Samenvatting module 5 – Hart en longen (deel 1)
Moduledoel
Weekdoel
Leerdoelen
De embryologische ontwikkeling, de bouw en functie van het hart, de bloedvaten en de circulatie beschrijven.
De anatomie en fysiologie van het hart uitleggen.
Het hart: https://www.youtube.com/watch?v=ypTB3YPUnbU
RR, RAAS en hypertensie: https://www.youtube.com/watch?v=UzVMfhJEvpc
1. Sinusknoop (zelfstandig pulsen ontstaan) > Zorgt voor samentrekking atria & activatie AV-knoop
2. AV-knoop > Zorgt voor activatie bundel van His
3. Bundel van His > Zorgt voor activering Purkinjevezels
4. Purkinjevezels > Zorgt voor samentrekking ventrikels
,De embryologische ontwikkeling van het hart en de bloedvaten (het cardiovasculaire systeem) beschrijven en
verklaren.
Op dag 18 heeft het bilaterale mesoderm somatopleure en splanchnopleure componenten; uit dit laatste ontstaan
bijna alle hartcomponenten. Deze vroege endocardiale voorlopercellen scheiden zich van het mesoderm om
gepaarde hartbuizen te creëren. Als laterale embryonale vouwing optreedt, naderen de endocardiale hartbuizen
elkaar en smelten samen om een enkele hartbuis te vormen. Verkorting van het endoderm speelt een belangrijke
mechanische rol bij de vorming van het buisvormige hart. Fusie van de hartbuizen begint aan het craniale
uiteinde van het zich ontwikkelende hart en strekt zich caudaal uit. Het embryonale hart begint te kloppen na 22
tot 23 dgn. De bloedstroom begint tijdens de 4e week en de hartslagen kunnen worden gevisualiseerd d.m.v.
Doppler-echografie.
Hart wordt opgebouwd uit mesoderm!
Ontwikkeling van aders die verband houden met embryonaal
hart
Drie gepaarde aders lopen af naar het oorspronkelijke hart van een
embryo van 4 wkn:
• Vitelline aderen voeren slecht zuurstofrijk bloed terug uit de
navelstrengblaasjes.
• Naveladeren voeren goed zuurstofrijk bloed uit de
chorionzak.
• Gewone kardinale aders voeren slecht zuurstofrijk bloed uit
het lichaam van het embryo naar het hart.
De navelstrengaders lopen aan weerszijden van de lever en voeren goed zuurstofrijk bloed van de placenta naar
de sinus venosus. Naarmate de lever zich ontwikkelt, verliezen de navelstrengaders hun verbinding met het hart
en komen ze terecht in de lever. De rechter navelstrengader verdwijnt tijdens de 7e week, waardoor de linker
navelstrengader het enige vat is dat goed zuurstofrijk bloed van de placenta naar het embryo vervoert.
De transformatie van de navelstrengaders kan als volgt worden samengevat:
• De rechter navelstrengader en het craniale deel van de linker navelstrengader ts. de lever en de sinus
venosus degenereren.
• Het aanhoudende caudale deel van de linker navelstrengader wordt de navelstrengader, die al het
bloed van de placenta naar het embryo transporteert.
• Een grote veneuze shunt, de ductus venosus, ontwikkelt zich in de lever en verbindt de navelstrengader
met de IVC. De ductus venosus vormt een bypass door de lever, waardoor het meeste bloed van de
placenta rechtstreeks naar het hart kan stromen zonder door de zich ontwikkelende capillaire netwerken
van de lever te gaan.
Latere ontwikkeling van hart
De buitenste laag van de embryonale hartbuis, het primordiale myocardium, wordt gevormd uit splanchnisch
mesoderm dat de pericardiale holte omgeeft. In dit stadium bestaat het hart dat zich ontwikkelt uit een dunne
endotheliale buis, gescheiden van een dik myocardium door een gelatineuze matrix van bindweefsel, hartgelei.
,De endotheliale buis wordt de interne endotheliale bekleding van het hart of endocardium, en het oorspronkelijke
myocardium wordt de spierwand van het hart of myocardium. Het viscerale pericardium, of epicardium, is
afgeleid van mesotheelcellen die ontstaan uit het buitenoppervlak van de sinus venosus en verspreid over het
myocardium.
Cellen, hartspiercellen, die zich onderscheiden van mesoderm aan de dorsale wand van het hartzakje.
Voorlopercellen toegevoegd aan de rostrale en caudale polen van de hartbuis vormen een proliferatieve pool van
mesodermale cellen in de dorsale wand van de pericardiale holte en de faryngeale bogen.
, Ontwikkeling epicard
Groen is het (toekomstige) hart. Er zit hier nog geen epicard op.
1. Het pro-epicardium en maakt contact met het hart.
2. Vanaf daar gaat het het hart omvatten.
3. Dit epitheel (1 lagige cel) ondergaat een ontwikkeling (EMT proces)
4. Hierbij ontstaan mesochiencellen.
5. Die blijven enigszins onder het epitheel zitten* maar groeien ook het hart in.
* Het deel wat onder het epicard blijft zitten, ontstaan de coronaire vaten uit. Dit vaatbed gaat verder ontwikkelen
en hier groeien bloedvaatjes het hart in. Iedere cardiomyocyte heeft zijn eigen capilair.
Vorming van mesoderm tijdens gastrulatie
Epiblastcellen migreren door de primitiefstreep. Eerst vormen ze het definitieve endoderm en daarna vormen ze
een tussenlaag ts. die epiblastcellen en de endodermcellen: het mesoderm. Ook differentiëren de epiblastcellen
tot ectoderm.
De eerste mesodermcellen verplaatsen zich ook naar de anterior en posterior zijde. Daar vormt zich het
cardiogene mesoderm en daaruit zal het hart zich ontwikkelen.
Het proces van neurulatie is al begonnen.
Het rode (hoefijzer vorm) is de cardiogene zone.
Figuur 1 Geel = navel
Moduledoel
Weekdoel
Leerdoelen
De embryologische ontwikkeling, de bouw en functie van het hart, de bloedvaten en de circulatie beschrijven.
De anatomie en fysiologie van het hart uitleggen.
Het hart: https://www.youtube.com/watch?v=ypTB3YPUnbU
RR, RAAS en hypertensie: https://www.youtube.com/watch?v=UzVMfhJEvpc
1. Sinusknoop (zelfstandig pulsen ontstaan) > Zorgt voor samentrekking atria & activatie AV-knoop
2. AV-knoop > Zorgt voor activatie bundel van His
3. Bundel van His > Zorgt voor activering Purkinjevezels
4. Purkinjevezels > Zorgt voor samentrekking ventrikels
,De embryologische ontwikkeling van het hart en de bloedvaten (het cardiovasculaire systeem) beschrijven en
verklaren.
Op dag 18 heeft het bilaterale mesoderm somatopleure en splanchnopleure componenten; uit dit laatste ontstaan
bijna alle hartcomponenten. Deze vroege endocardiale voorlopercellen scheiden zich van het mesoderm om
gepaarde hartbuizen te creëren. Als laterale embryonale vouwing optreedt, naderen de endocardiale hartbuizen
elkaar en smelten samen om een enkele hartbuis te vormen. Verkorting van het endoderm speelt een belangrijke
mechanische rol bij de vorming van het buisvormige hart. Fusie van de hartbuizen begint aan het craniale
uiteinde van het zich ontwikkelende hart en strekt zich caudaal uit. Het embryonale hart begint te kloppen na 22
tot 23 dgn. De bloedstroom begint tijdens de 4e week en de hartslagen kunnen worden gevisualiseerd d.m.v.
Doppler-echografie.
Hart wordt opgebouwd uit mesoderm!
Ontwikkeling van aders die verband houden met embryonaal
hart
Drie gepaarde aders lopen af naar het oorspronkelijke hart van een
embryo van 4 wkn:
• Vitelline aderen voeren slecht zuurstofrijk bloed terug uit de
navelstrengblaasjes.
• Naveladeren voeren goed zuurstofrijk bloed uit de
chorionzak.
• Gewone kardinale aders voeren slecht zuurstofrijk bloed uit
het lichaam van het embryo naar het hart.
De navelstrengaders lopen aan weerszijden van de lever en voeren goed zuurstofrijk bloed van de placenta naar
de sinus venosus. Naarmate de lever zich ontwikkelt, verliezen de navelstrengaders hun verbinding met het hart
en komen ze terecht in de lever. De rechter navelstrengader verdwijnt tijdens de 7e week, waardoor de linker
navelstrengader het enige vat is dat goed zuurstofrijk bloed van de placenta naar het embryo vervoert.
De transformatie van de navelstrengaders kan als volgt worden samengevat:
• De rechter navelstrengader en het craniale deel van de linker navelstrengader ts. de lever en de sinus
venosus degenereren.
• Het aanhoudende caudale deel van de linker navelstrengader wordt de navelstrengader, die al het
bloed van de placenta naar het embryo transporteert.
• Een grote veneuze shunt, de ductus venosus, ontwikkelt zich in de lever en verbindt de navelstrengader
met de IVC. De ductus venosus vormt een bypass door de lever, waardoor het meeste bloed van de
placenta rechtstreeks naar het hart kan stromen zonder door de zich ontwikkelende capillaire netwerken
van de lever te gaan.
Latere ontwikkeling van hart
De buitenste laag van de embryonale hartbuis, het primordiale myocardium, wordt gevormd uit splanchnisch
mesoderm dat de pericardiale holte omgeeft. In dit stadium bestaat het hart dat zich ontwikkelt uit een dunne
endotheliale buis, gescheiden van een dik myocardium door een gelatineuze matrix van bindweefsel, hartgelei.
,De endotheliale buis wordt de interne endotheliale bekleding van het hart of endocardium, en het oorspronkelijke
myocardium wordt de spierwand van het hart of myocardium. Het viscerale pericardium, of epicardium, is
afgeleid van mesotheelcellen die ontstaan uit het buitenoppervlak van de sinus venosus en verspreid over het
myocardium.
Cellen, hartspiercellen, die zich onderscheiden van mesoderm aan de dorsale wand van het hartzakje.
Voorlopercellen toegevoegd aan de rostrale en caudale polen van de hartbuis vormen een proliferatieve pool van
mesodermale cellen in de dorsale wand van de pericardiale holte en de faryngeale bogen.
, Ontwikkeling epicard
Groen is het (toekomstige) hart. Er zit hier nog geen epicard op.
1. Het pro-epicardium en maakt contact met het hart.
2. Vanaf daar gaat het het hart omvatten.
3. Dit epitheel (1 lagige cel) ondergaat een ontwikkeling (EMT proces)
4. Hierbij ontstaan mesochiencellen.
5. Die blijven enigszins onder het epitheel zitten* maar groeien ook het hart in.
* Het deel wat onder het epicard blijft zitten, ontstaan de coronaire vaten uit. Dit vaatbed gaat verder ontwikkelen
en hier groeien bloedvaatjes het hart in. Iedere cardiomyocyte heeft zijn eigen capilair.
Vorming van mesoderm tijdens gastrulatie
Epiblastcellen migreren door de primitiefstreep. Eerst vormen ze het definitieve endoderm en daarna vormen ze
een tussenlaag ts. die epiblastcellen en de endodermcellen: het mesoderm. Ook differentiëren de epiblastcellen
tot ectoderm.
De eerste mesodermcellen verplaatsen zich ook naar de anterior en posterior zijde. Daar vormt zich het
cardiogene mesoderm en daaruit zal het hart zich ontwikkelen.
Het proces van neurulatie is al begonnen.
Het rode (hoefijzer vorm) is de cardiogene zone.
Figuur 1 Geel = navel
