NOVA 4 vwo gymnasium
scheikunde
Inhoud
Hoofdstuk 1 Chemisch rekenen.........................................................................................................2
§1 Atoombouw en periodiek systeem...........................................................................................2
§2 De hoeveelheid stof..................................................................................................................3
§3 Rekenen aan gehaltes...............................................................................................................3
§4 Rekenen aan reacties................................................................................................................3
Hoofdstuk 2 Bindingstypen................................................................................................................4
§1 Metaalbinding...........................................................................................................................4
§2 Molecuul- en atoombinding......................................................................................................4
§3 Polaire atoombinding................................................................................................................5
§4 Ionbinding.................................................................................................................................5
Hoofdstuk 3 Organische chemie........................................................................................................6
§1 Verbrandingsreacties................................................................................................................6
§2 Organische verbindingen..........................................................................................................7
§3 Systematische naamgeving.......................................................................................................8
§4 Fossiele brandstoffen................................................................................................................9
§5 Duurzame brandstoffen............................................................................................................9
Hoofdstuk 4 Zouten.........................................................................................................................10
§1 Verhoudingsformules van zouten...........................................................................................10
§2 Oplosbaarheid van zouten......................................................................................................11
§3 Bijzondere zouten...................................................................................................................11
§4 Rekenen aan zoutoplossingen................................................................................................12
Hoofdstuk 5 Reacties in beweging...................................................................................................12
§1 Reactiewarmte meten............................................................................................................12
§2 Reactiewarmte berekenen......................................................................................................13
§3 Reactiesnelheid.......................................................................................................................13
§4 Beïnvloeding reactiesnelheid..................................................................................................13
Hoofdstuk 6 Evenwichten................................................................................................................14
§1 Evenwichtsreacties.................................................................................................................14
§2 Evenwichtsvoorwaarde...........................................................................................................14
§3 Bijzondere evenwichten..........................................................................................................15
1
, §4 Beïnvloeding van evenwichten...............................................................................................15
Hoofdstuk 1 Chemisch rekenen
§1 Atoombouw en periodiek systeem
deeltje plaats lading (e) massa (u)
proton (p+) atoomkern 1+ 1,0073
neutron (n) atoomkern 0 1,0087
elektron (e-) elektronenwolk 1- 0,00055
elektronenschil elektronen
K 2
L 8
M 18
valentie-elektronen: elektronen in de buitenste schil
elektronenconfiguratie: verdeling van de elektronen over de buitenste schil
edelgasconfiguratie zorgt voor veel stabiliteit
atoomnummer: aantal protonen = aantal elektronen 25A
massagetal: aantal protonen + aantal neutronen
isotopen: atomen met hetzelfde atoomnummer, verschillend massagetal
hetzelfde aantal protonen, verschillend aantal neutronen
synthetisch elementen (geen natuurlijke elementen) hebben een atoomnummer groter dan 92
elementen zijn naar atoomnummer en chemische eigenschappen gerangschikt 99
elke periode komt overeen met een schil volgens het atoommodel van Bohr
naarmate het atoomnummer toeneemt, worden de perioden steeds breder
elementen met vergelijkbare eigenschappen staan onder elkaar in groepen
groep 1 alkalimetalen - reageren heftig met water en halogenen
- deeltjes staan 1 elektron af aan halogenen
groep 2 aardalkalimetalen - edelgasconfiguratie als ze 2 elektronen afstaan
groep 17 halogenen - reageren makkelijk met metalen, nemen 1 elektron op
groep 18 edelgassen - zeer stabiel en zeer weinig reactief
metalen: atoomsoort en de niet ontleedbare stof hebben dezelfde formule
niet-metalen zijn vaak gasvormig bij kamertemperatuur
molecuulformules van niet-ontleedbare stoffen die bestaan uit twee dezelfde atomen:
Cl2 F2 I2 H2 O2 N2 Br2
atoommassa wordt uitgedrukt in de atomaire massa-eenheid u 7B
relatieve atoommassa A = gewogen gemiddelde van atoommassa’s van de verschillende isotopen
2
scheikunde
Inhoud
Hoofdstuk 1 Chemisch rekenen.........................................................................................................2
§1 Atoombouw en periodiek systeem...........................................................................................2
§2 De hoeveelheid stof..................................................................................................................3
§3 Rekenen aan gehaltes...............................................................................................................3
§4 Rekenen aan reacties................................................................................................................3
Hoofdstuk 2 Bindingstypen................................................................................................................4
§1 Metaalbinding...........................................................................................................................4
§2 Molecuul- en atoombinding......................................................................................................4
§3 Polaire atoombinding................................................................................................................5
§4 Ionbinding.................................................................................................................................5
Hoofdstuk 3 Organische chemie........................................................................................................6
§1 Verbrandingsreacties................................................................................................................6
§2 Organische verbindingen..........................................................................................................7
§3 Systematische naamgeving.......................................................................................................8
§4 Fossiele brandstoffen................................................................................................................9
§5 Duurzame brandstoffen............................................................................................................9
Hoofdstuk 4 Zouten.........................................................................................................................10
§1 Verhoudingsformules van zouten...........................................................................................10
§2 Oplosbaarheid van zouten......................................................................................................11
§3 Bijzondere zouten...................................................................................................................11
§4 Rekenen aan zoutoplossingen................................................................................................12
Hoofdstuk 5 Reacties in beweging...................................................................................................12
§1 Reactiewarmte meten............................................................................................................12
§2 Reactiewarmte berekenen......................................................................................................13
§3 Reactiesnelheid.......................................................................................................................13
§4 Beïnvloeding reactiesnelheid..................................................................................................13
Hoofdstuk 6 Evenwichten................................................................................................................14
§1 Evenwichtsreacties.................................................................................................................14
§2 Evenwichtsvoorwaarde...........................................................................................................14
§3 Bijzondere evenwichten..........................................................................................................15
1
, §4 Beïnvloeding van evenwichten...............................................................................................15
Hoofdstuk 1 Chemisch rekenen
§1 Atoombouw en periodiek systeem
deeltje plaats lading (e) massa (u)
proton (p+) atoomkern 1+ 1,0073
neutron (n) atoomkern 0 1,0087
elektron (e-) elektronenwolk 1- 0,00055
elektronenschil elektronen
K 2
L 8
M 18
valentie-elektronen: elektronen in de buitenste schil
elektronenconfiguratie: verdeling van de elektronen over de buitenste schil
edelgasconfiguratie zorgt voor veel stabiliteit
atoomnummer: aantal protonen = aantal elektronen 25A
massagetal: aantal protonen + aantal neutronen
isotopen: atomen met hetzelfde atoomnummer, verschillend massagetal
hetzelfde aantal protonen, verschillend aantal neutronen
synthetisch elementen (geen natuurlijke elementen) hebben een atoomnummer groter dan 92
elementen zijn naar atoomnummer en chemische eigenschappen gerangschikt 99
elke periode komt overeen met een schil volgens het atoommodel van Bohr
naarmate het atoomnummer toeneemt, worden de perioden steeds breder
elementen met vergelijkbare eigenschappen staan onder elkaar in groepen
groep 1 alkalimetalen - reageren heftig met water en halogenen
- deeltjes staan 1 elektron af aan halogenen
groep 2 aardalkalimetalen - edelgasconfiguratie als ze 2 elektronen afstaan
groep 17 halogenen - reageren makkelijk met metalen, nemen 1 elektron op
groep 18 edelgassen - zeer stabiel en zeer weinig reactief
metalen: atoomsoort en de niet ontleedbare stof hebben dezelfde formule
niet-metalen zijn vaak gasvormig bij kamertemperatuur
molecuulformules van niet-ontleedbare stoffen die bestaan uit twee dezelfde atomen:
Cl2 F2 I2 H2 O2 N2 Br2
atoommassa wordt uitgedrukt in de atomaire massa-eenheid u 7B
relatieve atoommassa A = gewogen gemiddelde van atoommassa’s van de verschillende isotopen
2
