceptie, niet op de objectieve realiteit.
Drie mechanismen bepalen welke stimuli worden omgezet in sensaties:
1. Transductie — Omvorming van fysieke energie (licht, geluid) naar een neurale impuls. Kleur en geluid
worden gecreëerd door de hersenen, niet door de buitenwereld.
2. Sensorische adaptatie — Receptoren worden minder gevoelig als een stimulus lang constant blijft.
Voorbeeld: je raakt snel gewend aan koud water na een duik in een meer.
3. Drempels:
• Absolute drempel: laagste niveau waarop een stimulus 50% van de gevallen wordt waargenomen
• Verschildrempel/JWV: minimale verschil dat in 50% van de gevallen opgemerkt wordt
• Wet van Weber: het JWV staat in proportionele verhouding tot de intensiteit van de stimulus
HRM-toepassing: Loonsverhogingen moeten minstens ~8% bedragen om effectief te zijn. Bij hogere lonen
moet de verhoging verhoudingsgewijs groter zijn (wet van Weber = afnemend grensnut).
Marketingtoepassing: Marketeers onderzoeken het JWV zodat kleine negatieve wijzigingen niet opgemerkt
worden, maar verbeteringen wel.
De werking van de zintuigen
Zintuig Stimulus Receptor Sensaties
Zicht Lichtgolven Staafjes & kegeltjes (retina) Kleur, helderheid,
beweging
Gehoor Geluidsgolven Haarcellen (basilair Toonhoogte, volume,
membraan) timbre
Tastzin Extern contact Zenuwuiteinden in huid Aanraking, warmte,
koude
Reuk Vluchtige substanties Olfactorische haartjes Geuren
Smaak Oplosbare substanties Smaakknopjes (tong) Smaken
Visueel systeem: Staafjes = gevoelig voor zwak licht. Kegeltjes = gevoelig voor kleuren. De blinde vlek is de
plek waar de oogzenuw het oog verlaat — de hersenen vullen dit automatisch aan.
Kleurwaarneming: Trichromatische theorie (3 typen kegeltjes: rood, groen, blauw) + Opponent-
procestheorie (complementaire kleurparen verklaren nabeelden).
