2023-2024 GYNAECOLOGISCHE
ASPECTEN VAN DE
VOORTPLANTING
PROF DEPREST
Laurence Claessens
, VAGINALE FLUOR = VAGINALE AFSCHEIDING
Doelstellingen les:
− Normaal en abnormaal onderscheiden
− Infectieuze fluor: de meest voorkomende ziekteverwekkers:
o Symptomen
o Diagnose
o Behandeling van patiënte en desgevallend partner
− Vaginale vs. hogere genitale infectie
− SOA
o Niet alle vaginale infecties zijn SOA’s
o SOA’s zijn niet alleen vaginale infecties
NORMALE (FYSIOLOGISCHE) FLUOR GENITALIS
Normale afscheiding = schedevocht of vaginaal secreet dat men bij gezonde geslachtsrijpe vrouwen aantreft. Het is
cyclusgeboden
− Prepubertaire geen afscheiding, indien wel: oorzaak zoeken (meestal vreemd voorwerp
− Post-menopauzale vrouwen hebben zelden ‘normale’ afscheiding’: geen schommeling in oestrogenen
− Indien anticonceptiepil: niet cyclusgebonden
Oorsprong − Cervix en uterus: bekleed met slijmvlies en epitheel. Produceren slijm
− Vaginaal transsudaat: vocht en cellen
− Klieren (oa Barholin)
− Vaginale micro-organismen (voornamelijk melkzuurbacillen)
Samenstelling Secreties afkomstig van uterus, cervix, vagina en klieren van Bartholin bestaande uit
verschillende soorten cellen (bv. epitheel, endotheel, micro-organismen, WBC, RBC…)
Hoeveelheid Afhankelijk van
− Hormoonspiegel (ovulatiecyclus – zwangerschap – contraceptiva)
− Emoties (bv. seksuele opwinding)
− Medicatie (bv. AB)
Elementen die je moet bevragen
− Vaginale infecties
Kleur Wit Normaal
Grijs Bacteriële vaginose (infectie)
Helder Grote hoeveelheid oestrogenen
Geel (groen) Pus (meestal door infectie)
Rood of bruin Recent of oud bloedverlies
Geur Normale ‘condities’ hebben relatief specifieke geur (bv. zwangerschap of pre-ovulatoire
oestrogeenpiek).
Indien het ruikt: micro-organisme die dit veroorzaakt. Kan spontaan of na ejaculatie zijn
Infecties hebben typische geur (bv. visgeur bij bacteriële vaginose): sniff-test mogelijk
De vrouw merkt de geur vaak zelf niet op
Zuurtegraad Onder invloed van oestrogenen: het vaginale epitheel rijpt tot cellen met glycogeen.
Glycogeen wordt omgezet in melkzuur door de bacillen van Döderlein. Dit melkzuur
geeft een pH van 3,5 – 4,5 wat beschermend werkt tegen bacteriën. Sommige infecties
zoals trichomonas en bacteriële vaginose komen enkel voor bij pH > 4.5.
Indien geen zure pH: lactobacillen niet meer aanwezig en andere bacteriën overmacht
1
, Functie:
− Vagina zit vol met bacteriën
− In reproductieve fase voornamelijk lactobacillen/melkzuurbacteriën
o Veroorzaakt zure pH vagina
o → Ander bacteriën kunnen er niet overleven (indien wel: klachten)
− Prepuberaal en postmenopausaal zijn lactobacillen minder nodig → samenstelling vaginale secretie
verandert
− Cyclus gebonden:
o Val in oestrogenen in midden van cyclus → LH-piek → ovulatie → verandering samenstelling
vaginale secretie o.i.v. secreties baarmoeder
o Wat bij een pil? Heel de cyclus boots je tweede deel van cyclus door = hoog oestrogeen en
progesteron level
o Wat als je zwanger bent? Héél véél progesteron en oestrogenen
▪ Oestrogenen: veel secreties
▪ Progesteron: ingedikt (dus niet toegankelijk voor sperma)
ABNORMALE FLUOR
Fluor vaginalis = niet-bloederige vaginale afscheiding die volgens de patiënte afwijkt van wat voor haar
gebruikelijk is wat betreft hoeveelheid, kleur of geur, al dan niet gepaard gaande met jeuk of irritatie in of rond de
vagina. → Wat als niet normaal wordt ervaren
Indien afscheiding met bloed: alarmsymptoom! Dan pt naar arts sturen want er kan een maligniteit zijn.
Epidemiologie: 60/1000 vrouwelijke patiënten per jaar (zeer vaak gehoorde gynaecologische klacht)
Oorzaak: in de vagina (meest voorkomend) of hoger in de tractus genitalis (5 – 10%)
2
ASPECTEN VAN DE
VOORTPLANTING
PROF DEPREST
Laurence Claessens
, VAGINALE FLUOR = VAGINALE AFSCHEIDING
Doelstellingen les:
− Normaal en abnormaal onderscheiden
− Infectieuze fluor: de meest voorkomende ziekteverwekkers:
o Symptomen
o Diagnose
o Behandeling van patiënte en desgevallend partner
− Vaginale vs. hogere genitale infectie
− SOA
o Niet alle vaginale infecties zijn SOA’s
o SOA’s zijn niet alleen vaginale infecties
NORMALE (FYSIOLOGISCHE) FLUOR GENITALIS
Normale afscheiding = schedevocht of vaginaal secreet dat men bij gezonde geslachtsrijpe vrouwen aantreft. Het is
cyclusgeboden
− Prepubertaire geen afscheiding, indien wel: oorzaak zoeken (meestal vreemd voorwerp
− Post-menopauzale vrouwen hebben zelden ‘normale’ afscheiding’: geen schommeling in oestrogenen
− Indien anticonceptiepil: niet cyclusgebonden
Oorsprong − Cervix en uterus: bekleed met slijmvlies en epitheel. Produceren slijm
− Vaginaal transsudaat: vocht en cellen
− Klieren (oa Barholin)
− Vaginale micro-organismen (voornamelijk melkzuurbacillen)
Samenstelling Secreties afkomstig van uterus, cervix, vagina en klieren van Bartholin bestaande uit
verschillende soorten cellen (bv. epitheel, endotheel, micro-organismen, WBC, RBC…)
Hoeveelheid Afhankelijk van
− Hormoonspiegel (ovulatiecyclus – zwangerschap – contraceptiva)
− Emoties (bv. seksuele opwinding)
− Medicatie (bv. AB)
Elementen die je moet bevragen
− Vaginale infecties
Kleur Wit Normaal
Grijs Bacteriële vaginose (infectie)
Helder Grote hoeveelheid oestrogenen
Geel (groen) Pus (meestal door infectie)
Rood of bruin Recent of oud bloedverlies
Geur Normale ‘condities’ hebben relatief specifieke geur (bv. zwangerschap of pre-ovulatoire
oestrogeenpiek).
Indien het ruikt: micro-organisme die dit veroorzaakt. Kan spontaan of na ejaculatie zijn
Infecties hebben typische geur (bv. visgeur bij bacteriële vaginose): sniff-test mogelijk
De vrouw merkt de geur vaak zelf niet op
Zuurtegraad Onder invloed van oestrogenen: het vaginale epitheel rijpt tot cellen met glycogeen.
Glycogeen wordt omgezet in melkzuur door de bacillen van Döderlein. Dit melkzuur
geeft een pH van 3,5 – 4,5 wat beschermend werkt tegen bacteriën. Sommige infecties
zoals trichomonas en bacteriële vaginose komen enkel voor bij pH > 4.5.
Indien geen zure pH: lactobacillen niet meer aanwezig en andere bacteriën overmacht
1
, Functie:
− Vagina zit vol met bacteriën
− In reproductieve fase voornamelijk lactobacillen/melkzuurbacteriën
o Veroorzaakt zure pH vagina
o → Ander bacteriën kunnen er niet overleven (indien wel: klachten)
− Prepuberaal en postmenopausaal zijn lactobacillen minder nodig → samenstelling vaginale secretie
verandert
− Cyclus gebonden:
o Val in oestrogenen in midden van cyclus → LH-piek → ovulatie → verandering samenstelling
vaginale secretie o.i.v. secreties baarmoeder
o Wat bij een pil? Heel de cyclus boots je tweede deel van cyclus door = hoog oestrogeen en
progesteron level
o Wat als je zwanger bent? Héél véél progesteron en oestrogenen
▪ Oestrogenen: veel secreties
▪ Progesteron: ingedikt (dus niet toegankelijk voor sperma)
ABNORMALE FLUOR
Fluor vaginalis = niet-bloederige vaginale afscheiding die volgens de patiënte afwijkt van wat voor haar
gebruikelijk is wat betreft hoeveelheid, kleur of geur, al dan niet gepaard gaande met jeuk of irritatie in of rond de
vagina. → Wat als niet normaal wordt ervaren
Indien afscheiding met bloed: alarmsymptoom! Dan pt naar arts sturen want er kan een maligniteit zijn.
Epidemiologie: 60/1000 vrouwelijke patiënten per jaar (zeer vaak gehoorde gynaecologische klacht)
Oorzaak: in de vagina (meest voorkomend) of hoger in de tractus genitalis (5 – 10%)
2
