STATIONSPROEF (10 SP.) – DEEL 4
Wat vind je terug in dit document?
• Gastro-enterologie
• Pneumologie
• Cardiologie + vaatheelkunde
BELANGRIJK
Dit document heb ik opgesteld als studie- en oefenmateriaal ter voorbereiding op de
stationsproef van de masteropleiding Geneeskunde aan de KU Leuven. De inhoud en
scenario's zijn gebaseerd op oude examenvragen, leerstof uit de bachelor/master en
stagekennis. Bij het opstellen en structureren van dit document heb ik ook AI gebruikt.
Alle patiëntennamen zijn fictief. Eventuele gelijkenissen met bestaande personen zijn
volledig toevallig.
De voorbeeldzinnen en formuleringen zijn puur bedoeld als houvast (niet om letterlijk van
buiten te leren of exact over te nemen tijdens de stationsproef). Ze zijn er vooral om
structuur, klinisch redeneren en communicatie te oefenen. De geheugensteuntjes die je
hier en daar terugvindt, werkten voor mij persoonlijk goed. Gebruik gerust je eigen
geheugensteuntjes of formuleringen als die beter bij jou passen.
Tot slot: ik heb dit document zo zorgvuldig mogelijk samengesteld, maar ik kan niet
garanderen dat alles perfect aansluit bij wat er tijdens een officiële stationsproef
verwacht wordt. Sommige onderdelen zijn misschien wat beknopter dan nodig, andere
misschien wat uitgebreider. Gebruik het als basis en vul aan waar nodig.
Veel succes!
,GASTRO-ENTEROLOGIE
KO ABDOMEN
ALGEMENE RICHTLIJNEN
Houding patiënt: ontspannen, in ruglig, armen naast zich, benen eventueel geplooid,
abdomen volledig zichtbaar, ontkleed tot op onderbroek en bh, rechter zijde van patiënt
KLINISCH ONDERZOEK
• Inspectie
o Contouren
▪ Obees, opgezet (veralgemeend, gelokaliseerd), peristalsis, pulsaties,
umbilicus
o Huid
▪ Littekens, kleur, letsels, veneuze structuren
• Auscultatie
o Voor palpatie, minstens één kwadrant
o Normaal: weinig/spaarzaam – normaal – levendig – zeer levendig
o Hypoperistalsis: verminderd
o Hyperperistalsis: toegenomen bij gastro-enteritis of obstructie
o Afwezig bij paralytische ileus/acute peritoneale prikkeling bij acute peritonitis,
maagperforatie, grote buikoperatie
o Vasculaire geluiden
• Percussie
o Peritonitis
▪ Pijn evalueren bij lichte percussie (percussiepijn)
o Lever
▪ Grootte bepalen → 4-8 cm midsternaal, 6-12 cm midclaviculair
▪ Evaluatie hepatomegalie
o Milt
▪ Percussie laag anterior thoraxwand links naar lateraal → tympaan prominent
lateraal = geen vergrote milt
▪ Voorste axillaire lijn ICR9L (laagste ICR voorste axillaire lijn) → tympaan →
diep inademen → tympaan als normaal milt; dof als vergrote milt
▪ Meestal niet percuteerbaar
▪ Slechts matige accuraatheid voor detectie van vergrote milt
o Gevulde blaas, ascites, abnormale massa’s, opsporen vrije lucht
• Palpatie
o Peritonitis
▪ Pijn evalueren bij oppervlakkige palpatie
▪ Loslaatpijn
o Diepe palpatie voor evaluatie lever en milt (en nieren/galblaas/aorta)
▪ Lever
• Vaak niet voelbaar, palpeerbaar indien vergroot of naar onder verplaatst
• Onderzoek met vingertoppen of radiale zijde van wijsvinger, eventueel
linker hand onder pt plaatsen, begin palpatie laag genoeg (onder dofheid)
, in rechter fossa, vraag pt diep in te ademen, indien palpabel: let op
hardheid, onregelmatigheid, pijn, probeer anterieure vlak te beoordelen
• Pijnlijke lever(rand)
o Plotse uitzetting → acute rechter HF, acute hepatitis
o Lokale ontsteking → leverabces
▪ Milt
• Normale milt is (meestal) niet palpabel, dus steeds beschouwen als
vergroot wanneer palpabel
• Meestal pas palpabel wanneer sterk vergroot (maar niet steeds palpabel,
zelfs indien vergroot!)
• Milt vergroot van onder linker ribbenboog naar navel/rechter fossa toe
(mediaal en naar onder)
• Techniek
o (Ruglig of) rechter zijlig met benen geplooid
o Linker hand ondersteunt onderste deel dorsale ribbenrooster
o Beginnen voelen vanaf navel naar linker hypochonder toe
o Pt diep laten inademen
▪ Galblaas
• Normaal niet palpabel, ligt achter en onder leverrand
• Teken van Courvoisier: vergrote palpabele galblaas met icterus
o Pancreastumoren
o Benigne pancreasaandoeningen
• Teken van Murphy: plotse toename pijn thv galblaaspunt bij diepe
inspiratie
o Acute cholecystitis
• Peritonitis
o Pijn bij het hoesten
o Zuchten: buik stil enkel thorax beweegt
o Auscultatie: afwezigheid van peristaltiek
o Vervoerspijn
o Pijn bij (lichte) percussie
o Pijn bij oppervlakkige palpatie
o Loslaatpijn bij palpatie (‘rebound tenderness’)
o (Onwillekeurig) spierverzet
• Acute appendicitis
o Anamnese: verloop pijn → migrerend van navel naar rechter fossa
o Peritonitis: hoestpijn, percussiepijn, loslaatpijn, spierverzet
o Pijnpunt van McBurney: op 2/3 afstand tussen navel en SIAS
▪ CAVE atypische lokalisaties → pijn kan om het even waar in re onderste
kwadrant
o Teken van Rovsing: druk linker fossa veroorzaakt pijn in rechter fossa
o Gerefereerde loslaatpijn: loslaten linker fossa doet pijn rechts
o Psoasteken (retrocaecaal)
▪ Pijn bij plooien rechter dij tegen weerstand in rugligging
▪ Pijn bij passieve extensie rechter dij in linker zijligging
o Obturator teken (retrocaecaal)
▪ Pijn bij passieve interne rotatie van heup
, ▪ Onderzoeker beweegt onderbeen lateraalwaarts terwijl hij/zij drukt uitoefent
op de laterale zijde van de knie, waardoor interne rotatie van de femur
o PPA
o Alvarado: migratie pijn naar rechter onderste kwadrant, anorexia of ketonen in
urine, nausea of braken, pijn/gevoeligheid rechter onderste kwadrant, loslaatpijn,
koorts
• Hepatomegalie
o Voelbare vergrote lever
o Gynaecomastie
o Spider naevi
o Icterus
o Flapping tremor
o Erythema palmare
,Gestoorde levertesten op arbeidsonderzoek
Situatie
Patiënt:
• Naam: De Smet
• Voornaam: Jan
• Leeftijd: 52 jaar
Zorgsetting: Huisartsenpraktijk
Reden van aanmelding: De patiënt werd doorverwezen door de arbeidsgeneesheer
wegens gestoorde levertesten, met een sterk verhoogde γGT en mild verhoogde
transaminasen. De patiënt is zelf asymptomatisch en komt op consultatie voor verdere
evaluatie en uitleg.
Uw opdracht:
• U voert een gerichte anamnese bij een patiënt met gestoorde levertesten.
• U interpreteert het biochemisch patroon van de levertesten.
• U formuleert relevante differentiële diagnoses.
• U stelt een gericht aanvullend onderzoeks- en follow-upbeleid voor en licht dit toe
aan de patiënt.
Uitwerking
Absoluut niet te missen
• Patroon bepalen: hepatocellulair (AST/ALT) vs cholestatisch (ALP/γGT/bilirubine) vs
gemengd.
• Alcohol kwantificeren (standaardglazen/week, binges) + medicatie/supplementen
(paracetamol, statines, kruiden).
• Red flags/ernst: icterus, jeuk, donkere urine/bleke stoelgang, bloedingsneiging,
verwardheid, ascites, GI-bloeding ➔ urgent.
• Belangrijk lab naast transaminasen: bilirubine, ALP, INR, albumine, trombocyten
(leverfunctie/portale hypertensie).
• Eerste beeldvorming: echografie abdomen (steatose, galwegdilatatie, massa,
tekenen van cirrose).
• Fibrose-inschatting: FIB-4/NAFLD fibrosis score + evt. transiënte elastografie
(FibroScan) bij persisterende afwijkingen/risicoprofiel.
• Follow-up na interventie (bv. 4-6 weken alcoholstop/gewicht/medicatie-aanpassing)
met herhaling labo.
• Meest waarschijnlijk bij “drinkt veel + γGT↑”: alcohol-geassocieerde leverziekte
(steatose/steatohepatitis).
• Echo als eerste beeldvorming is logisch.
,• FibroScan is zinvol om fibrose te screenen bij risicopatiënten of aanhoudende
stoornissen.
• “Biopsie”: niet eerstelijn en zelden nodig bij een klassieke setting; pas bij
onduidelijke etiologie of discrepantie (specialist).
• DD “galwegobstructie”: kan, maar dan verwacht je vaker ALP/bilirubine↑ en klachten
(jeuk, icterus, cholestatische urine/stoelgang).
• Alleen ‘γGT gestegen = alcohol’ is te kort door de bocht: γGT stijgt ook bij o.a.
metabool syndroom/MASLD, medicatie, cholestase.
• Je moet ALP + bilirubine + INR/albumine + trombocyten expliciet meenemen: dat
bepaalt urgentie en ernst.
Samenvatting
Bij gestoorde levertesten op arbeidsonderzoek (bv. γGT sterk verhoogd + mild verhoogde
transaminasen) is je voorkeursdiagnose meestal alcohol-geassocieerde leverziekte
(vaak steatose; soms steatohepatitis). Maar: γGT is niet specifiek ➔ je moet altijd
patroon + context + herhaling + beeldvorming combineren vóór je “alcohollever”
vastpint.
Structuur van gesprek
Gerichte anamnese
Impact
• Symptomen: moeheid, anorexie, nausea, jeuk, icterus, buikomtrek, enkeloedeem,
hematomen, GI-bloeding, sufheid/“brain fog”.
• Functioneren: werk, slaap, alcoholgebruik als coping.
Rode vlaggen
• Icterus, koorts + RUQ-pijn, hematemesis/melena, verwardheid, snelle
achteruitgang, onverklaarde vermagering.
Context / oorzaken
• Alcohol: aantal standaardglazen/dag/week, binges, sinds wanneer,
ontwenningsverschijnselen.
• Metabool: gewichtstoename, DM2, dyslipidemie, AHT.
• Medicatie/toxisch: paracetamol, anti-epileptica, antibiotica, statines,
kruiden/supplementen, anabolen.
• Viraal risico: IV-drugs, tattoos, seksuele risico’s, transfusie, herkomst/ reizen
(HBV/HCV).
• Familiaal: hemochromatose, leverziekte.
• Auto-immuun (indien passend): jeuk, arthralgie, andere auto-immuunziekten.
,Meest waarschijnlijke diagnose + DD
• Voorkeursdiagnose (bij “γGT++ + alcohol”): Alcohol-geassocieerde leverziekte
(meestal steatose, soms steatohepatitis).
• “Steatose en steatohepatitis kunnen niet betrouwbaar onderscheiden worden op
basis van standaard leverlabo’s of echografie. Steatohepatitis wordt gekenmerkt
door ontsteking en hepatocytaire schade, wat het risico op fibrose bepaalt. In de
klinische praktijk gebruiken we fibrose-inschatting (zoals elastografie) om patiënten
met mogelijk steatohepatitis te identificeren; de gouden standaard blijft
leverbiopsie.”
• DD/
o MASLD (Metabolic dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease)/MASH
(Metabolic dysfunction-Associated SteatoHepatitis) (metabool, vooral bij
BMI↑/DM/dyslipidemie).
▪ “De lever zit vol vet door ongezonde stofwisseling, soms raakt hij daardoor
ontstoken.”
o Viraal hepatitis (HBV/HCV).
o Medicatie-/toxisch (paracetamol, AB, anti-epileptica, kruiden, suppelmenten)
o Hemochromatose (te veel ijzer stapelt zich op in de lever, ijzer beschadigt
levercellen)
o Cholestase/obstructie (galstenen, stricturen, PBC/PSC, cholestatische DILI)
afhankelijk van ALP/bilirubine
Verdere onderzoeken
Basis labo (etiologie + leverfunctie)
• Herhaal/completeer: AST, ALT, ALP, γGT, bilirubine
• INR, albumine, volledig bloedbeeld incl. trombocyten
• Nierfunctie (en metabool profiel: glucose/HbA1c, lipiden)
Etiologie-gericht (eerste stap)
• HBsAg, anti-HBc, anti-HCV (± HCV-RNA bij positief)
• Ferritine + transferrinesaturatie (TSAT) (hemochromatose-screen)
• Overweeg: auto-immuun markers (ANA, SMA, IgG) via specialist/2e lijn.
Beeldvorming
• Echografie abdomen als eerste keuze (steatose, galwegen, massa, tekenen van
chronische leverziekte).
Fibrose-risico
• FIB-4 (met leeftijd, AST/ALT, trombocyten) en bij verhoogd risico:
FibroScan/doorverwijzing.
,Beleid (wat zeg je tegen de patiënt)
• Leg uit: “leverenzymen zijn signalen van leverstress, niet automatisch ‘cirrose’.”
• Alcoholinterventie: concrete afspraak (stop/sterk minderen), evt. ondersteuning
(motivational interviewing, verslavingszorg).
• Leefstijl: gewicht, beweging, voeding (zeker als MASLD mee speelt).
• Hercontrole: herhaal labo na 4-6 weken (of sneller bij alarmsymptomen).
• Verwijzen bij: persisterend verhoogd, vermoeden gevorderde fibrose/cirrose
(trombocytopenie, INR↑, albumine↓), duidelijke cholestase, of onduidelijke
etiologie.
,Gastro-enteritis
Situatie
Patiënt:
• Naam: De Smet
• Voornaam: Laura
• Leeftijd: 55 jaar
Zorgsetting: Huisartsenpraktijk
Reden van aanmelding: Sinds vanmorgen braken + diarree (evt. lichte koorts). Vraagt
medicatie en vraagt of ze volgende week op skireis mag.
Uw opdracht: Anamnese, KO, meest waarschijnlijke diagnose, beleid.
Uitwerking
Absoluut niet te missen
• Hydratatiestatus + vitale parameters (risico dehydratie/shock).
• Rode vlaggen voor urgente DD:
o Bloed/slijm in stoelgang, hoge koorts, ernstige/gelokaliseerde buikpijn of
peritoneale prikkeling
o Sufheid, collaps, hypotensie, tachycardie, ernstige dehydratie (weinig/geen
urine)
o Immuunsuppressie, zwangerschap, hoge leeftijd/frail, relevante comorbiditeit
o Antibiotica recent/hospitalisatie ➔ denk C. difficile
• Differentieer “acute gastro-enteritis” vs. niet-infectieus/abdominaal acuut
(appendicitis, ileus, pancreatitis, …).
• Beleid draait primair om rehydratatie (ORS); medicatie is adjuvant.
• Loperamide alleen bij waterige diarree zonder koorts/bloed (niet bij
dysenterie/koorts).
• Hygiëne + isolatieadvies (zeker bij norovirus-achtig beeld): wie in voeding/zorg werkt
best minstens 48u symptoomvrij alvorens te hervatten.
Samenvatting
Mevrouw De Smet heeft acuut sinds vanochtend braken en waterige diarree, passend bij
virale gastro-enteritis. Ik evalueer vooral uitdroging en alarmsymptomen. Als er geen
rode vlaggen zijn, is het beleid ORS/rehydratatie, eventueel anti-emeticum en
symptomatische behandeling; duidelijke safety-net en follow-up. Skireis kan doorgaans
als ze 48u volledig klachtenvrij is en weer normaal eet/drinkt.
, Structuur van gesprek
Gerichte anamnese
Impact (I)
• “Kunt u drinken binnenhouden?” “Hoe vaak braakt u?”
• “Hoe vaak diarree? Kunt u nog plassen? Wanneer voor het laatst?”
• “Duizelig bij rechtstaan? Flauwtes?”
Waarom: ernst/dehydratie inschatten.
Rode vlaggen (R)
• Stool: bloed/slijm? zwarte stoelgang?
• Koorts: hoe hoog? rillingen?
• Buikpijn: diffuus krampend vs. gelokaliseerd (RLQ/epigastrisch)
• Neurologisch/algemeen: suf, verward, nekstijf?
• Risico’s: zwangerschap, immuunsuppressie, hoge leeftijd/frail, nierlijden
• C. difficile risico: recente AB, PPI, recent ziekenhuis/woonzorgcentrum
Waarom: triage + DD “acute buik”, sepsis, invasieve diarree.
Context (C)
• Start en verloop (plots/geleidelijk), contact met zieken, voedsel (buffet/kip/ei/zuivel),
reizen, kinderopvang, uitbraak.
• Medicatie/allergieën; intake (alcohol), chronische aandoeningen.
Waarom: oorzaak (viraal/voedseltoxicatie/bacterieel), complicatierisico.
SOCRATES
• Site: buikpijn? waar?
• Onset: sinds wanneer, acuut?
• Character: krampen? projectielbraken?
• Radiation
• Associated: koorts, bloed, tenesmen, dysurie, rash
• Timing: frequentie, nachtelijk?
• Exacerbating/relieving: eten/drinken triggert?
• Severity: pijnscore?
Klinisch onderzoek
• Algemene indruk + vitale parameters: T°, HR, RR, ademfreq, saturatie.
• Dehydratie: mucosa droog, huidturgor (beperkt bij ouderen), capillary refill,
orthostase, mentale status.
• Abdomen: inspectie, auscultatie, palpatie (diffuus vs gelokaliseerd), peritoneale
tekenen.
Wat vind je terug in dit document?
• Gastro-enterologie
• Pneumologie
• Cardiologie + vaatheelkunde
BELANGRIJK
Dit document heb ik opgesteld als studie- en oefenmateriaal ter voorbereiding op de
stationsproef van de masteropleiding Geneeskunde aan de KU Leuven. De inhoud en
scenario's zijn gebaseerd op oude examenvragen, leerstof uit de bachelor/master en
stagekennis. Bij het opstellen en structureren van dit document heb ik ook AI gebruikt.
Alle patiëntennamen zijn fictief. Eventuele gelijkenissen met bestaande personen zijn
volledig toevallig.
De voorbeeldzinnen en formuleringen zijn puur bedoeld als houvast (niet om letterlijk van
buiten te leren of exact over te nemen tijdens de stationsproef). Ze zijn er vooral om
structuur, klinisch redeneren en communicatie te oefenen. De geheugensteuntjes die je
hier en daar terugvindt, werkten voor mij persoonlijk goed. Gebruik gerust je eigen
geheugensteuntjes of formuleringen als die beter bij jou passen.
Tot slot: ik heb dit document zo zorgvuldig mogelijk samengesteld, maar ik kan niet
garanderen dat alles perfect aansluit bij wat er tijdens een officiële stationsproef
verwacht wordt. Sommige onderdelen zijn misschien wat beknopter dan nodig, andere
misschien wat uitgebreider. Gebruik het als basis en vul aan waar nodig.
Veel succes!
,GASTRO-ENTEROLOGIE
KO ABDOMEN
ALGEMENE RICHTLIJNEN
Houding patiënt: ontspannen, in ruglig, armen naast zich, benen eventueel geplooid,
abdomen volledig zichtbaar, ontkleed tot op onderbroek en bh, rechter zijde van patiënt
KLINISCH ONDERZOEK
• Inspectie
o Contouren
▪ Obees, opgezet (veralgemeend, gelokaliseerd), peristalsis, pulsaties,
umbilicus
o Huid
▪ Littekens, kleur, letsels, veneuze structuren
• Auscultatie
o Voor palpatie, minstens één kwadrant
o Normaal: weinig/spaarzaam – normaal – levendig – zeer levendig
o Hypoperistalsis: verminderd
o Hyperperistalsis: toegenomen bij gastro-enteritis of obstructie
o Afwezig bij paralytische ileus/acute peritoneale prikkeling bij acute peritonitis,
maagperforatie, grote buikoperatie
o Vasculaire geluiden
• Percussie
o Peritonitis
▪ Pijn evalueren bij lichte percussie (percussiepijn)
o Lever
▪ Grootte bepalen → 4-8 cm midsternaal, 6-12 cm midclaviculair
▪ Evaluatie hepatomegalie
o Milt
▪ Percussie laag anterior thoraxwand links naar lateraal → tympaan prominent
lateraal = geen vergrote milt
▪ Voorste axillaire lijn ICR9L (laagste ICR voorste axillaire lijn) → tympaan →
diep inademen → tympaan als normaal milt; dof als vergrote milt
▪ Meestal niet percuteerbaar
▪ Slechts matige accuraatheid voor detectie van vergrote milt
o Gevulde blaas, ascites, abnormale massa’s, opsporen vrije lucht
• Palpatie
o Peritonitis
▪ Pijn evalueren bij oppervlakkige palpatie
▪ Loslaatpijn
o Diepe palpatie voor evaluatie lever en milt (en nieren/galblaas/aorta)
▪ Lever
• Vaak niet voelbaar, palpeerbaar indien vergroot of naar onder verplaatst
• Onderzoek met vingertoppen of radiale zijde van wijsvinger, eventueel
linker hand onder pt plaatsen, begin palpatie laag genoeg (onder dofheid)
, in rechter fossa, vraag pt diep in te ademen, indien palpabel: let op
hardheid, onregelmatigheid, pijn, probeer anterieure vlak te beoordelen
• Pijnlijke lever(rand)
o Plotse uitzetting → acute rechter HF, acute hepatitis
o Lokale ontsteking → leverabces
▪ Milt
• Normale milt is (meestal) niet palpabel, dus steeds beschouwen als
vergroot wanneer palpabel
• Meestal pas palpabel wanneer sterk vergroot (maar niet steeds palpabel,
zelfs indien vergroot!)
• Milt vergroot van onder linker ribbenboog naar navel/rechter fossa toe
(mediaal en naar onder)
• Techniek
o (Ruglig of) rechter zijlig met benen geplooid
o Linker hand ondersteunt onderste deel dorsale ribbenrooster
o Beginnen voelen vanaf navel naar linker hypochonder toe
o Pt diep laten inademen
▪ Galblaas
• Normaal niet palpabel, ligt achter en onder leverrand
• Teken van Courvoisier: vergrote palpabele galblaas met icterus
o Pancreastumoren
o Benigne pancreasaandoeningen
• Teken van Murphy: plotse toename pijn thv galblaaspunt bij diepe
inspiratie
o Acute cholecystitis
• Peritonitis
o Pijn bij het hoesten
o Zuchten: buik stil enkel thorax beweegt
o Auscultatie: afwezigheid van peristaltiek
o Vervoerspijn
o Pijn bij (lichte) percussie
o Pijn bij oppervlakkige palpatie
o Loslaatpijn bij palpatie (‘rebound tenderness’)
o (Onwillekeurig) spierverzet
• Acute appendicitis
o Anamnese: verloop pijn → migrerend van navel naar rechter fossa
o Peritonitis: hoestpijn, percussiepijn, loslaatpijn, spierverzet
o Pijnpunt van McBurney: op 2/3 afstand tussen navel en SIAS
▪ CAVE atypische lokalisaties → pijn kan om het even waar in re onderste
kwadrant
o Teken van Rovsing: druk linker fossa veroorzaakt pijn in rechter fossa
o Gerefereerde loslaatpijn: loslaten linker fossa doet pijn rechts
o Psoasteken (retrocaecaal)
▪ Pijn bij plooien rechter dij tegen weerstand in rugligging
▪ Pijn bij passieve extensie rechter dij in linker zijligging
o Obturator teken (retrocaecaal)
▪ Pijn bij passieve interne rotatie van heup
, ▪ Onderzoeker beweegt onderbeen lateraalwaarts terwijl hij/zij drukt uitoefent
op de laterale zijde van de knie, waardoor interne rotatie van de femur
o PPA
o Alvarado: migratie pijn naar rechter onderste kwadrant, anorexia of ketonen in
urine, nausea of braken, pijn/gevoeligheid rechter onderste kwadrant, loslaatpijn,
koorts
• Hepatomegalie
o Voelbare vergrote lever
o Gynaecomastie
o Spider naevi
o Icterus
o Flapping tremor
o Erythema palmare
,Gestoorde levertesten op arbeidsonderzoek
Situatie
Patiënt:
• Naam: De Smet
• Voornaam: Jan
• Leeftijd: 52 jaar
Zorgsetting: Huisartsenpraktijk
Reden van aanmelding: De patiënt werd doorverwezen door de arbeidsgeneesheer
wegens gestoorde levertesten, met een sterk verhoogde γGT en mild verhoogde
transaminasen. De patiënt is zelf asymptomatisch en komt op consultatie voor verdere
evaluatie en uitleg.
Uw opdracht:
• U voert een gerichte anamnese bij een patiënt met gestoorde levertesten.
• U interpreteert het biochemisch patroon van de levertesten.
• U formuleert relevante differentiële diagnoses.
• U stelt een gericht aanvullend onderzoeks- en follow-upbeleid voor en licht dit toe
aan de patiënt.
Uitwerking
Absoluut niet te missen
• Patroon bepalen: hepatocellulair (AST/ALT) vs cholestatisch (ALP/γGT/bilirubine) vs
gemengd.
• Alcohol kwantificeren (standaardglazen/week, binges) + medicatie/supplementen
(paracetamol, statines, kruiden).
• Red flags/ernst: icterus, jeuk, donkere urine/bleke stoelgang, bloedingsneiging,
verwardheid, ascites, GI-bloeding ➔ urgent.
• Belangrijk lab naast transaminasen: bilirubine, ALP, INR, albumine, trombocyten
(leverfunctie/portale hypertensie).
• Eerste beeldvorming: echografie abdomen (steatose, galwegdilatatie, massa,
tekenen van cirrose).
• Fibrose-inschatting: FIB-4/NAFLD fibrosis score + evt. transiënte elastografie
(FibroScan) bij persisterende afwijkingen/risicoprofiel.
• Follow-up na interventie (bv. 4-6 weken alcoholstop/gewicht/medicatie-aanpassing)
met herhaling labo.
• Meest waarschijnlijk bij “drinkt veel + γGT↑”: alcohol-geassocieerde leverziekte
(steatose/steatohepatitis).
• Echo als eerste beeldvorming is logisch.
,• FibroScan is zinvol om fibrose te screenen bij risicopatiënten of aanhoudende
stoornissen.
• “Biopsie”: niet eerstelijn en zelden nodig bij een klassieke setting; pas bij
onduidelijke etiologie of discrepantie (specialist).
• DD “galwegobstructie”: kan, maar dan verwacht je vaker ALP/bilirubine↑ en klachten
(jeuk, icterus, cholestatische urine/stoelgang).
• Alleen ‘γGT gestegen = alcohol’ is te kort door de bocht: γGT stijgt ook bij o.a.
metabool syndroom/MASLD, medicatie, cholestase.
• Je moet ALP + bilirubine + INR/albumine + trombocyten expliciet meenemen: dat
bepaalt urgentie en ernst.
Samenvatting
Bij gestoorde levertesten op arbeidsonderzoek (bv. γGT sterk verhoogd + mild verhoogde
transaminasen) is je voorkeursdiagnose meestal alcohol-geassocieerde leverziekte
(vaak steatose; soms steatohepatitis). Maar: γGT is niet specifiek ➔ je moet altijd
patroon + context + herhaling + beeldvorming combineren vóór je “alcohollever”
vastpint.
Structuur van gesprek
Gerichte anamnese
Impact
• Symptomen: moeheid, anorexie, nausea, jeuk, icterus, buikomtrek, enkeloedeem,
hematomen, GI-bloeding, sufheid/“brain fog”.
• Functioneren: werk, slaap, alcoholgebruik als coping.
Rode vlaggen
• Icterus, koorts + RUQ-pijn, hematemesis/melena, verwardheid, snelle
achteruitgang, onverklaarde vermagering.
Context / oorzaken
• Alcohol: aantal standaardglazen/dag/week, binges, sinds wanneer,
ontwenningsverschijnselen.
• Metabool: gewichtstoename, DM2, dyslipidemie, AHT.
• Medicatie/toxisch: paracetamol, anti-epileptica, antibiotica, statines,
kruiden/supplementen, anabolen.
• Viraal risico: IV-drugs, tattoos, seksuele risico’s, transfusie, herkomst/ reizen
(HBV/HCV).
• Familiaal: hemochromatose, leverziekte.
• Auto-immuun (indien passend): jeuk, arthralgie, andere auto-immuunziekten.
,Meest waarschijnlijke diagnose + DD
• Voorkeursdiagnose (bij “γGT++ + alcohol”): Alcohol-geassocieerde leverziekte
(meestal steatose, soms steatohepatitis).
• “Steatose en steatohepatitis kunnen niet betrouwbaar onderscheiden worden op
basis van standaard leverlabo’s of echografie. Steatohepatitis wordt gekenmerkt
door ontsteking en hepatocytaire schade, wat het risico op fibrose bepaalt. In de
klinische praktijk gebruiken we fibrose-inschatting (zoals elastografie) om patiënten
met mogelijk steatohepatitis te identificeren; de gouden standaard blijft
leverbiopsie.”
• DD/
o MASLD (Metabolic dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease)/MASH
(Metabolic dysfunction-Associated SteatoHepatitis) (metabool, vooral bij
BMI↑/DM/dyslipidemie).
▪ “De lever zit vol vet door ongezonde stofwisseling, soms raakt hij daardoor
ontstoken.”
o Viraal hepatitis (HBV/HCV).
o Medicatie-/toxisch (paracetamol, AB, anti-epileptica, kruiden, suppelmenten)
o Hemochromatose (te veel ijzer stapelt zich op in de lever, ijzer beschadigt
levercellen)
o Cholestase/obstructie (galstenen, stricturen, PBC/PSC, cholestatische DILI)
afhankelijk van ALP/bilirubine
Verdere onderzoeken
Basis labo (etiologie + leverfunctie)
• Herhaal/completeer: AST, ALT, ALP, γGT, bilirubine
• INR, albumine, volledig bloedbeeld incl. trombocyten
• Nierfunctie (en metabool profiel: glucose/HbA1c, lipiden)
Etiologie-gericht (eerste stap)
• HBsAg, anti-HBc, anti-HCV (± HCV-RNA bij positief)
• Ferritine + transferrinesaturatie (TSAT) (hemochromatose-screen)
• Overweeg: auto-immuun markers (ANA, SMA, IgG) via specialist/2e lijn.
Beeldvorming
• Echografie abdomen als eerste keuze (steatose, galwegen, massa, tekenen van
chronische leverziekte).
Fibrose-risico
• FIB-4 (met leeftijd, AST/ALT, trombocyten) en bij verhoogd risico:
FibroScan/doorverwijzing.
,Beleid (wat zeg je tegen de patiënt)
• Leg uit: “leverenzymen zijn signalen van leverstress, niet automatisch ‘cirrose’.”
• Alcoholinterventie: concrete afspraak (stop/sterk minderen), evt. ondersteuning
(motivational interviewing, verslavingszorg).
• Leefstijl: gewicht, beweging, voeding (zeker als MASLD mee speelt).
• Hercontrole: herhaal labo na 4-6 weken (of sneller bij alarmsymptomen).
• Verwijzen bij: persisterend verhoogd, vermoeden gevorderde fibrose/cirrose
(trombocytopenie, INR↑, albumine↓), duidelijke cholestase, of onduidelijke
etiologie.
,Gastro-enteritis
Situatie
Patiënt:
• Naam: De Smet
• Voornaam: Laura
• Leeftijd: 55 jaar
Zorgsetting: Huisartsenpraktijk
Reden van aanmelding: Sinds vanmorgen braken + diarree (evt. lichte koorts). Vraagt
medicatie en vraagt of ze volgende week op skireis mag.
Uw opdracht: Anamnese, KO, meest waarschijnlijke diagnose, beleid.
Uitwerking
Absoluut niet te missen
• Hydratatiestatus + vitale parameters (risico dehydratie/shock).
• Rode vlaggen voor urgente DD:
o Bloed/slijm in stoelgang, hoge koorts, ernstige/gelokaliseerde buikpijn of
peritoneale prikkeling
o Sufheid, collaps, hypotensie, tachycardie, ernstige dehydratie (weinig/geen
urine)
o Immuunsuppressie, zwangerschap, hoge leeftijd/frail, relevante comorbiditeit
o Antibiotica recent/hospitalisatie ➔ denk C. difficile
• Differentieer “acute gastro-enteritis” vs. niet-infectieus/abdominaal acuut
(appendicitis, ileus, pancreatitis, …).
• Beleid draait primair om rehydratatie (ORS); medicatie is adjuvant.
• Loperamide alleen bij waterige diarree zonder koorts/bloed (niet bij
dysenterie/koorts).
• Hygiëne + isolatieadvies (zeker bij norovirus-achtig beeld): wie in voeding/zorg werkt
best minstens 48u symptoomvrij alvorens te hervatten.
Samenvatting
Mevrouw De Smet heeft acuut sinds vanochtend braken en waterige diarree, passend bij
virale gastro-enteritis. Ik evalueer vooral uitdroging en alarmsymptomen. Als er geen
rode vlaggen zijn, is het beleid ORS/rehydratatie, eventueel anti-emeticum en
symptomatische behandeling; duidelijke safety-net en follow-up. Skireis kan doorgaans
als ze 48u volledig klachtenvrij is en weer normaal eet/drinkt.
, Structuur van gesprek
Gerichte anamnese
Impact (I)
• “Kunt u drinken binnenhouden?” “Hoe vaak braakt u?”
• “Hoe vaak diarree? Kunt u nog plassen? Wanneer voor het laatst?”
• “Duizelig bij rechtstaan? Flauwtes?”
Waarom: ernst/dehydratie inschatten.
Rode vlaggen (R)
• Stool: bloed/slijm? zwarte stoelgang?
• Koorts: hoe hoog? rillingen?
• Buikpijn: diffuus krampend vs. gelokaliseerd (RLQ/epigastrisch)
• Neurologisch/algemeen: suf, verward, nekstijf?
• Risico’s: zwangerschap, immuunsuppressie, hoge leeftijd/frail, nierlijden
• C. difficile risico: recente AB, PPI, recent ziekenhuis/woonzorgcentrum
Waarom: triage + DD “acute buik”, sepsis, invasieve diarree.
Context (C)
• Start en verloop (plots/geleidelijk), contact met zieken, voedsel (buffet/kip/ei/zuivel),
reizen, kinderopvang, uitbraak.
• Medicatie/allergieën; intake (alcohol), chronische aandoeningen.
Waarom: oorzaak (viraal/voedseltoxicatie/bacterieel), complicatierisico.
SOCRATES
• Site: buikpijn? waar?
• Onset: sinds wanneer, acuut?
• Character: krampen? projectielbraken?
• Radiation
• Associated: koorts, bloed, tenesmen, dysurie, rash
• Timing: frequentie, nachtelijk?
• Exacerbating/relieving: eten/drinken triggert?
• Severity: pijnscore?
Klinisch onderzoek
• Algemene indruk + vitale parameters: T°, HR, RR, ademfreq, saturatie.
• Dehydratie: mucosa droog, huidturgor (beperkt bij ouderen), capillary refill,
orthostase, mentale status.
• Abdomen: inspectie, auscultatie, palpatie (diffuus vs gelokaliseerd), peritoneale
tekenen.
