spraakpathologie
DE NORMALE ONTWIKKELING VAN DE SPRAAK (HERHALING)
HET SCHEMA VAN LEVELT
stap 1: eerst wordt er een boodschap gevormd --> conceptualiseren
stap 2: het kind vormt een preverbale
boodschap (bv het kind wil blok zeggen)
stap 3: boodschap wordt naar de formulator
gestuurd
stap 4: articulatorische doelen worden
bepaald --> motorische planning
stap 5: planning van opeenvolgende
bewegingen van anatomische structuren die
nodig zijn voor spraak --> motorische
programmering
stap 6: kind zegt het woord en tegelijkertijd
gebeurt de somatosensorische verwerking
stap 7: de klank/klankreeks (woord) wordt
ontvangen door het kind --> auditieve
waarneming
stap 8: luistert en analyseert eigen spraak
(uitgesproken woord = woord in lexicon?)-->
feedback
stap 9: ontlede spraak wordt meegenomen
naar volgende keer dat een boodschap
gevormd wordt --> conceptualiseren
in het lexicon zijn woordbetekenissen en woordvormen opgeslagen en haalt info
uit de omgeving en uit wat het kind zelf zegt
verloop van de normale spraakontwikkeling
spraak komt voor taal, maar spraak en taal zijn niet van elkaar los te koppelen
ontwikkeling van spraak
- verwerving van spraakklanken
= volgorde ervan is belangrijker dan het tijdstip waarop de klank verworven is
- fonologische verwerving
,correcte interpretatie van de
tabel
klankverwerving-
verwervingsvolgorde van
vocalen en consonanten
volgens Beers
fonetische klankverwerving
= volledige en
correcte uitspraak
van de klank, zonder
fouten
klankverwerving –
verwervingsvolgorde van
vocalen en consonanten
volgens STESS
Fonologische
verwerving
= op welke leeftijd kunnen de
klanken geïsoleerd geproduceerd
worden?
• Deze tabellen worden bij
jongere kinderen gebruikt
➔Zonder rekening te houden met
foutieve producties
➔Zonder rekening te houden met correcte plaatsing
klankverwerving – verwervingsvolgorde van vocalen en consonanten volgens
Beers
,SPRAAKSTOORNISSEN BINNEN TOS
situering fonologische spraakstoornissen binnen TOS
verschillende componenten binnen de taalontwikkeling
- receptieve taal
= taal die je begrijpt (luisteren en lezen)
- productieve taal
= taal die je zelf gebruikt/maakt (spreken en schrijven
situering fonologische spraakstoornissen binnen TOS
taalvorm
- fonologie (klanken en hoe het betekenissen onderscheidt)
- morfologie (opbouw van woorden)
- syntaxis (hoe woorden in zinnen worden geplaatst)
taalinhoud
- lexicon (woordenschat die je kent en gebruikt)
- semantiek (betekenis van taal)
taalgebruik
- pragmatiek (hoe taal gebruikt wordt in een situatie en wat je ermee bedoelt)
situeren spraak binnen taalontwikkeling: blik op de normale ontwikkeling
, taalvorm – fonologie
§ fonologische ontwikkeling: tussen 0-4jaar
§ klankvorming bij baby’s
- Huilen (vanaf de geboorte)
- Vocaliseren (vanaf 6 weken)
- Vocaal spel (vanaf 4 maanden)
- Brabbelen (vanaf 7 maanden)
vroege taalontwikkeling – wat kan wijzen op een (S)TOS
rond de leeftijd van 1jaar
- Niet of weinig gevarieerd brabbelen
- Geen gebruik van (proto)woorden
- Geen gebruik van natuurlijke gebaren
- Afwijkende mondmotorischevaardigheden
= zuigen, slikken, verwerken van niet vloeibaar voedsel
peuterleeftijd – wat kan wijzen op een (S)TOS
taalvorm – fonologie
- kan zich uiten in de spraak
- probleem met verwerving van taalspecifieke regels van de
klankstructuur
- kinderen die zeer onverstaanbaar zijn
fonologische problemen
- klank geïsoleerd produceren, maar blijven vereenvoudingsprocessen
toepassen
- fouten volgens een regelmatig patroon
IMPACT VAN EEN SPRAAKSTOORNIS
impact van (fonologische) spraakstoornissen
articulatie
- hoe verstaanbaar is iemand?
- in welke mate voldoet de spreker aan sociaal culturele normen?
- hoe gepast is de spraak ten opzicht van eisen die gesteld worden door
de omgeving?
belangrijkste factor voor bepaling --> de persoon met de fonologische
spraakstoornis zelf
bron van frustratie
sociaal-emotioneel (vanaf kinderleeftijd)
beroepsmatig
- kan kiezen van job en krijgen ervan reduceren
interpersoonlijke effecten
- afhankelijk van de attitutde van persoon en zijn omgeving
- beinvloedende factoren= graad van opvallendheid en mate van
onverstaanbaarheid
DE NORMALE ONTWIKKELING VAN DE SPRAAK (HERHALING)
HET SCHEMA VAN LEVELT
stap 1: eerst wordt er een boodschap gevormd --> conceptualiseren
stap 2: het kind vormt een preverbale
boodschap (bv het kind wil blok zeggen)
stap 3: boodschap wordt naar de formulator
gestuurd
stap 4: articulatorische doelen worden
bepaald --> motorische planning
stap 5: planning van opeenvolgende
bewegingen van anatomische structuren die
nodig zijn voor spraak --> motorische
programmering
stap 6: kind zegt het woord en tegelijkertijd
gebeurt de somatosensorische verwerking
stap 7: de klank/klankreeks (woord) wordt
ontvangen door het kind --> auditieve
waarneming
stap 8: luistert en analyseert eigen spraak
(uitgesproken woord = woord in lexicon?)-->
feedback
stap 9: ontlede spraak wordt meegenomen
naar volgende keer dat een boodschap
gevormd wordt --> conceptualiseren
in het lexicon zijn woordbetekenissen en woordvormen opgeslagen en haalt info
uit de omgeving en uit wat het kind zelf zegt
verloop van de normale spraakontwikkeling
spraak komt voor taal, maar spraak en taal zijn niet van elkaar los te koppelen
ontwikkeling van spraak
- verwerving van spraakklanken
= volgorde ervan is belangrijker dan het tijdstip waarop de klank verworven is
- fonologische verwerving
,correcte interpretatie van de
tabel
klankverwerving-
verwervingsvolgorde van
vocalen en consonanten
volgens Beers
fonetische klankverwerving
= volledige en
correcte uitspraak
van de klank, zonder
fouten
klankverwerving –
verwervingsvolgorde van
vocalen en consonanten
volgens STESS
Fonologische
verwerving
= op welke leeftijd kunnen de
klanken geïsoleerd geproduceerd
worden?
• Deze tabellen worden bij
jongere kinderen gebruikt
➔Zonder rekening te houden met
foutieve producties
➔Zonder rekening te houden met correcte plaatsing
klankverwerving – verwervingsvolgorde van vocalen en consonanten volgens
Beers
,SPRAAKSTOORNISSEN BINNEN TOS
situering fonologische spraakstoornissen binnen TOS
verschillende componenten binnen de taalontwikkeling
- receptieve taal
= taal die je begrijpt (luisteren en lezen)
- productieve taal
= taal die je zelf gebruikt/maakt (spreken en schrijven
situering fonologische spraakstoornissen binnen TOS
taalvorm
- fonologie (klanken en hoe het betekenissen onderscheidt)
- morfologie (opbouw van woorden)
- syntaxis (hoe woorden in zinnen worden geplaatst)
taalinhoud
- lexicon (woordenschat die je kent en gebruikt)
- semantiek (betekenis van taal)
taalgebruik
- pragmatiek (hoe taal gebruikt wordt in een situatie en wat je ermee bedoelt)
situeren spraak binnen taalontwikkeling: blik op de normale ontwikkeling
, taalvorm – fonologie
§ fonologische ontwikkeling: tussen 0-4jaar
§ klankvorming bij baby’s
- Huilen (vanaf de geboorte)
- Vocaliseren (vanaf 6 weken)
- Vocaal spel (vanaf 4 maanden)
- Brabbelen (vanaf 7 maanden)
vroege taalontwikkeling – wat kan wijzen op een (S)TOS
rond de leeftijd van 1jaar
- Niet of weinig gevarieerd brabbelen
- Geen gebruik van (proto)woorden
- Geen gebruik van natuurlijke gebaren
- Afwijkende mondmotorischevaardigheden
= zuigen, slikken, verwerken van niet vloeibaar voedsel
peuterleeftijd – wat kan wijzen op een (S)TOS
taalvorm – fonologie
- kan zich uiten in de spraak
- probleem met verwerving van taalspecifieke regels van de
klankstructuur
- kinderen die zeer onverstaanbaar zijn
fonologische problemen
- klank geïsoleerd produceren, maar blijven vereenvoudingsprocessen
toepassen
- fouten volgens een regelmatig patroon
IMPACT VAN EEN SPRAAKSTOORNIS
impact van (fonologische) spraakstoornissen
articulatie
- hoe verstaanbaar is iemand?
- in welke mate voldoet de spreker aan sociaal culturele normen?
- hoe gepast is de spraak ten opzicht van eisen die gesteld worden door
de omgeving?
belangrijkste factor voor bepaling --> de persoon met de fonologische
spraakstoornis zelf
bron van frustratie
sociaal-emotioneel (vanaf kinderleeftijd)
beroepsmatig
- kan kiezen van job en krijgen ervan reduceren
interpersoonlijke effecten
- afhankelijk van de attitutde van persoon en zijn omgeving
- beinvloedende factoren= graad van opvallendheid en mate van
onverstaanbaarheid
