Onderzoeksmethoden
DEEL I: Basisbegrippen
Hoofdstuk A: Wetenschappelijk verantwoord onderzoek
Mensenkennis
mensenkennis Inzicht dat mensen tijdens hun leven opbouwen over hoe
andere mensen zich gedragen
kenmerken Subjectief
gebaseerd op ervaringen, toevallige gebeurtenissen, selectief
vaag en algemeen
Wetenschappelijke kennis
wetenschappelij Onderscheid zich van mensenkennis door de manier waarop
ke kennis de kennis verzameld wordt.
kenmerken systematisch en geordend
veralgemenend
objectiverend
Wetenschappelijk onderzoek
wetenschappelij Onderzoeksvragen beantwoorden die deel uitmaken van een
ke onderzoek probleemstelling.
kenmerken Doelgericht
Systematisch
Onderzoeksontwerp
Dataverzameling en analyse eravan
Betrouwbaarheid en validiteit: kwaliteitscriteria
Hoofdstuk B: Eisen aan onderzoek
Emperisme
Emperische Onderwerpen zijn zintuigelijk waarneembaar in de
vereiste werkelijkheid. Beschrijven van fenomenen in de werkelijkheid
of nagaan of veronderstellingen in de werkelijkheid kloppen.
Emperische Twee mogelijke routes:
cyclus 1 Deductie: van theorie naar werkelijkheid
2 Inductie: van waargenomen werkelijkheid naar de theorie
Een cyclus zorgt er dus voor dat deze twee bewegingen in
elkaar kunnen doorlopen.
Inductie 1 Vertrekt vanuit ruwe data
2 Gegevens worden eerst waargenomen
3 Vanuit waarnemen gaat onderzoek op zoek naar
wetmatigheden
4 Vanuit wetmatigheden op zoek naar verklaringen
Deductie 1 Vertrekt vanuit theorie of ideeën
2 Onderzoeksvragen worden geformuleerd vanuit bestaande
theorie
3 Vervolgens kijkt men naar data van de realiteit
4 Theorie wordt bevestigd, weerlegd of bijgestuurd
Onafhankelijkheid
Opdrachtgever Kan ervoor zorgen dat resultaten een bepaalde richting
uitgaan
Onderzoeker Bepaalde kijk, mening en de onderzoeker kan ook een
zelf bepaald idee hebben over de resultaten
Aandachtspunt 1 Heikele punten in het onderzoek niet uit de weg gaan
,en 2 Twijfel of onzekerheden niet onder de mat schuiven
3 Niet moedwillig tegenstrijdigheden wegmoffelen
4 In alle openheid ook onverwachte resultaten rapporten
Conformationbi Neiging om informatie te zoeken en te onthouden die onze
as theorie bevestigt
Negative case 1 Onderzoeker doelbewust op zoek naar afwijkende of
analysis tegenstrijdige voorbeelden
2 Confrontatie aangaat met wat niet in het plaatje lijkt te
passen
Gevolgen verruimt onderzoeker zijn blikveld
negative case wordt de soliditeit van bewijsvoeting en hypotheses getest
analysis
Betrouwbaarheid
betrouwbaarhei Resultaten zijn onafhankelijk van toeval
d Herhaalbaarheid is belangrijk: soortgelijke resultaten zien
betrouwbaarhei Nauwkeurig te werk gaan
d verhogen Alle stappen en gemaakte keuzes toelichten
Peer debrief: mede-onderzoekers kritisch laten meekijken
Pa percentage overeenkomsten
Pc verwachte percentage overeenkomsten
Interbeoordelaa in welke mate stemmen verschillende beoordelaars overeen
rs - geen invloed persoonlijke kenmerken van de observator
betrouwbaarhei
d
Validiteit
Interne Hebben we het begrip gemeten dat we willen meten?
validiteit Het is de mate waarin je zeker bent dat er geen
systematische fouten in de resultaten zitten.
Externe Kunnen we op basis van deze onderzoeksresultaten
validiteit veralgemenen naar een bredere populatie?
m.a.w. zijn de resultaten generaliseerbaar of
veralgemeenbaar?
Hawtorne effect Een effect dat optreedt tijdens het bewustzijn van de
deelnemers dat ze deelnemen aan een onderzoek.
Effect van Beide partijen kunnen bepaalde verwachtingen hebben en
onderzoek(er) hierdoor kan er onbewust gestuurd worden binnen het
onderzoek.
Dubbel-blind Beide partijen zijn niet op de hoogte van de conditie maar dit
effect botst met de sociale wetenschap en het principe van
geïnformeerde toestemming
Ethische vereisten
Belmont report Etische richtlijnen en principes ter bescherming van mensen
als onderzoeksparticipanten in biomedisch en
gedragsonderzoek
3 Respect voor personen
hoofdprincipes Weldoen
Rechtvaardigheid
Recht op Informeren over doel en opzet onderzoek, wat ermee zal
informatie gebeuren
Vrijwilligheid Ze gaan ermee akkoord om deel te nemen
Anonimiteit en Data vertrouwelijk behandelen
vertrouwelijkhei
d
, Welzijn in De rapportering mag geen schade toebrengen aan de
integriteit deelnemers
Hoofdstuk C: Soorten onderzoek
Fundamenteel onderzoek
Fundamenteel Doel om kennis op te doen voor het ontwikkelen of
onderzoek uitbreiden van wetenschappelijke theorieën.
Kenmerken theoretische focus + generaliseerbaarheid
theoretische richt zich op ontwikkelen en testen van theoretische
focus modellen en concepten
streeft naar dieper begrip te krijgen van de: mechanismen,
processen en relaties die ten grondslag liggen aan de
psychologische fenomenen
generaliseerbaar streeft naar ontdekken van algemene principes die op
heid toepassing zijn op breed scala aan situaties en contexten
heeft doel als generaliseerbare kennis te genereren die
verder reikt dan specifieke praktijksituaties
Praktijkgericht onderzoek
Praktijkgericht Heeft als doel om het toepassen van psychologische kennis
onderzoek en methoden om concrete problemen in de praktijk aan te
pakken.
Kenmerken praktische relevantie: praktische oplossingen vinden
samenwerking met belanghebbenden
directe toepasbaarheid: onderzoek streeft ernaar
theoretische richt zich op ontwikkelen en testen van theoretische
focus modellen en concepten
streeft naar dieper begrip te krijgen van de: mechanismen,
processen en relaties die ten grondslag liggen aan de
psychologische fenomenen
generaliseerbaar streeft naar ontdekken van algemene principes die op
heid toepassing zijn op breed scala aan situaties en contexten
heeft doel als generaliseerbare kennis te genereren die
verder reikt dan specifieke praktijksituaties
Fundamenteel Praktijkgericht
Kennis ontwikkelen: theoretische Vragen uit de praktijk beantwoorden:
relevantie praktische relevantie
Gericht op kennisvermeerdering Gericht op verandering en
beïnvloeding
Opdrachtgevers: univ/ Opdrachtgevers zijn vaak:
onderzoeksinstellingen organisaties, bedrijven en overheden
Systematische wetenschappelijke Systematische wetenschappelijke
aanpak aanpak
Streven naar betrouwbaarheid en Streven naar betrouwbaarheid en
validiteit validiteit
Fundamenteel onderzoek lost op termijn ook problemen uit de praktijk op
Praktijkgericht onderzoek kan theorieën helpen bevestigen of ontkrachten en
zo leiden tot meer algemene inzichten
Deskresearch vs. fieldresearch
deskresearch Gebaseerd op bestaande gegevens
Toegankelijk, minder kosten, efficiënt
Fieldresearch Zelf veldonderzoek doen door gegevens te verzamelen
Diepgaande inzichten gericht op de vraag
DEEL I: Basisbegrippen
Hoofdstuk A: Wetenschappelijk verantwoord onderzoek
Mensenkennis
mensenkennis Inzicht dat mensen tijdens hun leven opbouwen over hoe
andere mensen zich gedragen
kenmerken Subjectief
gebaseerd op ervaringen, toevallige gebeurtenissen, selectief
vaag en algemeen
Wetenschappelijke kennis
wetenschappelij Onderscheid zich van mensenkennis door de manier waarop
ke kennis de kennis verzameld wordt.
kenmerken systematisch en geordend
veralgemenend
objectiverend
Wetenschappelijk onderzoek
wetenschappelij Onderzoeksvragen beantwoorden die deel uitmaken van een
ke onderzoek probleemstelling.
kenmerken Doelgericht
Systematisch
Onderzoeksontwerp
Dataverzameling en analyse eravan
Betrouwbaarheid en validiteit: kwaliteitscriteria
Hoofdstuk B: Eisen aan onderzoek
Emperisme
Emperische Onderwerpen zijn zintuigelijk waarneembaar in de
vereiste werkelijkheid. Beschrijven van fenomenen in de werkelijkheid
of nagaan of veronderstellingen in de werkelijkheid kloppen.
Emperische Twee mogelijke routes:
cyclus 1 Deductie: van theorie naar werkelijkheid
2 Inductie: van waargenomen werkelijkheid naar de theorie
Een cyclus zorgt er dus voor dat deze twee bewegingen in
elkaar kunnen doorlopen.
Inductie 1 Vertrekt vanuit ruwe data
2 Gegevens worden eerst waargenomen
3 Vanuit waarnemen gaat onderzoek op zoek naar
wetmatigheden
4 Vanuit wetmatigheden op zoek naar verklaringen
Deductie 1 Vertrekt vanuit theorie of ideeën
2 Onderzoeksvragen worden geformuleerd vanuit bestaande
theorie
3 Vervolgens kijkt men naar data van de realiteit
4 Theorie wordt bevestigd, weerlegd of bijgestuurd
Onafhankelijkheid
Opdrachtgever Kan ervoor zorgen dat resultaten een bepaalde richting
uitgaan
Onderzoeker Bepaalde kijk, mening en de onderzoeker kan ook een
zelf bepaald idee hebben over de resultaten
Aandachtspunt 1 Heikele punten in het onderzoek niet uit de weg gaan
,en 2 Twijfel of onzekerheden niet onder de mat schuiven
3 Niet moedwillig tegenstrijdigheden wegmoffelen
4 In alle openheid ook onverwachte resultaten rapporten
Conformationbi Neiging om informatie te zoeken en te onthouden die onze
as theorie bevestigt
Negative case 1 Onderzoeker doelbewust op zoek naar afwijkende of
analysis tegenstrijdige voorbeelden
2 Confrontatie aangaat met wat niet in het plaatje lijkt te
passen
Gevolgen verruimt onderzoeker zijn blikveld
negative case wordt de soliditeit van bewijsvoeting en hypotheses getest
analysis
Betrouwbaarheid
betrouwbaarhei Resultaten zijn onafhankelijk van toeval
d Herhaalbaarheid is belangrijk: soortgelijke resultaten zien
betrouwbaarhei Nauwkeurig te werk gaan
d verhogen Alle stappen en gemaakte keuzes toelichten
Peer debrief: mede-onderzoekers kritisch laten meekijken
Pa percentage overeenkomsten
Pc verwachte percentage overeenkomsten
Interbeoordelaa in welke mate stemmen verschillende beoordelaars overeen
rs - geen invloed persoonlijke kenmerken van de observator
betrouwbaarhei
d
Validiteit
Interne Hebben we het begrip gemeten dat we willen meten?
validiteit Het is de mate waarin je zeker bent dat er geen
systematische fouten in de resultaten zitten.
Externe Kunnen we op basis van deze onderzoeksresultaten
validiteit veralgemenen naar een bredere populatie?
m.a.w. zijn de resultaten generaliseerbaar of
veralgemeenbaar?
Hawtorne effect Een effect dat optreedt tijdens het bewustzijn van de
deelnemers dat ze deelnemen aan een onderzoek.
Effect van Beide partijen kunnen bepaalde verwachtingen hebben en
onderzoek(er) hierdoor kan er onbewust gestuurd worden binnen het
onderzoek.
Dubbel-blind Beide partijen zijn niet op de hoogte van de conditie maar dit
effect botst met de sociale wetenschap en het principe van
geïnformeerde toestemming
Ethische vereisten
Belmont report Etische richtlijnen en principes ter bescherming van mensen
als onderzoeksparticipanten in biomedisch en
gedragsonderzoek
3 Respect voor personen
hoofdprincipes Weldoen
Rechtvaardigheid
Recht op Informeren over doel en opzet onderzoek, wat ermee zal
informatie gebeuren
Vrijwilligheid Ze gaan ermee akkoord om deel te nemen
Anonimiteit en Data vertrouwelijk behandelen
vertrouwelijkhei
d
, Welzijn in De rapportering mag geen schade toebrengen aan de
integriteit deelnemers
Hoofdstuk C: Soorten onderzoek
Fundamenteel onderzoek
Fundamenteel Doel om kennis op te doen voor het ontwikkelen of
onderzoek uitbreiden van wetenschappelijke theorieën.
Kenmerken theoretische focus + generaliseerbaarheid
theoretische richt zich op ontwikkelen en testen van theoretische
focus modellen en concepten
streeft naar dieper begrip te krijgen van de: mechanismen,
processen en relaties die ten grondslag liggen aan de
psychologische fenomenen
generaliseerbaar streeft naar ontdekken van algemene principes die op
heid toepassing zijn op breed scala aan situaties en contexten
heeft doel als generaliseerbare kennis te genereren die
verder reikt dan specifieke praktijksituaties
Praktijkgericht onderzoek
Praktijkgericht Heeft als doel om het toepassen van psychologische kennis
onderzoek en methoden om concrete problemen in de praktijk aan te
pakken.
Kenmerken praktische relevantie: praktische oplossingen vinden
samenwerking met belanghebbenden
directe toepasbaarheid: onderzoek streeft ernaar
theoretische richt zich op ontwikkelen en testen van theoretische
focus modellen en concepten
streeft naar dieper begrip te krijgen van de: mechanismen,
processen en relaties die ten grondslag liggen aan de
psychologische fenomenen
generaliseerbaar streeft naar ontdekken van algemene principes die op
heid toepassing zijn op breed scala aan situaties en contexten
heeft doel als generaliseerbare kennis te genereren die
verder reikt dan specifieke praktijksituaties
Fundamenteel Praktijkgericht
Kennis ontwikkelen: theoretische Vragen uit de praktijk beantwoorden:
relevantie praktische relevantie
Gericht op kennisvermeerdering Gericht op verandering en
beïnvloeding
Opdrachtgevers: univ/ Opdrachtgevers zijn vaak:
onderzoeksinstellingen organisaties, bedrijven en overheden
Systematische wetenschappelijke Systematische wetenschappelijke
aanpak aanpak
Streven naar betrouwbaarheid en Streven naar betrouwbaarheid en
validiteit validiteit
Fundamenteel onderzoek lost op termijn ook problemen uit de praktijk op
Praktijkgericht onderzoek kan theorieën helpen bevestigen of ontkrachten en
zo leiden tot meer algemene inzichten
Deskresearch vs. fieldresearch
deskresearch Gebaseerd op bestaande gegevens
Toegankelijk, minder kosten, efficiënt
Fieldresearch Zelf veldonderzoek doen door gegevens te verzamelen
Diepgaande inzichten gericht op de vraag
