Samenvatting Didactisch Handelen 1 | VIVES | 2025/26

DIDACTISCH HANDELEN 1
HET DIDACTISCH MODEL




Doelen en beginsituatie = vertrekpunt opzetten krachtige onderwijsleersituatie

Leerinhoud, werkvormen, leermiddelen = puzzelstukjes van onderwijsleersituatie

Evaluatie = geeft richting aan onderwijsleersituatie zodat vooropgestelde doelen bereikt kunnen worden

DOELEN

Doelen als vertrekpunt van een krachtige leeromgeving

Je werkt altijd naar een doel, wil je een ander doel? Dan moet je de les gaan aanpassen

EERST DOELEN, DAN DE REST

 Weet waarom je het doet
 Weet waarom je het niet doet
 Weet waar je wil uitkomen en wat het startpunt is van leren
 Lesgeven vanuit hoge verwachtingen
o Ambitieus zijn voor iedereen
 Leerlingen die extra uitdaging nodig hebben, geven we niet genoeg uitdaging en
ze gaan onderpresteren
 Weet wat de voorkennis is dus welke doelen al bereikt werden

Doelgericht werken zorgt voor structuur. Zo weet je als leraar voor je les welk doel je wilt bereiken met de
leerlingen  zorgen dat je de juiste keuzes maakt

DOELEN GEVEN RICHTING

Doelgericht werken:

 Keuze leeractiviteit
 Keuze leerinhoud
 Keuze werkvorm
 Keuze leermiddelen




Caenen L. Didactisch handelen 1 Pagina 1 van 23

,  Doelen (geven richting)  wat wil ik dat mijn leerlingen kunnen op het einde van de les (3/4
doelen per les)

Basiscompetenties: begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen (doelen stel je in dit item op
het evaluatieformulier bij stage)

SOORTEN DOELEN




MINIMUMDOELEN
 Door de overheid
 Omvatten een minimum aan kennis, inzicht, vaardigheden en attitudes
 Sinds 1 september 2025 nieuwe kennisrijke minimumdoelen:
o Eind kleuter
o Eind vierde leerjaar
o Eind zesde leerjaar
 Focus Nederlands, wiskunde – kennisrijk curriculum
 Kennisrijke minimumdoelen:
o Essentiële kennis en vaardigheden die leerling nodig heeft
o Nadruk: diepgaande, gestructureerde en cumulatieve opbouw van kennis in
verschillende vakdisciplines
 Begrijpen en toepassen concepten in onderlinge samenhang
 Geordend volgens vakdisciplines:
o Nederlands
o Wiskunde
o Wetenschap en techniek
o Aardrijkskunde
o Geschiedenis
o Muzische vorming
o Lichamelijke opvoeding
o ICT
o Attitudes: persoonsvormende en socialiserende vaardigheden, leren leren en
leerondersteunende vaardigheden
o Frans (enkel 6e leerjaar)
 Moeten bereikt worden door meerderheid van de leerlingen
o In 6e leerjaar, minimumdoelen voor Nederlands en wiskunde te bereiken voor elke
individuele leerling
 Niet behaalt: klassenraad beslist autonoom of getuigschrift basisonderwijs
toegekend kan worden
 Onderwijsverstrekkers werken leerplandoelen uit op basis van nieuwe minimumdoelen
o Wordt opgevolgd door onderwijsinspectie



Caenen L. Didactisch handelen 1 Pagina 2 van 23

,LEERPLANDOELEN
 School beschrijft hoe ze onderwijsdoelen probeert te bereiken
 Erkende Vlaamse onderwijsinstellingen en Nederlandstalige onderwijsinstellingen in Brussel 
verplicht leerplan volgen door overheid goedgekeurd
o Vlaamse Regering keurt die goed op basis van een aantal criteria
 GO! en koepelorganisaties onderwijsnetten organiseren plannen
 In het leerplan:
o Onderwijsdoelen van overheid, op herkenbare wijze vastgelegd
o Schoolbestuur kan doelen uitdrukkelijk voor leerlingen formuleren toevoegen
o Voldoende ruimte voor inbreng van scholen, lerarenteams en leerlingen
 Gekozen door leraar & opgenomen in voorbereiding les
o = vertrekpunt uitwerken en opzetten lessen
 Verschillende lessen rond eenzelfde leerplandoel
 Rekeninghouden met harmonische ontwikkeling van leerlingen


LEERDOELEN
 Vertaald uit leerplandoelen door de klasleerkracht
 Opgesteld door de leerkracht
 Vertaling van de leerplandoelen
 Omschrijving van wat de leerling moet kennen of kunnen
 Leerdoel = leerinhoud + leeractiviteit
o Leerinhoud
 Inhoud die de leerlingen leren of waarmee de leerlingen iets doen
 Kennis, vaardigheden of attitudes
o Leeractiviteit
 Wat de leerlingen doen met de leerinhoud (= concreet waarneembaar)

LEERDOELEN DELEN EN ZICH ERMEE VERBINDEN
Duidelijke doelen linken met leerplan  helpen om gerichte leeractiviteit te ontwerpen en evalueren of
doelen bereikt zijn

Doelen bieden richting: hoe duidelijker je voor ogen hebt waar je de leerlingen wil krijgen, hoe beter je kan
aftoetsen waar ze nu al staan en welke de eerstvolgende haalbare stap voor hen is

Relevant om doelen te delen met leerlingen in begin van de les  zo schep je de juiste verwachtingen

 Weten waarom je iets doel = belangrijk voor de leermotivatie & vol te houden als iets niet lukt
 Zorgt voor actieve participatie en betrokkenheid  les is betekenisvol

Einde van de les:

 Samen met leerlingen terugblikken op leerdoelen

Leerlingen meer zelfgestuurd gaan leren  noodzakelijk dat leerlingen zich verbinden met doelen

 Verbinding zorgt dat leerlingen doelen begrijpen = inhoudelijke verbinding
 Zorgt dat beleving van doelen deelt en bespreekt met de leerlingen = emotionele verbinding

Waarom belangrijk dat leerlingen verbinding maken met de doelen?




Caenen L. Didactisch handelen 1 Pagina 3 van 23

,  Aandacht van leerlingen verschuift van taken afwerken, oefeningen maken,… naar leren en
bereiken van doelen
 Spreekt als leraar uit over wat leren voor jou is & wat je zal doen om dat mogelijk te maken in jouw
lessen
 Creëert openheid om leerlingen uit te nodigen om na te denken over hun bijdrage in realiseren
van doelen
o Vergroot betrokkenheid & kans op verwondering van leerlingen over het leren
 Kans om gerichter (tussentijds) te evalueren

LEERPLANNEN

 GO! (gemeenschapsonderwijs)
o Twee deelleerplannen:
 Kleuteronderwijs
 Lager onderwijs
o Geordend volgens leergebieden:
 Lichamelijke opvoeding
 Muzische vorming
 Taal
 Wereldoriëntatie
 Wiskunde
o Binnen elk leergebied = aansluiting verzekerd tussen kleuter en lager onderwijs 
verticale ordening 2-12 jaar mogelijk
o Leergebiedoverschrijdende eindtermen:
 Leren leren
 Sociale vaardigheden
 = niet expliciet opgenomen in doelstellingen
 Worden nagestreefd binnen alle leergebieden (taak van schoolteam om
die te integreren)
o Doelstellingen leerplan =
 Algemene doelstellingen van elk gebied
 Doelen van Pedagogisch Project GO! (PPGO)
 Begin van elk deelleerplan opgenomen
 Kinderen niet alleen leren leren, maar door onze pedagogische
benadering moeten ze sociaal vaardig worden
 Basisdoelstellingen van elk gebied
 Vormen minimumprogramma
o Zijn imperatief
 Vertalen minimumdoelstellingen in ontwikkelingslijnen en leerlijnen
o Gezamenlijk voor kleuter en lager onderwijs
 Differentiële doelstellingen van elk gebied
 Meer indicatief
o Noodzakelijke differentiatie en individualisering
 Onderscheiden:
o Verdiepingsdoelstellingen
 Gericht op hoger gedragsniveau
o Uitbreidingsdoelstellingen
 Didactische wenselijkheid
 Gericht op andere inhouden



Caenen L. Didactisch handelen 1 Pagina 4 van 23