Jeugdcriminologie
Jeugdcriminaliteit als actueel en brandend vraagstuk
- jongeren van 14 tot 21 jaar zijn oververtegenwoordigd als dader, maar ook als slachtoffer
- criminaliteit en onveiligheid in onze samenleving
onrust is van alle tijden (van Weringh, 1978) => de fundamentele verandering zit in hoe we als
samenleving, maatschappij naar deze problemen gaan kijken
breedmaatschappelijke observaties
(laat)moderne risicomaatschappij (Beck, 1992)
• onvoorwaardelijke geloof in wetenschap en kennis
• productie van welvaart < productie van risico’s
• toenemend risicobewustzijn, dalende risicoacceptatie
• ‘voorzorgsprincipe’ => de gedachte dat we de risico’s voor dat ze zich voordoen, maximaal
willen uitsluiten, willen minimaliseren
• “Dat is de succes paradox: hoe veiliger, welvarender en gezonder we worden, hoe panischer
we reageren op het laatste stukje tekort dat er nog is.” (interview met Marc Schuilenburg)
paradigmawissel
• van verzorgingsstaat naar een veiligheidsstaat
• van een post-crime naar een pre-crime samenleving (bv. om op basis van vermoedens al
optreden)
pre-crime samenleving
• strafrechtelijke inbreuk < reductie van veiligheidsrisico’s
• discussies over overlast, leefbaarheid, regulering van gedrag, normen en waarden, fatsoen…
we leven in een …
• controlecultuur, incidentencultuur
‘gevoel van urgentie’ en morele paniek
‘populaire mythen’ over (jeugd)criminaliteit
• ‘jeugddelinquentie stijgt spectaculair’
• ‘jeugddelinquenten beginnen steeds jonger’
• ‘jeugd wordt gewelddadiger’
• ‘jeugdcriminaliteit is etnisch gekleurd’
populaire mythen?
‘beeld is niet eenduidig’
1
, meerderheid is ‘relatief braaf’, niettemin…
• verschillende soorten jeugdcriminaliteit
• typische jeugdcriminaliteit en ernstige (gedrags)problematiek
- Jeugdcriminologie als wetenschap
jeugdcriminologie
jeugdgerichte specialisatie in de criminologie
definitieproblemen in de criminologie
studiedomein is breder geworden
criminologie tussen wetenschap en beleid
een nieuwe identiteit voor de criminologie?
nieuwe veiligheidsvraagstukken
interdisciplinariteit is geen evidentie
eigen begrippenkader en theorieën
criminologie als kruispuntwetenschap
dialectiek tussen normatieve- en gedragswetenschappen
bewaken van fundamenteel democratische principes
jeugdcriminologie
verzelfstandiging van een subdiscipline
evolutie in het leven adolescenten
langer ‘afhankelijk’, vroeger ‘volwassen’
‘moratorium van de jeugd’
Naar een ‘nieuwe staat van de jeugd’
Inleiding
‘Staat van de jeugd’
- Jeugdonderzoeksplatform (JOP)
interuniversitair en interdisciplinair steunpunt
gefinancierd door Vlaamse overheid
minister van jeugd (Benjamin Dalle)
- Monitoren als opdracht van het JOP
klassieke JOP-monitor en JOP-schoolmonitor/grootstedelijke monitor
- Decretale basis sinds 2008
één van de basisinstrumenten voor jeugd- en kinderrechtenbeleid
2
,Tussen continuïteit en actualiteit
- ‘Staat van de jeugd’ focus op heden + longitudinale ontwikkelingen
belang van (exacte) herhaling
inspelen op actuele thema’s
- Input stuurgroep en actoren uit diverse beleidsdomeinen en organisaties
- Volledig digitale afname
maximaal afstemmen op respondent
gebruik van roterende modules
JOP-monitor 2023
Respons
Wie zijn de jongeren uit de JOP-monitor 2023?
3
, School en werk
Schoolbeleving: een klassiek JOP-thema
- School als leeromgeving? School als leefomgeving?
sociale uitsluiting
responsiviteit van leerkrachten en school
…
- Onderscheid schoollopen in de grootstad of in niet-grootstedelijk Vlaanderen?
Sociale uitsluiting
- Veel jongeren voelen zich sociaal aanvaard, maar een duidelijke minderheid ervaart sociale
uitsluiting.
Wie voelt zich meer uitgesloten?
- Meisjes en vooral non-binaire jongeren
- Jongeren
uit gezinnen die (zeer tot nogal) moeilijk kunnen rondkomen met het gezinsinkomen
met ouders zonder diploma secundair onderwijs in de grootstad
met achtergrond buiten de EU in niet-grootstedelijk Vlaanderen
uit de B-stroom, die al eens een jaar moesten dubbelen of een B-attest kregen in de grootstad
- Spijbelaars!
Responsiviteit
- Variatie in de antwoorden
- Leerlingen evalueren bepaalde aspecten van de relatie met leerkrachten en de mogelijkheid om als
persoon te groeien als minder positief
Wie ervaart de leerkrachten en school als minder responsief?
- Jongeren
uit gezinnen die (zeer tot nogal) moeilijk kunnen rondkomen met het gezinsinkomen
met ouders zonder diploma secundair onderwijs in de grootstad
4
Jeugdcriminaliteit als actueel en brandend vraagstuk
- jongeren van 14 tot 21 jaar zijn oververtegenwoordigd als dader, maar ook als slachtoffer
- criminaliteit en onveiligheid in onze samenleving
onrust is van alle tijden (van Weringh, 1978) => de fundamentele verandering zit in hoe we als
samenleving, maatschappij naar deze problemen gaan kijken
breedmaatschappelijke observaties
(laat)moderne risicomaatschappij (Beck, 1992)
• onvoorwaardelijke geloof in wetenschap en kennis
• productie van welvaart < productie van risico’s
• toenemend risicobewustzijn, dalende risicoacceptatie
• ‘voorzorgsprincipe’ => de gedachte dat we de risico’s voor dat ze zich voordoen, maximaal
willen uitsluiten, willen minimaliseren
• “Dat is de succes paradox: hoe veiliger, welvarender en gezonder we worden, hoe panischer
we reageren op het laatste stukje tekort dat er nog is.” (interview met Marc Schuilenburg)
paradigmawissel
• van verzorgingsstaat naar een veiligheidsstaat
• van een post-crime naar een pre-crime samenleving (bv. om op basis van vermoedens al
optreden)
pre-crime samenleving
• strafrechtelijke inbreuk < reductie van veiligheidsrisico’s
• discussies over overlast, leefbaarheid, regulering van gedrag, normen en waarden, fatsoen…
we leven in een …
• controlecultuur, incidentencultuur
‘gevoel van urgentie’ en morele paniek
‘populaire mythen’ over (jeugd)criminaliteit
• ‘jeugddelinquentie stijgt spectaculair’
• ‘jeugddelinquenten beginnen steeds jonger’
• ‘jeugd wordt gewelddadiger’
• ‘jeugdcriminaliteit is etnisch gekleurd’
populaire mythen?
‘beeld is niet eenduidig’
1
, meerderheid is ‘relatief braaf’, niettemin…
• verschillende soorten jeugdcriminaliteit
• typische jeugdcriminaliteit en ernstige (gedrags)problematiek
- Jeugdcriminologie als wetenschap
jeugdcriminologie
jeugdgerichte specialisatie in de criminologie
definitieproblemen in de criminologie
studiedomein is breder geworden
criminologie tussen wetenschap en beleid
een nieuwe identiteit voor de criminologie?
nieuwe veiligheidsvraagstukken
interdisciplinariteit is geen evidentie
eigen begrippenkader en theorieën
criminologie als kruispuntwetenschap
dialectiek tussen normatieve- en gedragswetenschappen
bewaken van fundamenteel democratische principes
jeugdcriminologie
verzelfstandiging van een subdiscipline
evolutie in het leven adolescenten
langer ‘afhankelijk’, vroeger ‘volwassen’
‘moratorium van de jeugd’
Naar een ‘nieuwe staat van de jeugd’
Inleiding
‘Staat van de jeugd’
- Jeugdonderzoeksplatform (JOP)
interuniversitair en interdisciplinair steunpunt
gefinancierd door Vlaamse overheid
minister van jeugd (Benjamin Dalle)
- Monitoren als opdracht van het JOP
klassieke JOP-monitor en JOP-schoolmonitor/grootstedelijke monitor
- Decretale basis sinds 2008
één van de basisinstrumenten voor jeugd- en kinderrechtenbeleid
2
,Tussen continuïteit en actualiteit
- ‘Staat van de jeugd’ focus op heden + longitudinale ontwikkelingen
belang van (exacte) herhaling
inspelen op actuele thema’s
- Input stuurgroep en actoren uit diverse beleidsdomeinen en organisaties
- Volledig digitale afname
maximaal afstemmen op respondent
gebruik van roterende modules
JOP-monitor 2023
Respons
Wie zijn de jongeren uit de JOP-monitor 2023?
3
, School en werk
Schoolbeleving: een klassiek JOP-thema
- School als leeromgeving? School als leefomgeving?
sociale uitsluiting
responsiviteit van leerkrachten en school
…
- Onderscheid schoollopen in de grootstad of in niet-grootstedelijk Vlaanderen?
Sociale uitsluiting
- Veel jongeren voelen zich sociaal aanvaard, maar een duidelijke minderheid ervaart sociale
uitsluiting.
Wie voelt zich meer uitgesloten?
- Meisjes en vooral non-binaire jongeren
- Jongeren
uit gezinnen die (zeer tot nogal) moeilijk kunnen rondkomen met het gezinsinkomen
met ouders zonder diploma secundair onderwijs in de grootstad
met achtergrond buiten de EU in niet-grootstedelijk Vlaanderen
uit de B-stroom, die al eens een jaar moesten dubbelen of een B-attest kregen in de grootstad
- Spijbelaars!
Responsiviteit
- Variatie in de antwoorden
- Leerlingen evalueren bepaalde aspecten van de relatie met leerkrachten en de mogelijkheid om als
persoon te groeien als minder positief
Wie ervaart de leerkrachten en school als minder responsief?
- Jongeren
uit gezinnen die (zeer tot nogal) moeilijk kunnen rondkomen met het gezinsinkomen
met ouders zonder diploma secundair onderwijs in de grootstad
4
