WETGEVING EN FINANCIERING
VAN ZORGVOORZIENINGEN
Studiesamenvatting
Les 1 tot 10 — Academiejaar 2025–2026
Programmatie, erkenning en financiering van ziekenhuizen
────────────────────────────────────────────────────────
Prof. dr. Kristof Eeckloo
Vakgroep Volksgezondheid en Eerstelijnszorg | Universiteit Gent
1
,Voorbeeld (zodat je weet wat je kan verwachten
😉)
Inleiding: Situering van Les 9
Deze les wordt gegeven door Barbara Claus, apotheker aan het Universitair Ziekenhuis
Gent (UZ Gent) en voorzitter van de Commissie voor Terugbetaling van Geneesmiddelen
(CTG) in België. De les focust op het geneesmiddelenbudget in de ziekenhuiscontext en
bouwt voort op eerder behandelde thema's rond ziekenhuisfinanciering.
Leerdoelen van deze les
1. Een goed begrip hebben van waar de grote geneesmiddelenuitgaven zich situeren
(ambulant vs. gehospitaliseerd)
2. Inzicht in de terugbetalingsprocedure voor geneesmiddelen via de CTG
3. Begrijpen hoe geneesmiddelen gefactureerd worden in het ziekenhuis
4. Het aankoopproces in een ziekenhuisapotheek begrijpen
5. De trends en toekomstperspectieven voor geneesmiddelen in ziekenhuizen kennen
⚠️ EXAMENTIP: De docente benadrukt uitdrukkelijk: examen gaat over ALGEMENE
inzichten, niet over extreme detail. Begrijp de grote lijnen en de logica achter het
systeem.
1. Sociale Bescherming en Gezondheidszorgbudget
1.1 De brede context: sociale bescherming in België
Sociale bescherming is een brede noemer die meerdere componenten omvat:
• Ziekte en verzorging (gezondheidszorg)
• Ouderdomspensioenen
• Werkloosheidsuitkeringen
• Gezinsbijslag en andere ondersteuning
Indicator Waarde (2024-2026)
Totale sociale bescherming ± €165 miljard
België
Incl. werkingskosten ± €174 miljard
overheidsdiensten
Gezondheidszorgbudget ± €47 miljard begroot
(RIZIV) 2026
Geneeskundige verzorging ± €41 miljard
(deelluik)
België: % GDP aan ± 11% (EU-gemiddelde ± 9%)
gezondheidszorg
INHOUDSOPGAVE
2
, 10 lessen — Wetgeving en Financiering van Zorgvoorzieningen
LES 1 — Programmatie, Erkenning & Financiering van Ziekenhuizen
Prof. Kristof Eeckloo | 10 februari 2026
H1 Inleiding en situering van het vak
H2 Historiek en structuur van de ziekenhuiswetgeving
2.1 Vrij initiatief als uitgangspunt
2.2 Historische evolutie van de ziekenhuiswet (1963 → heden)
2.3 Vier doelstellingen van de eerste ziekenhuiswet
2.4 Drie sturingsinstrumenten: programmatie, erkenning, financiering
H3 Programmatie
3.1 Definitie en werking (programmatie-eenheden vs. erkenningseenheden)
3.2 Historische evolutie: van indicatief naar beperkend (moratorium 1982)
3.3 Uitbreiding en aanpassing van programmatie
3.4 Praktijkvoorbeeld: KB 25 april 2014 — PET-scan
H4 Erkenningsnormen
4.1 Principe en rechtsgrondslag
4.2 Bevoegdheidsverdeling federaal vs. gemeenschappen (Vlinderakkoord
2011)
4.3 Soorten erkenningsnormen (architecturaal, functioneel, organisatorisch)
H5 Beheerstructuur van ziekenhuizen
5.1 Wettelijke basisstructuur: RvB, Directiecomité, Inrichter
5.2 Functionele organisatiemodellen (divisie, service-line, combinatie)
H6 Structurering van het medisch departement
6.1 Arts-ziekenhuisrelatie: statuut ziekenhuisarts (KB 407)
6.2 Rol en bevoegdheden van de hoofdarts (instructierecht wet 2023)
6.3 Medische Raad: gewoon vs. verzwaard advies
6.4 Evolutie naar co-governance
H7 Locoregionale Klinische Ziekenhuisnetwerken (LRN)
7.1 Wettelijke definitie en ratio (wet 14 februari 2019)
7.2 Structuur: max. 25 netwerken, 13 in Vlaanderen
7.3 Opdrachten, zorgniveaus en governance
7.4 Uitdagingen en kritische bedenkingen
H8 Zorgstrategische planning en bouwsubsidies
H9 Financiering van ziekenhuizen — introductie
9.1 De vier financieringsbronnen (BFM, honoraria, patiënt, VIPA)
3
, 9.2 Sterktes en zwaktes van het huidige financieringssysteem
LES 2 — Budget van Financiële Middelen (BFM) — Deel 1
Prof. Koen Schoonjans | 17 februari 2026
H1 Inleiding & context: het BFM als 'Bijbel' van ziekenhuisfinanciering
1.1 Wat is een 'erkend' ziekenhuis? (non-profit vereiste)
H2 Financieringsbronnen van ziekenhuizen
2.1 Overzicht bronnen met aandelen (BFM 35%, honoraria 39%,
geneesmiddelen 21% ...)
2.2 Verdeling BFM per type instelling (algemeen vs. psychiatrisch)
2.3 Kostprijs per dag per patiënt
H3 Types bedden, diensten en erkenning
3.1 Beddensoorten per kenletter (C, D, E, G, M, NIC, Sp, IB/K ...)
3.2 Erkende functies (geen bedden): spoeddienst, dagziekenhuis, MOC ...
H4 Structuur en logica van het BFM
4.1 Juridische basis: KB 25 april 2002
4.2 Gesloten budget: de kernlogica ('vaste taart')
4.3 Drie grote groepen: A (niet-geïndexeerd), B (geïndexeerd), C (rest)
4.4 Percentuele verdeling: B1 (21%), B2 (37%), B4 (18%), B9 (18%)
H5 Onderdeel A1 — Investeringen (geregionaliseerd naar gewesten / VIPA)
H6 Onderdeel B1 — Gemeenschappelijke diensten ('hotelfunctie')
6.1 Wat dekt B1? (voeding, wasserij, onderhoud, administratie, verwarming)
6.2 Berekeningslogica B1: 5 stappen (groepen → budget → elementen →
sleutels → optelling)
H7 Onderdeel B2 — Klinische diensten: puntensysteem & verantwoorde
bedden
7.1 Basisprincipe: gesloten budget en puntwaarde (€37.570/punt in 2025)
7.2 Puntentoewijzing per bedtype
7.3 Verantwoorde bedden: het DRG/MZG-mechanisme (4 stappen)
7.4 Begrenzing naar boven (112%-regel)
7.5 Diensten buiten systeem (Sp-palliatief, brandwonden — vaste budgetten)
H8 Onderdeel B4 — Forfaits en bijzondere financieringen
H9 Onderdeel B9 — Sociale akkoorden (IFIC, Zorgpersoneelsfonds,
eindeloopbaan)
H10 Kritische evaluatie van het BFM-systeem
LES 3 — Budget van Financiële Middelen (BFM) — Deel 2 & Verdieping
Prof. Koen Schoonjans | 24 februari 2026
H1 Herhaling structuur BFM (A/B/C) en financieringsbronnen
4
VAN ZORGVOORZIENINGEN
Studiesamenvatting
Les 1 tot 10 — Academiejaar 2025–2026
Programmatie, erkenning en financiering van ziekenhuizen
────────────────────────────────────────────────────────
Prof. dr. Kristof Eeckloo
Vakgroep Volksgezondheid en Eerstelijnszorg | Universiteit Gent
1
,Voorbeeld (zodat je weet wat je kan verwachten
😉)
Inleiding: Situering van Les 9
Deze les wordt gegeven door Barbara Claus, apotheker aan het Universitair Ziekenhuis
Gent (UZ Gent) en voorzitter van de Commissie voor Terugbetaling van Geneesmiddelen
(CTG) in België. De les focust op het geneesmiddelenbudget in de ziekenhuiscontext en
bouwt voort op eerder behandelde thema's rond ziekenhuisfinanciering.
Leerdoelen van deze les
1. Een goed begrip hebben van waar de grote geneesmiddelenuitgaven zich situeren
(ambulant vs. gehospitaliseerd)
2. Inzicht in de terugbetalingsprocedure voor geneesmiddelen via de CTG
3. Begrijpen hoe geneesmiddelen gefactureerd worden in het ziekenhuis
4. Het aankoopproces in een ziekenhuisapotheek begrijpen
5. De trends en toekomstperspectieven voor geneesmiddelen in ziekenhuizen kennen
⚠️ EXAMENTIP: De docente benadrukt uitdrukkelijk: examen gaat over ALGEMENE
inzichten, niet over extreme detail. Begrijp de grote lijnen en de logica achter het
systeem.
1. Sociale Bescherming en Gezondheidszorgbudget
1.1 De brede context: sociale bescherming in België
Sociale bescherming is een brede noemer die meerdere componenten omvat:
• Ziekte en verzorging (gezondheidszorg)
• Ouderdomspensioenen
• Werkloosheidsuitkeringen
• Gezinsbijslag en andere ondersteuning
Indicator Waarde (2024-2026)
Totale sociale bescherming ± €165 miljard
België
Incl. werkingskosten ± €174 miljard
overheidsdiensten
Gezondheidszorgbudget ± €47 miljard begroot
(RIZIV) 2026
Geneeskundige verzorging ± €41 miljard
(deelluik)
België: % GDP aan ± 11% (EU-gemiddelde ± 9%)
gezondheidszorg
INHOUDSOPGAVE
2
, 10 lessen — Wetgeving en Financiering van Zorgvoorzieningen
LES 1 — Programmatie, Erkenning & Financiering van Ziekenhuizen
Prof. Kristof Eeckloo | 10 februari 2026
H1 Inleiding en situering van het vak
H2 Historiek en structuur van de ziekenhuiswetgeving
2.1 Vrij initiatief als uitgangspunt
2.2 Historische evolutie van de ziekenhuiswet (1963 → heden)
2.3 Vier doelstellingen van de eerste ziekenhuiswet
2.4 Drie sturingsinstrumenten: programmatie, erkenning, financiering
H3 Programmatie
3.1 Definitie en werking (programmatie-eenheden vs. erkenningseenheden)
3.2 Historische evolutie: van indicatief naar beperkend (moratorium 1982)
3.3 Uitbreiding en aanpassing van programmatie
3.4 Praktijkvoorbeeld: KB 25 april 2014 — PET-scan
H4 Erkenningsnormen
4.1 Principe en rechtsgrondslag
4.2 Bevoegdheidsverdeling federaal vs. gemeenschappen (Vlinderakkoord
2011)
4.3 Soorten erkenningsnormen (architecturaal, functioneel, organisatorisch)
H5 Beheerstructuur van ziekenhuizen
5.1 Wettelijke basisstructuur: RvB, Directiecomité, Inrichter
5.2 Functionele organisatiemodellen (divisie, service-line, combinatie)
H6 Structurering van het medisch departement
6.1 Arts-ziekenhuisrelatie: statuut ziekenhuisarts (KB 407)
6.2 Rol en bevoegdheden van de hoofdarts (instructierecht wet 2023)
6.3 Medische Raad: gewoon vs. verzwaard advies
6.4 Evolutie naar co-governance
H7 Locoregionale Klinische Ziekenhuisnetwerken (LRN)
7.1 Wettelijke definitie en ratio (wet 14 februari 2019)
7.2 Structuur: max. 25 netwerken, 13 in Vlaanderen
7.3 Opdrachten, zorgniveaus en governance
7.4 Uitdagingen en kritische bedenkingen
H8 Zorgstrategische planning en bouwsubsidies
H9 Financiering van ziekenhuizen — introductie
9.1 De vier financieringsbronnen (BFM, honoraria, patiënt, VIPA)
3
, 9.2 Sterktes en zwaktes van het huidige financieringssysteem
LES 2 — Budget van Financiële Middelen (BFM) — Deel 1
Prof. Koen Schoonjans | 17 februari 2026
H1 Inleiding & context: het BFM als 'Bijbel' van ziekenhuisfinanciering
1.1 Wat is een 'erkend' ziekenhuis? (non-profit vereiste)
H2 Financieringsbronnen van ziekenhuizen
2.1 Overzicht bronnen met aandelen (BFM 35%, honoraria 39%,
geneesmiddelen 21% ...)
2.2 Verdeling BFM per type instelling (algemeen vs. psychiatrisch)
2.3 Kostprijs per dag per patiënt
H3 Types bedden, diensten en erkenning
3.1 Beddensoorten per kenletter (C, D, E, G, M, NIC, Sp, IB/K ...)
3.2 Erkende functies (geen bedden): spoeddienst, dagziekenhuis, MOC ...
H4 Structuur en logica van het BFM
4.1 Juridische basis: KB 25 april 2002
4.2 Gesloten budget: de kernlogica ('vaste taart')
4.3 Drie grote groepen: A (niet-geïndexeerd), B (geïndexeerd), C (rest)
4.4 Percentuele verdeling: B1 (21%), B2 (37%), B4 (18%), B9 (18%)
H5 Onderdeel A1 — Investeringen (geregionaliseerd naar gewesten / VIPA)
H6 Onderdeel B1 — Gemeenschappelijke diensten ('hotelfunctie')
6.1 Wat dekt B1? (voeding, wasserij, onderhoud, administratie, verwarming)
6.2 Berekeningslogica B1: 5 stappen (groepen → budget → elementen →
sleutels → optelling)
H7 Onderdeel B2 — Klinische diensten: puntensysteem & verantwoorde
bedden
7.1 Basisprincipe: gesloten budget en puntwaarde (€37.570/punt in 2025)
7.2 Puntentoewijzing per bedtype
7.3 Verantwoorde bedden: het DRG/MZG-mechanisme (4 stappen)
7.4 Begrenzing naar boven (112%-regel)
7.5 Diensten buiten systeem (Sp-palliatief, brandwonden — vaste budgetten)
H8 Onderdeel B4 — Forfaits en bijzondere financieringen
H9 Onderdeel B9 — Sociale akkoorden (IFIC, Zorgpersoneelsfonds,
eindeloopbaan)
H10 Kritische evaluatie van het BFM-systeem
LES 3 — Budget van Financiële Middelen (BFM) — Deel 2 & Verdieping
Prof. Koen Schoonjans | 24 februari 2026
H1 Herhaling structuur BFM (A/B/C) en financieringsbronnen
4
