1
,Deel 1: theoretische denkkaders ......................................................................................................... 11
1. Inleiding...................................................................................................................................... 11
1.1. Innovatie.............................................................................................................................. 11
Les 2.................................................................................................................................................. 14
1. Techniekfilosofie ......................................................................................................................... 14
1.1. Communicatietechnologie ................................................................................................... 14
1.1.1. Techniek Vs Technologie ................................................................................................ 14
1.1.2. Kenmerken van digitale communicatietechnologie ......................................................... 15
1.1.3. Communicatiemodel .................................................................................................... 15
a. Laswell ............................................................................................................................ 15
b. Communicatiemodel van Shannon en weaver.................................................................... 15
1.1.4. Digitale spraak in een GSM netwerk ............................................................................... 16
1.1.5. Overbrugging van tijd en afstand ..................................................................................... 17
Belangrijk ................................................................................................................................ 17
1.2. De oorsprong van commtechnologie: .................................................................................... 18
1.2.1. De machine om in de lucht te schrijven: de Chappe telegraaf ........................................... 18
1.3. Technologische mediatie/ bemiddeling ................................................................................. 19
1.3.1. Dingen en apparaten volgens Albert Borgmann ............................................................... 19
1.4. Postfemenologische techniekfilosofen .................................................................................. 19
1.4.1. Martin Heidegger ........................................................................................................... 20
1.4.2. Don Ihde ....................................................................................................................... 20
1.5. Stuurt technologie menselijke gedrag .................................................................................... 21
1.5.1. Het sturen van gedrag in een gewenste richting $ ............................................................ 23
1.5.2. Keuzearchitectuur ......................................................................................................... 23
les 3 .................................................................................................................................................. 25
2. Sociaalconstructivistische denkkkaders: ..................................................................................... 25
2.1. Libertair-paternalisme versus autonomie: ............................................................................. 25
2.2. Toepassing van de typologie van Peter Paul Verbeek: ............................................................. 25
2.2.1. De visie van Peter-Paul Verbeek ..................................................................................... 25
2.2.2. Peter-Paul Verbeek ........................................................................................................ 25
2.3. Technologisch deterministische denkkaders: ........................................................................ 26
2.3.1. Commwetenschappelijke denkkaders over mens & technologie...................................... 26
2.3.2. Technologisch deterministische uitgangspunten ............................................................ 26
2
, 2.4. Socio-constructivistische uitgangspunten:............................................................................ 27
2.4.Socio-constructivistische denkkaders ....................................................................................... 27
2.4.1. SCOT: ........................................................................................................................... 27
a. Centrale concepten van de SCOT benadering .................................................................... 28
b. Hardheid van artefacten.................................................................................................... 28
2.4.2. Actor-Netwerk theory (ANT) ........................................................................................... 29
a. Bruno Latour .................................................................................................................... 29
b. Centrale concepten van ANT ............................................................................................. 30
c. Technologisch ‘script’ > a`ordances .................................................................................. 30
2.4.3. Kritiek op het socio-constructivisme .............................................................................. 30
les 4: 7/03 .......................................................................................................................................... 31
3. Inovatietheorieen ........................................................................................................................ 31
3.1. Waarde creatie: centraal in innovatietheorie .......................................................................... 31
3.2. Belangrijke spelers in het technologische innovatieproces ..................................................... 31
3.2.1. Algemene innovatietheorie ............................................................................................ 32
3.2.2. Disruptieve innovatietheorie .......................................................................................... 32
3.2.3. Innovatie di`usie theorie ............................................................................................... 34
a. Focus op innovatie als imitatie in de sociale-wetenschappen ............................................. 34
b. Innovatie di`usie theorie van G. Tarde................................................................................ 35
c. Adoptie en di`usie theorie van E. Rogers ........................................................................... 35
3.2.4. Innovatie theorieën: Open Innovation volgens E. Von Hippel ........................................... 37
a. Design thinking ................................................................................................................. 37
3.3. Technologisch innovatieproces ............................................................................................. 38
3.4. handelsrelatie en betalingsmodellen .................................................................................... 39
Les 5.................................................................................................................................................. 40
Deel 2: Innovatieve technologieën....................................................................................................... 40
1. De computer & internet: historiek ................................................................................................ 40
4.1. Het ‘internet’ ............................................................................................................................ 40
4.1.1. De architectuur van het internet ......................................................................................... 41
4.1.2. Adressering en routering..................................................................................................... 41
4.1.3. Organisaties die (de infrastructuur van het) internet ‘beheren’ .............................................. 42
4.2. Het technologische innovatieproces van het internet ............................................................. 43
4.2.1. Het internet: wetenschappelijke kennis/noodzakelijke kennis ......................................... 43
3
, 1. Shannon en weaver .......................................................................................................... 43
2. De computer .................................................................................................................... 44
3.Machine code compilers ....................................................................................................... 47
4.Telecommunicatienetwerken................................................................................................. 47
5. pakketschakeling ................................................................................................................. 49
Les 6 deel 2: ....................................................................................................................................... 52
4.2.2. Ideations ...................................................................................................................... 52
4.2.3. Prototypes ......................................................................................................................... 52
1. Prototypes: de Minitel (Frankrijk) .............................................................................................. 53
Prototypes: Compuserve (USA) ................................................................................................ 53
4.2.3. Di`usie ......................................................................................................................... 53
a. internet browsers.............................................................................................................. 53
b. hypertext .......................................................................................................................... 53
c. www bestaat uit: .............................................................................................................. 54
d. Webbrowsers ................................................................................................................... 54
e. Het ‘beheer’ van het World wide web ................................................................................. 54
f. Tim Berners-Lee over de toekomst van het www................................................................. 54
4.3. Het internet als gedistribueerd systeem .................................................................................... 55
Les 7:................................................................................................................................................. 56
5. Een gedistribueerd systeem: ........................................................................................................ 56
5.1. Gedistribueerde systemen.................................................................................................... 56
5.2. Een soort technologie........................................................................................................... 56
a. Transacties via een bank ....................................................................................................... 57
b. Distributed ledger technologies waaronder blockchain .......................................................... 57
5.3. Blockchain........................................................................................................................... 58
5.4. EEN APPLICATIE ................................................................................................................... 59
5.5. Proof-of-Work ...................................................................................................................... 60
a. Proof-of-Work algoritme (consensus mechanisme) ............................................................... 60
b. Proof of work vs Proof of stake .............................................................................................. 60
5.6. Smart contracts = zelf-uitvoerende contracten ...................................................................... 60
a. dApps = gedecentraliseerde toepassingen ............................................................................ 61
PulseChain: een gedecentraliseerd muziek platform ................................................................. 61
5.7. Non-fungible Tokens (NFT’s) ................................................................................................. 61
4