Samenvatting Aardrijkskunde (alles voor het examen) Hogeschool PXL

Aardrijkskunde
1. Kaart en landschap
1.1 Geografisch kijken
Actueel wereldbeeld → mental image
= idee/ beeld dat de mens heeft over de wereld
= gevormd door gebeurtenissen die zich afspelen

Mental image niet altijd correct
→ preconcept: wereldbeeld is nog onvolledig
→ misconcept: wereldbeeld is onjuist

Mental map = beeld van de werkelijkheid
→ topografie voor nodig

1.2 Kaart en atlas
ATLAS

= boek met kaarten

Naam atlas → Atlas Griekse mythologie die de hemelbol draagt
Eersta atlas → Theatrum Orbis Terrarum ‘wereldtoneel’ in 1570 (70 actuele kaarten)

KAARTPROJECTIES

Projectie van Winkel
→ sommige landen te groot
→ vorm wordt behouden
→ meest gebruikt

SCHAAL

Schaalniveaus

Schaalniveau Gebied Voorbeeld
Lokaal De straat, stad, wijk, gemeente Kapermolen, Hasselt
Regionaal De regio, provincie, landsdeel Limburg, noorden v België

Nationaal Het land België
Continentaal Meer dan 1 land, het werelddeel Europa
Mondiaal Meer dan 1 werelddeel, de wereld De wereld



1

,Schaal op een kaart

De verhouding tussen de afstand op een kaart en de afstand in de werkelijkheid, wordt
de schaal genoemd. De schaal geeft ook de verhouding aan tussen het originele object
en de afbeelding/model ervan.

- De lijnschaal




- De breukschaal of numerieke schaal




Absolute afstand

De afstand in km of m in een rechte lijn.
→ onveranderlijk, voor iedereen gelijk

Relatieve afstand

Uitgedrukt in tijd, moeite en kosten
→ veranderlijk, ga je met de fiets/ auto/ trein/ …

KAART

Opbouw topografische kaart van België

- Het Nationaal Geografisch Instituut (NGI)
o Officiële Belgische karteringsdienst

Belangrijke topografische kaarten

- 1:250 000 (1cm = 2500 m)
o Nauwkeurig en overzichtelijk beeld
o Paneel van 1,25 m x 1 m
- 1:100 000 (1 cm = 1000 m)
o Ideale streekkaart
o Aardrijkskundig, cultureel en toeristisch gebruik
o Elk blad een regionale entiteit
o Paneel van 2,80 m x 2,30 m
- 1:50 000 (1 cm = 500 m)
o Minder gedaitalleerd
o Landschapsstudies, structuurplanning, krijgsmacht gebruikt
o België = 74 bladen, teruggebracht naar 57




2

, - 1:25 000 (1 cm = 250 m) of 1:20 000 (1 cm = 200 m)
o Inventaris vh landschap
o Recreatieve doeleinden (wandelaars, fietsers,…) maar ook militair gebruik
en leerkrachten
o België = 238 bladen

Topografische kaart 1:20 000 en 1:25 000

- Indeling




Naam → gemeente en een nummer
bv: Kermt-Hasselt 25/7-8
o 25 = kaartbladnummer
o 7-8 = nummer van het kwartblad
o 7 en 8 = de nummers van twee opeenvolgende kaartbladen

- Inhoud van de topografische kaart (of stafkaart)
o Getekend portret van een stuk aardoppervlak
o Zo nauwkeurig mogelijk uit vogelperspectief

Verschillende kaartelementen

Legende-planimetrie

- Puntvormig
o Bron
o Kapel
o Kerk
o Mast
o Molen
o …

Opmerking: Soms weergegeven door suggestieve symbolen.

- Lijnvormig
o Verkeerwegen:
▪ Land – auto – spoor
▪ Water – kanaal – rivier


3

, o Hydrografie:
▪ Kanaal
▪ Rivier
▪ Sloot
▪ …
o Grenzen:
▪ Landsgrenzen
▪ Provinciegrenzen
▪ Gemeentegrenzen
▪ …
- Oppervlakte (zonaal)
o Vegetatie:
▪ Bos
▪ Heide
▪ Weide
▪ …
o Hydrografie:
▪ Meer
▪ Moeras
▪ …
o Bebouwing:
▪ Aaneengesloten
▪ Dorpskern
▪ Lintbebouwing
▪ Stad
▪ …

Orografie-voorstelling van het reliëf
→ Cartografische weergave van hoogteverschillen

Topografische kaart
→ Alleen hoogtelijnen & hoogtecijfers

Hoogtelijnen
→ isolijnen die alle punten met gelijke hoogte verbinden
→ referentiepunt/nulvlak = gemiddelde laagwaterstand bij springtij in Oostende, dit
wordt gemeten met een getijdenmeter

Zeer stijle hellingen en rotswanden Eigen symbool
Kleine depressie stippellijnen




4