SAMENVATTING INFECTIEZIEKTEN
1STE BACHELOR 2025-2026
1
,DEEL: INTRODUCTIE TOT INFECTIEZIEKTEN
Grote evolutie in controle over infectieziekten → vroeger was er weinig geweten → uitbraak vaak
grote gevolgen op samenleving
1.1 Geschiedenis
- Polio-uitbraak (1950): met ijzeren long: onderdruk → mensen laten ademen die dit niet zelf
meer konden (nu voornamelijk in ontwikkelingslanden)
- Buiktyfus, malaria, mazelen: veel slachtoffers, …
In tweede helft van 20ste eeuw ontwikkelden we veel antobiotica, vaccins, antifungica en
antivirale middelen → positief
1.2 Toekomst
- Veel nieuwe infectieziekten: bacterien en virussen delen en muteren → nieuwe varianten die
een eigen medicijn nodig hebben/ nieuw overgedragen (bv van dier op mens)
- Wens toenemende resistentie in samenleving → vaccins
Doodsoorzaken infectieziekten:
- Respiratoire infecties!
- HIV/AIDS: humaan immunodeficiëntie virus veroorzaakt acquired immune deficiency
syndrome dat het immuunsysteem heel erg verzwakt
- Diarreale infectieziektes
- Tuberculose → ontstekingen in het lichaam, meestal in de longen
- Vaccinatie-vermijdbare kinderziekten (bv polio)
- malaria → parasieten: overgedragen via muggen (koorts, hoofdpijn, koude rillingen en
spierpijn)
- SOA’s
- Meningitis → hersenvliesontsteking
- Hepatitis B en C → ontsteking van de lever
- Tropische infectieziekten
Nieuwe infectieziekten
- SARS (beperkt gebleven) → COVID, ZIKA (zwangere vrouwen), …
- Reizen: geglobaliseerde wereld
- Identificatie van oorzakelijke pathogenen bij gekende infectieziekten
→ Legionella pneumophila veroorzaakt pneumonie
→ Bartonella henselae veroorzaakt kattenkrabziekte
- Reeds gekende ziekten worden erkend als infectieziekten
→ Helicobacter pylori veroorzaakt ulcus
- reeds gekende pathogenen in nieuwe gebieden
* Zware afwijkingen bij hersenontwikkeling van foetussen die gedragen worden door een moeder met
zika
* Dichter bij elkaar wonen in nederzettingen + dicht samen met dieren + voedsel wordt bewaard +
afval → ontstaan van infectieziekten
2
, (niet letterlijk)
Verspreiden en gedrag van infectieziekten → afhankelijk van mensen
- Global village
- Urbanisatie (muggen - pollutie - …)
- Antibioticaresistentie
- Door technologieën krijgen ziektes kans om door te breken
→ bv. katheter: ingangspunt voor bacteriën
Besmettingsgevaar: beïnvloed door de latente periode en de incubatie tijd.
Latente periode: periode voor dat er symptomen zichtbaar zijn → tijd tussen de besmetting
en het moment waarop iemand besmettelijk wordt voor anderen: hoe langer, hoe meer tijd
mensen hebben om iemand anders te besmetten zonder te weten dat ze ziek zijn
Incubatietijd: de tijd die verstrijkt tussen het moment van besmetting met een
ziekteverwekker (zoals een virus of bacterie) en het moment dat de eerste symptomen en
verschijnselen van de ziekte optreden
Toenemende resistentie
Overmatig gebruik van antibiotica: resistentie tegen bepaalde medicijnen neemt toe
→ één van de grootste doodsoorzaken in 2050: ziekte door antibiotica-resistente kiemen
- Belangrijkste pathogenen met nieuwe resistentie
MRSA methicilline-resistente staphylococcus aureus
VRSA vancomycine-resistente S. aureus
VRE vancomycine-resistente enterokokken
PRSP penicilline-resistente S. pneumoniae
ESBL extended-spectrum beta-lactamases → resistent tegen krachtig antibiotica
CPE carbapenemase producerende enterobacteriaceae
3
, S. aureus: vrij in de natuur in 1950s
behandeld met penicilline → resistentie
Evolutie van antibioticaresistentie:
- Bloodgesteld aan antibiotica → bacteriën met een mutatie die hen beschermt, hebben een selectief
voordeel en overleven → voortplanting (verdubbeling): nieuwe generatie van resistentere
bacteriën (= verticale gentransfer)
- Wanneer een bacterie resistent is geworden kan deze genetisch meteriaal via buisje doorgeven
(=horizontale gentransfer)
WHO publiseert een lijst met bacteriën en hun resistentie
- strijd tegen AMR (antimicrobial resistance)
One Health = de gezondheid van mensen gelinkt is aan de gezondheid van dieren en de omgeving.
Beperkte beschikbaarheid nieuwe antibiotica
- Steeds minder nieuwe antibioticaklassen
→ in 10 jaar: 1 antibiotica gecommercialiseerd (oxazolidinones), wel veel nieuwe antifungica
- Farmaceutische sector geen interesse:
▪ Duur om te ontwikkelen + alleen bij beperkte, ernstige gevallen gebruikt ( resistentie)
▪ Commercieel denken: geen winst= stopzetting onderzoek
- Pipeline ontwikkeling antibiotica grotendeels stopgezet
- Gram-positieven
o grootste markt met beperkt aantal producten in pipeline
o resistentie daalt in aantal landen
- Gram-negatieven
o beperkt marktaandeel met zeer weinig producten in de pipeline
o resistentie stijgt wereldwijd
Nieuwe diagnostische tools
Voorschrijven van breedspectrum antibiotica (beperkte diagnostische ondersteuning) →
microbiologische diagnostiek is duur en traag (pathogeen opkweken en onderzoeken) → nood
aan snelle, eenvoudige en point-of-care tests
4
1STE BACHELOR 2025-2026
1
,DEEL: INTRODUCTIE TOT INFECTIEZIEKTEN
Grote evolutie in controle over infectieziekten → vroeger was er weinig geweten → uitbraak vaak
grote gevolgen op samenleving
1.1 Geschiedenis
- Polio-uitbraak (1950): met ijzeren long: onderdruk → mensen laten ademen die dit niet zelf
meer konden (nu voornamelijk in ontwikkelingslanden)
- Buiktyfus, malaria, mazelen: veel slachtoffers, …
In tweede helft van 20ste eeuw ontwikkelden we veel antobiotica, vaccins, antifungica en
antivirale middelen → positief
1.2 Toekomst
- Veel nieuwe infectieziekten: bacterien en virussen delen en muteren → nieuwe varianten die
een eigen medicijn nodig hebben/ nieuw overgedragen (bv van dier op mens)
- Wens toenemende resistentie in samenleving → vaccins
Doodsoorzaken infectieziekten:
- Respiratoire infecties!
- HIV/AIDS: humaan immunodeficiëntie virus veroorzaakt acquired immune deficiency
syndrome dat het immuunsysteem heel erg verzwakt
- Diarreale infectieziektes
- Tuberculose → ontstekingen in het lichaam, meestal in de longen
- Vaccinatie-vermijdbare kinderziekten (bv polio)
- malaria → parasieten: overgedragen via muggen (koorts, hoofdpijn, koude rillingen en
spierpijn)
- SOA’s
- Meningitis → hersenvliesontsteking
- Hepatitis B en C → ontsteking van de lever
- Tropische infectieziekten
Nieuwe infectieziekten
- SARS (beperkt gebleven) → COVID, ZIKA (zwangere vrouwen), …
- Reizen: geglobaliseerde wereld
- Identificatie van oorzakelijke pathogenen bij gekende infectieziekten
→ Legionella pneumophila veroorzaakt pneumonie
→ Bartonella henselae veroorzaakt kattenkrabziekte
- Reeds gekende ziekten worden erkend als infectieziekten
→ Helicobacter pylori veroorzaakt ulcus
- reeds gekende pathogenen in nieuwe gebieden
* Zware afwijkingen bij hersenontwikkeling van foetussen die gedragen worden door een moeder met
zika
* Dichter bij elkaar wonen in nederzettingen + dicht samen met dieren + voedsel wordt bewaard +
afval → ontstaan van infectieziekten
2
, (niet letterlijk)
Verspreiden en gedrag van infectieziekten → afhankelijk van mensen
- Global village
- Urbanisatie (muggen - pollutie - …)
- Antibioticaresistentie
- Door technologieën krijgen ziektes kans om door te breken
→ bv. katheter: ingangspunt voor bacteriën
Besmettingsgevaar: beïnvloed door de latente periode en de incubatie tijd.
Latente periode: periode voor dat er symptomen zichtbaar zijn → tijd tussen de besmetting
en het moment waarop iemand besmettelijk wordt voor anderen: hoe langer, hoe meer tijd
mensen hebben om iemand anders te besmetten zonder te weten dat ze ziek zijn
Incubatietijd: de tijd die verstrijkt tussen het moment van besmetting met een
ziekteverwekker (zoals een virus of bacterie) en het moment dat de eerste symptomen en
verschijnselen van de ziekte optreden
Toenemende resistentie
Overmatig gebruik van antibiotica: resistentie tegen bepaalde medicijnen neemt toe
→ één van de grootste doodsoorzaken in 2050: ziekte door antibiotica-resistente kiemen
- Belangrijkste pathogenen met nieuwe resistentie
MRSA methicilline-resistente staphylococcus aureus
VRSA vancomycine-resistente S. aureus
VRE vancomycine-resistente enterokokken
PRSP penicilline-resistente S. pneumoniae
ESBL extended-spectrum beta-lactamases → resistent tegen krachtig antibiotica
CPE carbapenemase producerende enterobacteriaceae
3
, S. aureus: vrij in de natuur in 1950s
behandeld met penicilline → resistentie
Evolutie van antibioticaresistentie:
- Bloodgesteld aan antibiotica → bacteriën met een mutatie die hen beschermt, hebben een selectief
voordeel en overleven → voortplanting (verdubbeling): nieuwe generatie van resistentere
bacteriën (= verticale gentransfer)
- Wanneer een bacterie resistent is geworden kan deze genetisch meteriaal via buisje doorgeven
(=horizontale gentransfer)
WHO publiseert een lijst met bacteriën en hun resistentie
- strijd tegen AMR (antimicrobial resistance)
One Health = de gezondheid van mensen gelinkt is aan de gezondheid van dieren en de omgeving.
Beperkte beschikbaarheid nieuwe antibiotica
- Steeds minder nieuwe antibioticaklassen
→ in 10 jaar: 1 antibiotica gecommercialiseerd (oxazolidinones), wel veel nieuwe antifungica
- Farmaceutische sector geen interesse:
▪ Duur om te ontwikkelen + alleen bij beperkte, ernstige gevallen gebruikt ( resistentie)
▪ Commercieel denken: geen winst= stopzetting onderzoek
- Pipeline ontwikkeling antibiotica grotendeels stopgezet
- Gram-positieven
o grootste markt met beperkt aantal producten in pipeline
o resistentie daalt in aantal landen
- Gram-negatieven
o beperkt marktaandeel met zeer weinig producten in de pipeline
o resistentie stijgt wereldwijd
Nieuwe diagnostische tools
Voorschrijven van breedspectrum antibiotica (beperkte diagnostische ondersteuning) →
microbiologische diagnostiek is duur en traag (pathogeen opkweken en onderzoeken) → nood
aan snelle, eenvoudige en point-of-care tests
4
