0_INLEIDING
→ Dit hoofdstuk is de inleiding op het opleidingsonderdeel Criminaliteit en straf in
historisch perspectief.
→ Het basisboek bij de lessen is: Clive Emsley, Crime, Police & Penal Policy:
European Experiences 1750-1940.
→ De lector gaf aan dat vooral Emsley belangrijk is om te kennen. De andere
literatuur is eerder facultatief of ter verdieping.
INHOUD
• Definitie criminologie
• Criminologie en de geschiedenis, en vice versa
• Historische criminologie en de historische bijdrage
• Criminaliteit en straf in historisch perspectief: globale en Europese
tendensen
1
, INHOUD EN DOEL OPLEIDINGSONDERDEEL
(STUDIEFICHE)
• Chronologisch en thematisch evoluties in verschillende vormen van
crimineel gedrag en hun maatschappelijke reacties (1700-heden);
o We bekijken dus niet alleen wat criminaliteit was, maar ook hoe
samenlevingen daarop reageerden.
o Het gaat zowel om een chronologische benadering, dus doorheen de tijd,
als om een thematische benadering, bijvoorbeeld rond politie,
gevangenissen, straf, geweld, landloperij, enz.
• Veranderingen in inzichten en praktijken daaromtrent in de
samenleving, met aandacht voor het ontstaan van de natiestaten en hun
(institutionele) reacties op criminele delicten en zogenaamde criminele
groepen;
o Belangrijk is dat criminaliteit niet losstaat van de samenleving.
o Met de opkomst van de moderne staat gingen overheden steeds meer
criminaliteit controleren, definiëren en bestraffen.
o “Criminele groepen” zijn vaak ook groepen die door de samenleving als
gevaarlijk, afwijkend of ongewenst werden gezien.
• Situeren ontstaan en de rol van diverse actoren en instellingen
betrokken bij de controle en bestraffing van criminele gedragingen in de
tijd;
o Voorbeelden van zulke actoren zijn politie, rechtbanken, gevangenissen,
lokale besturen, centrale overheden, hervormers en later ook criminologen.
o We moeten begrijpen wanneer deze instellingen ontstaan zijn en waarom
ze op een bepaald moment belangrijk werden.
• Belgische, Europese, koloniale en globale historische tendensen
(cf. internationale uitwisseling van ideeën, praktijken en beleid);
o Criminaliteitsbestrijding ontwikkelde zich niet alleen nationaal. Ideeën over
straf, politie en gevangenissen reisden tussen landen.
o Beleidsmodellen werden vaak overgenomen uit andere landen, maar
kregen in elke context een andere uitwerking. Dit noemt men policy
transfer.
• Begrijpen historische context en totstandkoming van actuele
problemen en de hedendaagse criminaliteitsbestrijding.
o Het verleden helpt om hedendaagse problemen beter te begrijpen.
o Veel actuele discussies, bijvoorbeeld over gevangenisstraffen, politie,
controle, veiligheid en ongelijkheid, hebben historische wortels.
Wat is het niet?
× ‘A history of the present’
o Het vak is dus niet enkel bedoeld om het heden rechtstreeks vanuit het
verleden te verklaren.
o Het is geen simpele zoektocht naar “waar komt ons huidige systeem
vandaan?”, maar een bredere historische analyse van criminaliteit, straf en
controle.
× Een geschiedenis van de criminologie of etiologie
o Wel raakvlakken
Het vak gaat niet hoofdzakelijk over de geschiedenis van
criminologische theorieën of over oorzaken van criminaliteit alleen.
2
→ Dit hoofdstuk is de inleiding op het opleidingsonderdeel Criminaliteit en straf in
historisch perspectief.
→ Het basisboek bij de lessen is: Clive Emsley, Crime, Police & Penal Policy:
European Experiences 1750-1940.
→ De lector gaf aan dat vooral Emsley belangrijk is om te kennen. De andere
literatuur is eerder facultatief of ter verdieping.
INHOUD
• Definitie criminologie
• Criminologie en de geschiedenis, en vice versa
• Historische criminologie en de historische bijdrage
• Criminaliteit en straf in historisch perspectief: globale en Europese
tendensen
1
, INHOUD EN DOEL OPLEIDINGSONDERDEEL
(STUDIEFICHE)
• Chronologisch en thematisch evoluties in verschillende vormen van
crimineel gedrag en hun maatschappelijke reacties (1700-heden);
o We bekijken dus niet alleen wat criminaliteit was, maar ook hoe
samenlevingen daarop reageerden.
o Het gaat zowel om een chronologische benadering, dus doorheen de tijd,
als om een thematische benadering, bijvoorbeeld rond politie,
gevangenissen, straf, geweld, landloperij, enz.
• Veranderingen in inzichten en praktijken daaromtrent in de
samenleving, met aandacht voor het ontstaan van de natiestaten en hun
(institutionele) reacties op criminele delicten en zogenaamde criminele
groepen;
o Belangrijk is dat criminaliteit niet losstaat van de samenleving.
o Met de opkomst van de moderne staat gingen overheden steeds meer
criminaliteit controleren, definiëren en bestraffen.
o “Criminele groepen” zijn vaak ook groepen die door de samenleving als
gevaarlijk, afwijkend of ongewenst werden gezien.
• Situeren ontstaan en de rol van diverse actoren en instellingen
betrokken bij de controle en bestraffing van criminele gedragingen in de
tijd;
o Voorbeelden van zulke actoren zijn politie, rechtbanken, gevangenissen,
lokale besturen, centrale overheden, hervormers en later ook criminologen.
o We moeten begrijpen wanneer deze instellingen ontstaan zijn en waarom
ze op een bepaald moment belangrijk werden.
• Belgische, Europese, koloniale en globale historische tendensen
(cf. internationale uitwisseling van ideeën, praktijken en beleid);
o Criminaliteitsbestrijding ontwikkelde zich niet alleen nationaal. Ideeën over
straf, politie en gevangenissen reisden tussen landen.
o Beleidsmodellen werden vaak overgenomen uit andere landen, maar
kregen in elke context een andere uitwerking. Dit noemt men policy
transfer.
• Begrijpen historische context en totstandkoming van actuele
problemen en de hedendaagse criminaliteitsbestrijding.
o Het verleden helpt om hedendaagse problemen beter te begrijpen.
o Veel actuele discussies, bijvoorbeeld over gevangenisstraffen, politie,
controle, veiligheid en ongelijkheid, hebben historische wortels.
Wat is het niet?
× ‘A history of the present’
o Het vak is dus niet enkel bedoeld om het heden rechtstreeks vanuit het
verleden te verklaren.
o Het is geen simpele zoektocht naar “waar komt ons huidige systeem
vandaan?”, maar een bredere historische analyse van criminaliteit, straf en
controle.
× Een geschiedenis van de criminologie of etiologie
o Wel raakvlakken
Het vak gaat niet hoofdzakelijk over de geschiedenis van
criminologische theorieën of over oorzaken van criminaliteit alleen.
2
