Samenvatting Kwantitatieve methoden | Communicatiewetenschappen | VUB | 2025/26

Kwantitatieve methoden
= onderzoeksbenadering die vertrekt vanuit een systematische verzameling en analyse van numerieke data
met als doel patronen, relaties of effecten op te sporen
= op systematische manier grote hoeveelheden info verzamelen en analyseren
= onderzoekscompetenties waarbij datacollectie, -analyse, en rapportering van numerieke gegevens
centraal staat
=> combinatie en integratie van kennis, vaardigheden & attitudes die nodig zijn om zelfstandige
kwantitatieve methoden en analyses te ontwerpen



1) Onderzoeksmodellen
4 kenmerken kwantitatief onderzoek:
- objectiviteit: afstand van het onderzoeksobject (maar altijd wel wat subjectiviteit)
- variabelen meten: centrale concepten geoperationaliseerd in meetbare eenheden
- generaliseerbaarheid: uit een steekproef een conclusie trekken voor een populatie
- hypothesen toetsen: deductief onderzoek (bestaande theorieën toetsen met statistiek)




Vb:
Kwantitatief: enquête over vertrouwen in politieke communicatie (publiek onderzoek), experiment naar het
effect van framing op attitudes
Kwalitatief: framinganalyse van krantenkoppen rond migratie, diepte-interviews met influencers over
authenticiteit (marketingonderzoek)
Inhoudsanalyse van commentaren onder TikTokvideo’s kan beiden zijn


Filosofische benaderingen

 Positivisme

-> werkelijkheid bestaat onafhankelijk van onze waarneming

-> kennis ontstaat door observatie en metingen

-> doel: universele wetten ontdekken

, Post-positivisme

-> eigen mening van wetenschappers

-> onderzoek nooit volledig waardenvrij (bias)

-> kennis is voorlopig, kan weerlegd worden

-> doel: objectieve uitspraken doen



Onderzoeksmodel

Verschillende vormen onderzoeksprobleem:

- concepten nog niet in verband gebracht
- nog niet onderzocht bij bepaalde populatie
- nog niet in speciale context onderzocht
- verklaring voor bepaalde relaties

=> research gap



Deductieve benadering

theorie = stelling over hoe het fenomeen gaat optreden

-> falsifieerbaar, generaliseerbaar, gaat objectieve waarheid na, kritisch

=> bestaande theorie toetsen met hypothesen

hypothese = conclusie die ontstaat aan het einde van een reeks stellingen over een fenomeen

theorie -> hypothese -> operationalisatie -> data verzamelen -> conclusies trekken




Research gap -> doel onderzoek -> hypothese -> variabelen




causaal: oorzaak – gevolg, correlatie: beiden beïnvloeden elkaar

,4 stappen:

Stap 1: concepten bepalen

concept = theoretisch kenmerk dat je onderzoekt

Stap 2: concepten omzetten naar variabelen

variabele = vertaling van concept naar iets wat je kan meten (operationalisatie van concept)

-> verschilt van persoon tot persoon

Stap 3: meetniveau van variabelen bepalen

meetniveau => verschillende manieren om variabele te meten -> gevolgen voor analyse



*Meetniveau van de variabelen

 Discrete variabelen (= categorische variabele)

=> het aantal opties is beperkt (beperkt aantal categorieën)

- Nominale variabele: gelijkwaardige klassen benoemd met getal zonder waarde

Vb: mannen met 1 coderen en vrouwen met 2 (wilt niet zeggen dat de ene belangrijker is dan de andere)

*speciaal geval: binaire variable = dichotome variabele = nominale varibele met slechts 2 categorieën
(meestal 0 & 1) vb: aanwezigheid in de les



- Ordinale variabele: klassen met rangorde (ene wel belangrijker dan andere)

Vb: aantal kinderen



 Continue variabelen (= metrische variabele) (numerieke waarde)

=> oneindig veel opties

- Manifeste variabele: directe, éénvoudige meting mogelijk, 1 vraag mogelijk (vb: leeftijd)
- Latente variabele: abstract idee, geen directe meting mogelijk, verschillende aspecten (vb: mentale
gezondheid)

,Stap 4: positie van de variabelen
 Afhankelijke variabele
= y-variabele
= uitkomstvariabele
= onderwerp waarover je meer info wil verzamelen
= afhankelijk van andere variabelen


 Onafhankelijke variabele
= x-variabele
= predictor
= variabele die invloed heeft op andere variabelen
= beginpunt van analyse

, Soorten fouten

operationalisering moet zo goed mogelijk meten wat je wil meten

-> streven naar hoge validiteit



- systematische fout = fout die zich telkens weer voordoet

-> hoe hoger de systematische fouten hoe lager de validiteit



- willekeurige fout = fout die zich willekeurig voordoet

-> hoe hoger de willekeurige fouten hoe lager de betrouwbaarheid

-> standaardafwijking = gemiddelde afwijking van waarden t.o.v gemiddelde

-> variatie = kwadraat van standaardafwijking



 Interpretatiefout: respondent interpreteert de vraag niet juist
- door beperkte uitleg
- door moeilijke woorden
- door abstracte woorden
- door ontbrekend tijdskader
- door aanname in de vraag
- door dubbele vraag



 Vormingsfout: respondent doet weinig moeite om goed antwoord te geven
- door gebrek aan informatie om te antwoorden
- door gebrek aan herinnering
- door dat antwoordcategorieën niet passen
- door overlap in antwoordcategorieën



 Rapporteringsfout: respondent kan het juiste antwoord niet rapporteren
- door gebrek aan passende antwoordcategorie (antwoorden passen niet bij vraag)



 Oordeelfouten: gebrek aan wil om antwoord te geven

-> vertrouwen opbouwen: anonimiteit benadrukken, mogelijkheid om vraag niet te beantwoorden, eerst
andere vragen stellen