DEEL 3 VOEDINGSLEER
Over vegetarische en veganistische + niet-reguliere voedingssystemen
1) VEGETARISCHE EN VEGANISTISCHE VOEDINGSSYSTEMEN
REDENEN WAAROM
Ethische, morele en religieuze motieven
o Door een religie die consumptie van vlees of bepaalde vleessoorten of dierlijke producten verbied
o Ethische overtuigingen: voor zorg van dieren (welzijn) en omgaan met producten vd dieren
Filosofische motieven
o Gedachtegang sterk vertegenwoordigt om minder vlees en dierlijke producten te eten en meer
richting natuur
Economische motieven
o Plantaardige voeding biedt grotere mogelijkheid om groot deel vd bevolking te voeden
o Als iedereen dierlijk zou eten = tekort want wachten tot dier na eten van planten het omzet naar
vlees
o Minder vlees voor hele bevolking en meer plantaardig eten om meer mensen binnen de
bevolkingspopulatie te voeden
Zorg voor milieu
o Daling van uitstoot van broeikasgassen
o Productie en verwerking van vlees veroorzaakt grote uitstoot van broeikasgassen
o Natuurlijke, plantaardige voedingsmiddelen doe deze uitstoot dalen
Gezondheidsaspecten
o Door beperken van vlees is er een lagere consumptie van verzadigde vetzuren
o Brengt ook andere gezondheidsvoordelen met zich mee
Opmerking: vegetarisch is niet altijd gezonder, om dieet op goede en gezonde manier te volgen is er
kennis van zake nodig
Symbolen vegetarisme en veganisme:
1
,VEGETARISME => OVERZICHT: 6 VERSCHILLENDE VORMEN
Flexitariër - Eet nog wel vlees en vis maar ook vleesvervangers
Lacto-ovo-vegetariërs - Grootste groep
- Eten geen vlees, vis of gevogelte
- Eten wel melk(producten) en eieren
- Gevaar
o Tekort aan ijzer en vit B12 (vlees=bron)
Lacto-vegetariërs - Eten geen vlees, vis, gevogelte of eieren
- Eten wel melk en melkproducten + plantaardige VM’en
- Gevaar
o Tekort aan ijzer en vit B12
Pesco-vegetariërs - Eten geen vlees en gevogelte
- Eten wel vis, melk(producten en eieren + plantaardige VM
- Gevaar
o Weinig of geen gevaar door consumptie van vis
Semi-vegetariërs - Eten geen vlees
- Wel gevogelte, vis, melk(producten) en eieren +
plantaardige VM
- Gevaar
o Weinig tot geen voor tekorten
Veganisten - Eten geen dierlijk voedsel, ook niets afkomstig van dieren
zoals wol, zijde…
- Brengen het in in de gehele levensstijl
- Gevaar
o Bij niet oordeelkundig bereiden of combineren =
kans groot aantal tekorten
▪ Te lage inname van energie en eiwittten
▪ Tekort aan vit B12 en vit D
▪ Tekort aan Ca, Fe, Zn en I
!!! als dietist altijd aandacht schenken aan volwaardige inname van voeding !!!
Cijfers in Vlaanderen:
- 1% is veganistisch
- 3% is vegetariër
- 8% is flexitariër
➔ Populatie woont vooral in grootsteden en is jonger dan 34 jaar (grotere toename in Wallonië)
VEGETARISME: KANTTEKENING
➢ Vegetarisch is tegenwoordig breed begrip
o Wordt tegenwoordig vaak veel breder gebruikt
o Bij afname anamnese duidelijk navragen
o Wat eten ze nu en wat willen ze gaan eten
➢ Vegetarisme staat los van de teelt- of verwerkingsmethode van landbouwproducten
o Staat los van fair trade, biologische of natuurlijke teeltmethode
2
, VOORDELEN EN NADELEN VAN EEN VEGETARISTISCH/ VEGANISTISCH DIEET
Voordelen/risicor’s vegetarisch of veganistisch dieet (effecten op lange termijn)?
- Op lange termijn zijn de effecten niet gekend wegens onvoldoende studies
Wat weten we wel: uit studies bij lacto-ovo-vegetariërs blijkt:
- Verlaging bloeddruk
- Lager risico hart- en vaatziekten of coronaire hartziekten
- MAAR over algemeen hebben deze mensen een gezondere levensstijl (bewegen, niet roken, weinig
alcohol…) = speelt ook belangrijke rol
ZUIGELINGEN OF JONGE KINDEREN OOK VOEDINGSBEPERKINGEN OPLEGGEN
= Problemen zuigelingen of jonge kinderen vegetarisch of veganistische voedingsbeperkingen hebben
Meer weglaten of verbieden uit voeding = MEER tekorten → Te weinig studies hiernaar en te weinig studies
met kinderen om hier conclusies uit te trekken
!!! uit casuïstiek of gevallenstudie is gebleken dat:
- Bij veganistische voeding = grotere kans op tekort van
o vit B12
o Ca, Fe en Zn
o In mindere maten ook eiwitten
!!! epidemiologische studies bij volwassenen met vegetarisch dieet
- Geen nadelige effecten
- Enkel voordelen voor plantaardige voeding tov omnivoor dieet (gecombineerd)
o Gunstiger lipidenprofiel: gehalte cholesterol is gunstiger
o Hogere hoeveelheid antioxidanten en of bioactieve stoffen door plantaardige voeding
o Hogere inname van voedingsvezels = vele voordelen zie cursus
o Lagere kans overgewicht
GEZONDHEIDSRISICO’S VAN VEGETARISME
!!! bij beperkte consumptie van vlees en vis bv. pesco- of flexitariër = geen risico’s aan verbonden
GEEN vlees of vis meer consumeren = kans op enkele tekorten
- Ijzer en vitamine B12
- Ook in situaties waarbij behoefte aan bepaalde VS verhoogd is = tekorten kunnen optreden
o Bv. Ca, Zn en I
- Geen vis consumeren = tekort aan omega-3 vetzuren
3
Over vegetarische en veganistische + niet-reguliere voedingssystemen
1) VEGETARISCHE EN VEGANISTISCHE VOEDINGSSYSTEMEN
REDENEN WAAROM
Ethische, morele en religieuze motieven
o Door een religie die consumptie van vlees of bepaalde vleessoorten of dierlijke producten verbied
o Ethische overtuigingen: voor zorg van dieren (welzijn) en omgaan met producten vd dieren
Filosofische motieven
o Gedachtegang sterk vertegenwoordigt om minder vlees en dierlijke producten te eten en meer
richting natuur
Economische motieven
o Plantaardige voeding biedt grotere mogelijkheid om groot deel vd bevolking te voeden
o Als iedereen dierlijk zou eten = tekort want wachten tot dier na eten van planten het omzet naar
vlees
o Minder vlees voor hele bevolking en meer plantaardig eten om meer mensen binnen de
bevolkingspopulatie te voeden
Zorg voor milieu
o Daling van uitstoot van broeikasgassen
o Productie en verwerking van vlees veroorzaakt grote uitstoot van broeikasgassen
o Natuurlijke, plantaardige voedingsmiddelen doe deze uitstoot dalen
Gezondheidsaspecten
o Door beperken van vlees is er een lagere consumptie van verzadigde vetzuren
o Brengt ook andere gezondheidsvoordelen met zich mee
Opmerking: vegetarisch is niet altijd gezonder, om dieet op goede en gezonde manier te volgen is er
kennis van zake nodig
Symbolen vegetarisme en veganisme:
1
,VEGETARISME => OVERZICHT: 6 VERSCHILLENDE VORMEN
Flexitariër - Eet nog wel vlees en vis maar ook vleesvervangers
Lacto-ovo-vegetariërs - Grootste groep
- Eten geen vlees, vis of gevogelte
- Eten wel melk(producten) en eieren
- Gevaar
o Tekort aan ijzer en vit B12 (vlees=bron)
Lacto-vegetariërs - Eten geen vlees, vis, gevogelte of eieren
- Eten wel melk en melkproducten + plantaardige VM’en
- Gevaar
o Tekort aan ijzer en vit B12
Pesco-vegetariërs - Eten geen vlees en gevogelte
- Eten wel vis, melk(producten en eieren + plantaardige VM
- Gevaar
o Weinig of geen gevaar door consumptie van vis
Semi-vegetariërs - Eten geen vlees
- Wel gevogelte, vis, melk(producten) en eieren +
plantaardige VM
- Gevaar
o Weinig tot geen voor tekorten
Veganisten - Eten geen dierlijk voedsel, ook niets afkomstig van dieren
zoals wol, zijde…
- Brengen het in in de gehele levensstijl
- Gevaar
o Bij niet oordeelkundig bereiden of combineren =
kans groot aantal tekorten
▪ Te lage inname van energie en eiwittten
▪ Tekort aan vit B12 en vit D
▪ Tekort aan Ca, Fe, Zn en I
!!! als dietist altijd aandacht schenken aan volwaardige inname van voeding !!!
Cijfers in Vlaanderen:
- 1% is veganistisch
- 3% is vegetariër
- 8% is flexitariër
➔ Populatie woont vooral in grootsteden en is jonger dan 34 jaar (grotere toename in Wallonië)
VEGETARISME: KANTTEKENING
➢ Vegetarisch is tegenwoordig breed begrip
o Wordt tegenwoordig vaak veel breder gebruikt
o Bij afname anamnese duidelijk navragen
o Wat eten ze nu en wat willen ze gaan eten
➢ Vegetarisme staat los van de teelt- of verwerkingsmethode van landbouwproducten
o Staat los van fair trade, biologische of natuurlijke teeltmethode
2
, VOORDELEN EN NADELEN VAN EEN VEGETARISTISCH/ VEGANISTISCH DIEET
Voordelen/risicor’s vegetarisch of veganistisch dieet (effecten op lange termijn)?
- Op lange termijn zijn de effecten niet gekend wegens onvoldoende studies
Wat weten we wel: uit studies bij lacto-ovo-vegetariërs blijkt:
- Verlaging bloeddruk
- Lager risico hart- en vaatziekten of coronaire hartziekten
- MAAR over algemeen hebben deze mensen een gezondere levensstijl (bewegen, niet roken, weinig
alcohol…) = speelt ook belangrijke rol
ZUIGELINGEN OF JONGE KINDEREN OOK VOEDINGSBEPERKINGEN OPLEGGEN
= Problemen zuigelingen of jonge kinderen vegetarisch of veganistische voedingsbeperkingen hebben
Meer weglaten of verbieden uit voeding = MEER tekorten → Te weinig studies hiernaar en te weinig studies
met kinderen om hier conclusies uit te trekken
!!! uit casuïstiek of gevallenstudie is gebleken dat:
- Bij veganistische voeding = grotere kans op tekort van
o vit B12
o Ca, Fe en Zn
o In mindere maten ook eiwitten
!!! epidemiologische studies bij volwassenen met vegetarisch dieet
- Geen nadelige effecten
- Enkel voordelen voor plantaardige voeding tov omnivoor dieet (gecombineerd)
o Gunstiger lipidenprofiel: gehalte cholesterol is gunstiger
o Hogere hoeveelheid antioxidanten en of bioactieve stoffen door plantaardige voeding
o Hogere inname van voedingsvezels = vele voordelen zie cursus
o Lagere kans overgewicht
GEZONDHEIDSRISICO’S VAN VEGETARISME
!!! bij beperkte consumptie van vlees en vis bv. pesco- of flexitariër = geen risico’s aan verbonden
GEEN vlees of vis meer consumeren = kans op enkele tekorten
- Ijzer en vitamine B12
- Ook in situaties waarbij behoefte aan bepaalde VS verhoogd is = tekorten kunnen optreden
o Bv. Ca, Zn en I
- Geen vis consumeren = tekort aan omega-3 vetzuren
3
