Kwaliteitsbevorderaar – samenvatting
1.Quintuple Aim en kwaliteit van zorg
1.1. Inleiding tot kwaliteit van zorg
Kwaliteit van zorg = centraal in gezondheidszorg
Volgens Institute of Medicine is kwaliteit van zorg:
o Effectieve, patiëntgerichte, veilige, tijdige, en efficiënte rechtvaardige zorg
1.2. Historische evolutie van kwaliteitsdenken
Kwaliteitsdenken in de gezondheidszorg- vandaag:
Resultaat van lange/ geleidelijke evolutie = benaderd als continu-leer, verbeteringsproces
Hoe verliep die evolutie tot heden:
1) Beginfase van georganiseerde gezondheidszorg = 1950
Kwaliteit? = de afwezigheid van fouten
Dit werd behouden door: controles, toezicht en inspectie: Houdt de zorgverlener zich aan regels en normen?
Visie op Fouten? = zijn de persoonlijke tekortkomingen
Aangepakt met : sancties en disciplinaire maatregelen
Concreet: benadering op - Reactief; pas ingegrepen als de fout gebeurd is
fouten is? - Weinig aandacht voor structurele problemen of onderliggende oorzaken
- Fout was persoonlijke tekortkoming die persoonlijk gesanctioneerd moest worden
= geeft een angstcultuur, houden fouten verborgen uit angst voor straf
1
, 2) Jaren 50 – 60 : periode van standaardisering en professionalisering
Gezondheidszorg ondervind een verschuiving? Standaardisering/ uniformering: richtlijnen, protocollen en beroepsnormen die gelden voor
iedereen
Accreditatie/ erkenning van zorginstellingen
Kwaliteit? Deskundigheid, opleiding, naleven van professionele standaarden
Besef groeit dat kwaliteit niet uitsluitend afhangt van de zorgverlener – maar ORGANISATIE hele zorg
Controle en inspectie staan hier nog steeds grotendeels centraal
3) Jaren 60-70 – Avedis Donabedian
Introductie: systematische benadering t.o.v. WAT? kwaliteit als goede uitkomst die enkel behaald wordt als twee principe op orde zijn:
kwaliteit van zorg : HET Donabedian model - Twee principe ?
o 1) structuur: organisatorische/ materiële randvoorwaarden (personeel, middelen, infrastructuur)
o 2) Proces de handeling van hulpverlening en interactie tussen zorgverleners en patiënt
- Zorgen dat het derde principe – een GOEDE uitkomst wordt
3) uitkomst => effect van de zorg – dit kan enkel goed zijn als principe 1 en 2 voldaan zijn.
Model hedendaags?
= Nog steeds de basis voor kwaliteitsmetingen, en andere modellen
4) Tussen jaren 80 en tot begin 2000
Idee van kwaliteit verschoof Kwaliteitscontrole wordt kwaliteitsverbetering
Inspiratie uit industrie: methoden zoals Total quality management en continu verbetercycli
Leidt tot gebruik van nieuwe modellen PDCA cyclus: plannen, uitvoeren, evalueren en bijsturen (plan, do, check, act)
Kwaliteit is nu gezien als Continu proces dat ingebed moet worden in dagelijks functioneren, en waarbij ALLE medewerkers betrokken zijn
Procesdenken – teamwerk – voorkomen van fouten
Nadruk van kwaliteit ligt op Niet meer bestraffen van fouten
= creëert een cultuur van leren en verbeteren – fouten geven de aanleiding tot analyse en mogelijkheid tot
2
, optimalisatie
5) Rond de jaren 2000 = patiëntenveiligheid essentieël in kwaliteit(denken)
Waarom? meerdere onderzoeken en publicatie die aangeven dat medische fouten een belangrijke oorzaak van schade en
overlijden waren.
Oorzaak van die medische fouten: kwam voornamelijk door het systeem en niet individuele nalatigheid
= dit geeft een versterking van het systeem denken
Gevolgen:
- Zorginstellingen investeren in: Veiligheidscultuur, incidentenmeldingen, risicomanagement , methoden om
onderliggende oorzaken incidenten analyseren
- Patiëntveiligheid nu erkend als essentiële voorwaarde voor kwaliteit – de verantwoordelijkheid hiervoor logt bij het
volledige team en de organisatie
6) De afgelopen 10 jaar – kwaliteitsdenken wordt patiëntgerichter
Wat? Voorheen ging het om volume en productie nu kijken we naar de Patiënt
- Hoe ervaart deze de zorg – wat zijn de gezondheidsuitkomsten
- Patiënten gezien als actieve partners in het zorgproces, aandacht voor gedeelde besluitvorming
Kwaliteit verhogen door? Patiënt gerapporteerde uitkomsten en ervaringen te analyseren
7) NU – de hele evolutie van kwaliteitsdenken heeft gezorgd voor een multidimensionale begrip van
kwaliteit
Deze wordt samengenomen in het concept Quintuple aim: = verbindt kwaliteit van zorg met populatiegezondheid,
patiënten ervaring, kostenefficiëntie, welzijn van zorgverleners en gezondheidsgelijkheid
Centraal staan: ZORGuitkomsten – ervaring – kosten
o Proms = patient reported outcome measures (resultaat van de zorg)
o Prems = partiënt reported experience measures (hoe patiënt zorg ervaren heeft)
o High value care: veel oplevert voor de patiënt, goed ervaren, en niet te duur is
3
, o Low value care: weinig verbetering patiPent, matige ervaring, veel kost
1.3. Definitie en oorsprong van de triple, quadruple en Quintuple Aim
De aim modellen
Ontstaan:
omdat oude kaders om prestaties van zorg te meten= volume, afzonderlijke kwaliteitsindicatoren - onvoldoende indicatie
gaven over de werkelijke kwaliteit/ impact van zorg
Wat gaan die AIM-modellen dan doen?
Verschillende doelstellingen gezondheidszorg samen brengen onder één overkoepelend kwaliteitskader
Wie is de maker van dit concept -> IHI, Institute for Healthcare Improvement
A. TRIPLE AIM – 2008 geïntroduceerd door de IHI
Triple aim; overtuiging dat goed functionerend gezondheidssysteem gelijktijdig
drie fundamentele doelen moet nastreven
1) Verbetering van gezondheid populatie
Wat? Geen focus op enkel individuen ook op groepen/ gemeenschappen
Bevat:
o Preventie, gezondheidsbevordering, vroeg detectie, verminderen gezondheidsrisico’s
Let op: populatiegezond wordt niet enkel door medische zorg beïnvloedt ook door andere aspecten
= sociale, economische en omgevingsfactoren = zo creëert dit doel een bredere kijk op zorg
2) Verbeteren patiënten ervaring als volwaardige kwaliteitsdimensie
Wat? Niet enkel klinische uitkomsten OOK hoe patiënten zorg beleven
Omvat: respect, communicatie, toegankelijkheid, betrokkenheid bij beslissingen
4
1.Quintuple Aim en kwaliteit van zorg
1.1. Inleiding tot kwaliteit van zorg
Kwaliteit van zorg = centraal in gezondheidszorg
Volgens Institute of Medicine is kwaliteit van zorg:
o Effectieve, patiëntgerichte, veilige, tijdige, en efficiënte rechtvaardige zorg
1.2. Historische evolutie van kwaliteitsdenken
Kwaliteitsdenken in de gezondheidszorg- vandaag:
Resultaat van lange/ geleidelijke evolutie = benaderd als continu-leer, verbeteringsproces
Hoe verliep die evolutie tot heden:
1) Beginfase van georganiseerde gezondheidszorg = 1950
Kwaliteit? = de afwezigheid van fouten
Dit werd behouden door: controles, toezicht en inspectie: Houdt de zorgverlener zich aan regels en normen?
Visie op Fouten? = zijn de persoonlijke tekortkomingen
Aangepakt met : sancties en disciplinaire maatregelen
Concreet: benadering op - Reactief; pas ingegrepen als de fout gebeurd is
fouten is? - Weinig aandacht voor structurele problemen of onderliggende oorzaken
- Fout was persoonlijke tekortkoming die persoonlijk gesanctioneerd moest worden
= geeft een angstcultuur, houden fouten verborgen uit angst voor straf
1
, 2) Jaren 50 – 60 : periode van standaardisering en professionalisering
Gezondheidszorg ondervind een verschuiving? Standaardisering/ uniformering: richtlijnen, protocollen en beroepsnormen die gelden voor
iedereen
Accreditatie/ erkenning van zorginstellingen
Kwaliteit? Deskundigheid, opleiding, naleven van professionele standaarden
Besef groeit dat kwaliteit niet uitsluitend afhangt van de zorgverlener – maar ORGANISATIE hele zorg
Controle en inspectie staan hier nog steeds grotendeels centraal
3) Jaren 60-70 – Avedis Donabedian
Introductie: systematische benadering t.o.v. WAT? kwaliteit als goede uitkomst die enkel behaald wordt als twee principe op orde zijn:
kwaliteit van zorg : HET Donabedian model - Twee principe ?
o 1) structuur: organisatorische/ materiële randvoorwaarden (personeel, middelen, infrastructuur)
o 2) Proces de handeling van hulpverlening en interactie tussen zorgverleners en patiënt
- Zorgen dat het derde principe – een GOEDE uitkomst wordt
3) uitkomst => effect van de zorg – dit kan enkel goed zijn als principe 1 en 2 voldaan zijn.
Model hedendaags?
= Nog steeds de basis voor kwaliteitsmetingen, en andere modellen
4) Tussen jaren 80 en tot begin 2000
Idee van kwaliteit verschoof Kwaliteitscontrole wordt kwaliteitsverbetering
Inspiratie uit industrie: methoden zoals Total quality management en continu verbetercycli
Leidt tot gebruik van nieuwe modellen PDCA cyclus: plannen, uitvoeren, evalueren en bijsturen (plan, do, check, act)
Kwaliteit is nu gezien als Continu proces dat ingebed moet worden in dagelijks functioneren, en waarbij ALLE medewerkers betrokken zijn
Procesdenken – teamwerk – voorkomen van fouten
Nadruk van kwaliteit ligt op Niet meer bestraffen van fouten
= creëert een cultuur van leren en verbeteren – fouten geven de aanleiding tot analyse en mogelijkheid tot
2
, optimalisatie
5) Rond de jaren 2000 = patiëntenveiligheid essentieël in kwaliteit(denken)
Waarom? meerdere onderzoeken en publicatie die aangeven dat medische fouten een belangrijke oorzaak van schade en
overlijden waren.
Oorzaak van die medische fouten: kwam voornamelijk door het systeem en niet individuele nalatigheid
= dit geeft een versterking van het systeem denken
Gevolgen:
- Zorginstellingen investeren in: Veiligheidscultuur, incidentenmeldingen, risicomanagement , methoden om
onderliggende oorzaken incidenten analyseren
- Patiëntveiligheid nu erkend als essentiële voorwaarde voor kwaliteit – de verantwoordelijkheid hiervoor logt bij het
volledige team en de organisatie
6) De afgelopen 10 jaar – kwaliteitsdenken wordt patiëntgerichter
Wat? Voorheen ging het om volume en productie nu kijken we naar de Patiënt
- Hoe ervaart deze de zorg – wat zijn de gezondheidsuitkomsten
- Patiënten gezien als actieve partners in het zorgproces, aandacht voor gedeelde besluitvorming
Kwaliteit verhogen door? Patiënt gerapporteerde uitkomsten en ervaringen te analyseren
7) NU – de hele evolutie van kwaliteitsdenken heeft gezorgd voor een multidimensionale begrip van
kwaliteit
Deze wordt samengenomen in het concept Quintuple aim: = verbindt kwaliteit van zorg met populatiegezondheid,
patiënten ervaring, kostenefficiëntie, welzijn van zorgverleners en gezondheidsgelijkheid
Centraal staan: ZORGuitkomsten – ervaring – kosten
o Proms = patient reported outcome measures (resultaat van de zorg)
o Prems = partiënt reported experience measures (hoe patiënt zorg ervaren heeft)
o High value care: veel oplevert voor de patiënt, goed ervaren, en niet te duur is
3
, o Low value care: weinig verbetering patiPent, matige ervaring, veel kost
1.3. Definitie en oorsprong van de triple, quadruple en Quintuple Aim
De aim modellen
Ontstaan:
omdat oude kaders om prestaties van zorg te meten= volume, afzonderlijke kwaliteitsindicatoren - onvoldoende indicatie
gaven over de werkelijke kwaliteit/ impact van zorg
Wat gaan die AIM-modellen dan doen?
Verschillende doelstellingen gezondheidszorg samen brengen onder één overkoepelend kwaliteitskader
Wie is de maker van dit concept -> IHI, Institute for Healthcare Improvement
A. TRIPLE AIM – 2008 geïntroduceerd door de IHI
Triple aim; overtuiging dat goed functionerend gezondheidssysteem gelijktijdig
drie fundamentele doelen moet nastreven
1) Verbetering van gezondheid populatie
Wat? Geen focus op enkel individuen ook op groepen/ gemeenschappen
Bevat:
o Preventie, gezondheidsbevordering, vroeg detectie, verminderen gezondheidsrisico’s
Let op: populatiegezond wordt niet enkel door medische zorg beïnvloedt ook door andere aspecten
= sociale, economische en omgevingsfactoren = zo creëert dit doel een bredere kijk op zorg
2) Verbeteren patiënten ervaring als volwaardige kwaliteitsdimensie
Wat? Niet enkel klinische uitkomsten OOK hoe patiënten zorg beleven
Omvat: respect, communicatie, toegankelijkheid, betrokkenheid bij beslissingen
4
