DE ZELFSTANDIGE VROEDVROUW 3VV 2026
ZWANGERSCHAP
MISKRAAM
WETGEVING IN BELGIË
< 12 weken = miskraam (geen specifieke regeling)
Zwangerschap < 140 dagen
- Geen officiële registratie (niet in geboorte- of overlijdensregister)
- Geen aangifte- of begraafverplichting
- Begraven & crematie op verzoek = toegestaan
- Geen recht op sociale tegemoetkomingen (bevallingsverlof, kraamgeld of klein verlet bij overlijden)
Zwangerschap > 140 dagen <179 dagen
- Inschrijving in het overlijdensregister kan (geen verplichting)
- Akte van “levenloos aangegeven kind”kan worden aangevraagd met toestemming van de moeder
- Voornaam kan gegeven worden (geen familienaam)
- Begraven en crematie op verzoek = toegestaan
- Geen recht op sociale tegemoetkomingen (bevallingsverlof, kraamgeld of klein verlet bij overlijden)
Zwangerschap > 180 dagen
- Inschrijving in het overlijdensregister (verplicht)
- Akte van“levenloos aangegeven kind”
- Voornaam kan gegeven worden, familienaam kan vermeld worden (vader ≠ erkenning)
- Begraving of crematie = verplicht
- Recht op sociale tegemoetkomingen (bevallingsverlof, kraamgeld of klein verlet bij overlijden)
- Vader heeft recht op klein verlet voor de geboorte en het overlijden
Mag een vroedvrouw een zwangerschapsafbreking induceren?
Indien sprake van een levende vrucht:
- Inductie = door arts
- Inductie = verboden door vv
o Strafwetboek art. 350, 1°-6°
o Wet op de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen art. 63, §1, 2°
o KB van 1991 art. 6, §1, 7.
Indien sprake van een MIU:
- Inductie = door vv (onder verantwoordelijkheid van de arts)
,DE ZELFSTANDIGE VROEDVROUW 3VV 2026
RICHTLIJNEN
Miskraam
= expulsie van een embryo of foetus <500g (+- 20-22weken), meest voorkomende complicatie van de zwangerschap
Effecten op lange termijn = lichamelijk en psychisch
Chemical pregnancy:
- Positieve HCG-test maar bevruchte eicel is niet ingenesteld. Menstruatie blijft uit, geen zwangerschap te zien op
echo.
Blighted ovum:
- Lege dooierzak, geen embryo aanwezig
Missed abortion:
- Niet evoluerende zwangerschap in de afwezigheid van bloedverlies en krampen. Geen hartactiviteit en grootte
embryo komt niet overeen met zwangerschapsduur.
Incomplete abortion:
- Actief bloedverlies met zwangerschapsresten in cavum en gedilateerde cervix. Krampen en pijn aanwezig.
Threatened abortion:
- Bloedverlies bij gesloten cervix en intacte zwangerschap. Resulteert in 50% v.d.g. in normale zwangerschap.
Mors in utero
50% geen oorzaak gekend
Meest gekende oorzaken:
- Congenitale malformaties
- Maternale/foetale infecties
- Diabetes
- Maternale intrapartum complicaties (placentaloslating,navelstrengprolaps, uterien ruptuur, PE)
3 richtlijnen (staat op canvas)
NHG standaard - miskraam
NICE guideline ectopic pregnancy and miscariage
AAFP – First trimester bleeding
Oorzaken van een miskraam
- Abnormale aanleg van foetus (chromosomaal)
- Afwijkingen thv de baarmoeder
- Stollingsstoornissen (antifosfolipidesyndroom, erfelijke trombofilieën)
- Maternale leeftijd
- Leefstijlfactoren (obesitas, roken alcohol, medicatie, infecties)
- Hormonale afwijkingen (hyperhomocysteïnemie, diabetes , overmaat aan LH (PCOS))
- Auto-immuunziekten, stofwisselingsziekten (vb ziekte van Wilson)
,DE ZELFSTANDIGE VROEDVROUW 3VV 2026
RISICOSELECTIE
= op basis van anamnese en lichamelijk onderzoek bepalen of zorg kan plaatsvinden binnen de 1 e lijn of binnen de 2de lijn.
Dit door gebruik te maken van:
- BE: KCE richtlijnen of Domus Medica richtlijnen
- NL: Verloskundig Vademecum en Verloskundige indicatielijst
- INTERNATIONAAL: ACOG, RCOG, NICE, WHO...
VERLOSKUNIDG VADEMECUM
Is een leidraad voor de verloskundige zorgverlener om kwalitatief hoogwaardige, doelmatige en individueel gerichte
verloskundige zorg te verstrekken.
VERLOSKUNDIGE INDICATIELIJST (VIL)
Wil een bijdrage leveren aan de bevordering van optimale verloskundige zorg. De lijst is een hulpmiddel bij de
risicoselectie en samenwerking.
Uitgangspunt
- Zwangerschap, bevalling en pp zijn fysiologische processen
- Bevalling en pp kunnen thuis plaatsvinden
Gevolg
- de normaal verlopende zwangerschap, bevalling en kraamperiode behoren tot het verzorgingsgebied van de
eerstelijns zorgverlener
- de te verwachten pathologische zwangerschap, bevalling en kraamperiode behoren tot het takenpakket van de
tweedelijns zorgverlener, in principe na selectie door de eerstelijns zorgverlener.
Praktisch
Indeling: A,B,C, D
Verantwoordelijkheid individuele zorgverlener in desbetreffende situatie
- verwijzing
- terugverwijzen
A Eerstelijns verloskundige zorg.
Verantwoordelijkheid voor verloskundige begeleiding ligt bij de vv of HA.
B Overlegsituatie.
Sprake van een beoordeling op het raakvlak van de eerste lijn en de tweede lijn. Onder het betrokken item wordt de
individuele situatie van de zwangere beoordeeld en worden afspraken gemaakt over de verantwoordelijkheid voor
de verloskundige begeleiding
C Tweedelijns verloskundige zorg.
Vermelde indicatie is zodanig, dat de verloskundige begeleiding in de tweede lijn door de gynaecoloog moet plaats
vinden. Dit geldt overigens slechts voor zolang er van de beschreven aandoening sprake is
D Verplaatste eerstelijns verloskundige zorg
Verantwoordelijkheid voor de verloskundige zorg ligt in principe bij de eerstelijns verloskundige zorgverlener, maar
in de gegeven situatie bestaat er aanleiding de bevalling in het ziekenhuis te laten plaatsvinden om een eventueel
transportrisico tijdens de bevalling te vermijden
, DE ZELFSTANDIGE VROEDVROUW 3VV 2026
PRETERME CONTRACTIES & TOCOLYSE
ANAMNESE
- abdominale pijn?
o Lokalisatie
o Karakter
o Sinds wanneer
- Vaginaal bloedverlies?
- Vochtverlies?
- Kindsbewegingen?
- Dysurie?
- Constipatie?
ONDERZOEKEN
- vitale parameters
- algemene toestand
- fysiek onderzoek
o fundushoogte
o soepel abdomen?
o Te voelen contracties?
- CTG
- Urineonderzoek
o Eiwit
o Glucose
o Ketonen
o Kweek
- Labo
- Steriel speculumonderzoek
- Controle evt vruchtwaterverlies
o Amnisure test
o Actim PROM test
- Transvaginale echo (cervixmeting)
o >30mm: geen dreiging vroeggeboorte
o <15mm: reëel risico preterme arbeid
o 15 – 25 mm: afwachtend beleid
- (FFN)
- Cervicale en vaginale kweken
o Aëroob en anaëroob
o Mycoplasma
o Chlamydia
- Perineale kweek
o GBS
ZWANGERSCHAP
MISKRAAM
WETGEVING IN BELGIË
< 12 weken = miskraam (geen specifieke regeling)
Zwangerschap < 140 dagen
- Geen officiële registratie (niet in geboorte- of overlijdensregister)
- Geen aangifte- of begraafverplichting
- Begraven & crematie op verzoek = toegestaan
- Geen recht op sociale tegemoetkomingen (bevallingsverlof, kraamgeld of klein verlet bij overlijden)
Zwangerschap > 140 dagen <179 dagen
- Inschrijving in het overlijdensregister kan (geen verplichting)
- Akte van “levenloos aangegeven kind”kan worden aangevraagd met toestemming van de moeder
- Voornaam kan gegeven worden (geen familienaam)
- Begraven en crematie op verzoek = toegestaan
- Geen recht op sociale tegemoetkomingen (bevallingsverlof, kraamgeld of klein verlet bij overlijden)
Zwangerschap > 180 dagen
- Inschrijving in het overlijdensregister (verplicht)
- Akte van“levenloos aangegeven kind”
- Voornaam kan gegeven worden, familienaam kan vermeld worden (vader ≠ erkenning)
- Begraving of crematie = verplicht
- Recht op sociale tegemoetkomingen (bevallingsverlof, kraamgeld of klein verlet bij overlijden)
- Vader heeft recht op klein verlet voor de geboorte en het overlijden
Mag een vroedvrouw een zwangerschapsafbreking induceren?
Indien sprake van een levende vrucht:
- Inductie = door arts
- Inductie = verboden door vv
o Strafwetboek art. 350, 1°-6°
o Wet op de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen art. 63, §1, 2°
o KB van 1991 art. 6, §1, 7.
Indien sprake van een MIU:
- Inductie = door vv (onder verantwoordelijkheid van de arts)
,DE ZELFSTANDIGE VROEDVROUW 3VV 2026
RICHTLIJNEN
Miskraam
= expulsie van een embryo of foetus <500g (+- 20-22weken), meest voorkomende complicatie van de zwangerschap
Effecten op lange termijn = lichamelijk en psychisch
Chemical pregnancy:
- Positieve HCG-test maar bevruchte eicel is niet ingenesteld. Menstruatie blijft uit, geen zwangerschap te zien op
echo.
Blighted ovum:
- Lege dooierzak, geen embryo aanwezig
Missed abortion:
- Niet evoluerende zwangerschap in de afwezigheid van bloedverlies en krampen. Geen hartactiviteit en grootte
embryo komt niet overeen met zwangerschapsduur.
Incomplete abortion:
- Actief bloedverlies met zwangerschapsresten in cavum en gedilateerde cervix. Krampen en pijn aanwezig.
Threatened abortion:
- Bloedverlies bij gesloten cervix en intacte zwangerschap. Resulteert in 50% v.d.g. in normale zwangerschap.
Mors in utero
50% geen oorzaak gekend
Meest gekende oorzaken:
- Congenitale malformaties
- Maternale/foetale infecties
- Diabetes
- Maternale intrapartum complicaties (placentaloslating,navelstrengprolaps, uterien ruptuur, PE)
3 richtlijnen (staat op canvas)
NHG standaard - miskraam
NICE guideline ectopic pregnancy and miscariage
AAFP – First trimester bleeding
Oorzaken van een miskraam
- Abnormale aanleg van foetus (chromosomaal)
- Afwijkingen thv de baarmoeder
- Stollingsstoornissen (antifosfolipidesyndroom, erfelijke trombofilieën)
- Maternale leeftijd
- Leefstijlfactoren (obesitas, roken alcohol, medicatie, infecties)
- Hormonale afwijkingen (hyperhomocysteïnemie, diabetes , overmaat aan LH (PCOS))
- Auto-immuunziekten, stofwisselingsziekten (vb ziekte van Wilson)
,DE ZELFSTANDIGE VROEDVROUW 3VV 2026
RISICOSELECTIE
= op basis van anamnese en lichamelijk onderzoek bepalen of zorg kan plaatsvinden binnen de 1 e lijn of binnen de 2de lijn.
Dit door gebruik te maken van:
- BE: KCE richtlijnen of Domus Medica richtlijnen
- NL: Verloskundig Vademecum en Verloskundige indicatielijst
- INTERNATIONAAL: ACOG, RCOG, NICE, WHO...
VERLOSKUNIDG VADEMECUM
Is een leidraad voor de verloskundige zorgverlener om kwalitatief hoogwaardige, doelmatige en individueel gerichte
verloskundige zorg te verstrekken.
VERLOSKUNDIGE INDICATIELIJST (VIL)
Wil een bijdrage leveren aan de bevordering van optimale verloskundige zorg. De lijst is een hulpmiddel bij de
risicoselectie en samenwerking.
Uitgangspunt
- Zwangerschap, bevalling en pp zijn fysiologische processen
- Bevalling en pp kunnen thuis plaatsvinden
Gevolg
- de normaal verlopende zwangerschap, bevalling en kraamperiode behoren tot het verzorgingsgebied van de
eerstelijns zorgverlener
- de te verwachten pathologische zwangerschap, bevalling en kraamperiode behoren tot het takenpakket van de
tweedelijns zorgverlener, in principe na selectie door de eerstelijns zorgverlener.
Praktisch
Indeling: A,B,C, D
Verantwoordelijkheid individuele zorgverlener in desbetreffende situatie
- verwijzing
- terugverwijzen
A Eerstelijns verloskundige zorg.
Verantwoordelijkheid voor verloskundige begeleiding ligt bij de vv of HA.
B Overlegsituatie.
Sprake van een beoordeling op het raakvlak van de eerste lijn en de tweede lijn. Onder het betrokken item wordt de
individuele situatie van de zwangere beoordeeld en worden afspraken gemaakt over de verantwoordelijkheid voor
de verloskundige begeleiding
C Tweedelijns verloskundige zorg.
Vermelde indicatie is zodanig, dat de verloskundige begeleiding in de tweede lijn door de gynaecoloog moet plaats
vinden. Dit geldt overigens slechts voor zolang er van de beschreven aandoening sprake is
D Verplaatste eerstelijns verloskundige zorg
Verantwoordelijkheid voor de verloskundige zorg ligt in principe bij de eerstelijns verloskundige zorgverlener, maar
in de gegeven situatie bestaat er aanleiding de bevalling in het ziekenhuis te laten plaatsvinden om een eventueel
transportrisico tijdens de bevalling te vermijden
, DE ZELFSTANDIGE VROEDVROUW 3VV 2026
PRETERME CONTRACTIES & TOCOLYSE
ANAMNESE
- abdominale pijn?
o Lokalisatie
o Karakter
o Sinds wanneer
- Vaginaal bloedverlies?
- Vochtverlies?
- Kindsbewegingen?
- Dysurie?
- Constipatie?
ONDERZOEKEN
- vitale parameters
- algemene toestand
- fysiek onderzoek
o fundushoogte
o soepel abdomen?
o Te voelen contracties?
- CTG
- Urineonderzoek
o Eiwit
o Glucose
o Ketonen
o Kweek
- Labo
- Steriel speculumonderzoek
- Controle evt vruchtwaterverlies
o Amnisure test
o Actim PROM test
- Transvaginale echo (cervixmeting)
o >30mm: geen dreiging vroeggeboorte
o <15mm: reëel risico preterme arbeid
o 15 – 25 mm: afwachtend beleid
- (FFN)
- Cervicale en vaginale kweken
o Aëroob en anaëroob
o Mycoplasma
o Chlamydia
- Perineale kweek
o GBS
