Humanistisch en existentiële benadering
Siebrecht Vanhooren
, DEEL III: HUMANISTISCH EN EXISTENTIËLE BENADERING
Hoofdstuk 1: Een Kennismaking – 13 februari
• Powerpoint Een Kennismaking
• Kaufman, S. B. (2020). Transcend: The new science of self-actualization. Tarcher Perigee.
o Introduction: A new hierarchy of needs.
• Leijssen, M. (2015). Cliëntgerichte psychotherapie: Update van een veelzijdige experiëntiële benadering. Tijdschrift
Klinische Psychologie, 45, 98-113.
Hoofdstuk 2: Groei – 20 februari
• Powerpoint Groei
• Rogers, C. R. (1961) On becoming a person: A therapist’s view of psychotherapy
o Chapter 1: ‘This is me’
o Chapter 2: ‘Some hypotheses regarding the facilitation of personal growth’
• Vanhooren, S. (2015). Door de hel gaan: De innerlijke reis naar posttraumatische groei. Tijdschrift persoonsgerichte
experiëntiële psychotherapie, 54, 13-20.
Hoofdstuk 3: Relatie – 27 februari
• Powerpoint Relatie
• Presence: Geller, S., & Graziani, C. (2024). Therapeutic presence: An essential way of being. In G. Di Malta, M.
Cooper, M. O'Hara, Y. Gololob, & S. Stephen (Eds.), The handbook of person-centred psychotherapy and counselling,
third edition (pp. 226-238). Bloomsbury.
• Therapeutische Relatie als common factor: Norcross, J. C., & Lambert, M. J. (2018). Psychotherapy relationships
that work III. Psychotherapy, 55(4), 303-315
Hoofdstuk 4: Beleving en experiëntiële interventies – 6 maart
• Powerpoint Beleving
• Vanhooren, S., Missiaen, C., & Renders, K. (2024). Experiential practices: Explicit ways of facilitating therapeutic
processes. In G. Di Malta, M. Cooper, M. O'Hara, Y. Gololob, & S. Stephen (Eds.), The handbook of person-centred
psychotherapy and counselling, third edition (pp. 252-265). Bloomsbury
• Pascual-Leone, A., Paivio, S., & Harrington, S. (2016). Emotion in psychotherapy: An experiential-humanistic
perspective. In D. J. Cain, K. Keenan, & S. Rubin (Eds.), Humanistic psychotherapies: Handbook of research and practice
(pp. 147-181). American Psychological Association
Hoofdstuk 5: Existentie en evidentie – 13 maart (via opname)
• Powerpoint Existentie en Evidentie
• Vanhooren, S., & Cooper, M. (2024). Existentially-informed person-centred therapy. In M. Cooper (Ed.), The tribes
of the person-centred nation. Third Edition (pp. 183-200). PCCS Books.
• Factsheet NVP
2
,HOOFDSTUK 1: EEN KENNISMAKING
13 FEBRUARI ’26
Verplichte literatuur
- Kaufman, S. B. (2020). Transcend: The new science of self-actualization. Tarcher Perigee.
o Introduction: A new hierarchy of needs.
- Leijssen, M. (2015). Cliëntgerichte psychotherapie: Update van een veelzijdige experiëntiële benadering. Tijdschrift
Klinische Psychologie, 45, 98-113.
INTRODUCTIE
Humanistische en existentiële benadering: deel van waaier van verschillende vormen van hulpverlening
➢ Belang van mensbeelden mag niet onderschat worden
➢ Achter alles wat we doen, vertrekt vanuit waardenoordeel, idee, benadering, gevoel, … over hoe we over de mens,
samenleving en gezondheid denken
o Bv. achter boodschap van oproep tot protest schuilt een boodschap
OVERZICHT LESSEN
➢ 13 februari: Introductie
➢ 20 februari: Groei
➢ 27 februari: Relatie
➢ 6 maart: Beleven
➢ 13 maart: Existentie en evidentie (via opname)
EXAMEN
➢ Powerpoint
➢ Eigen nota’s (datgene wat er gedoceerd wordt)
➢ Verplichte literatuur
➢ Case studies ook te kennen: weerspiegelt manier van denken en kijken naar de hulpverlening
REFLECTIE
Reflectie is essentieel: blijven nadenken over verschillende vragen
• Wat is volgens jou verandering?
o Manier waarop je hierover denkt, beïnvloedt manier waarop je naar cliënt kijkt
o Antwoord schuift op doorheen het leven: door ervaring en door de leeftijd
o Antwoorden uit de aula:
▪ Uit de comfortzone gaan (vaak moeilijk omdat er een reden is dat je in de comfortzone blijft);
soms voelt het goed, soms voelt het slecht
▪ Acceptatie van situatie zonder dat je ervan weg wil lopen: soms is het pas als we dingen
accepteren, dat er verandering optreedt (bv. acceptatie van verandering, acceptatie van ziekte, …)
▪ Proces dat altijd in beweging is (mensen veranderen niet als ze vastzitten)
• Wat is volgens jou psychische of mentale gezondheid?
o Goede balans; niet te hoog en niet te laag
o Aanpasbaarheid aan de omgeving, in sync zijn met de omgeving en cultuur (bv. beelden van
psychopathologie verschillen per cultuur) → vraag van de prof: is psychische gezondheid altijd jezelf
aanpassen aan de omgeving? Wanneer wel en wanneer niet?
o Vraag van de prof: is psychische gezondheid goed of slecht → meeste studenten zeggen goed, maar zijn
mentale moeilijkheden soms ook ‘logisch’?
▪ Gezondheid valt niet af te meten aan checklist van symptomen, soms zijn enkele symptomen ook
heel gezond
• Wat betekent leven en menszijn?
o Zingeving, als de noden die je in je leven wil bereiken, bereikt zijn, dan zegt men op sterfbed dat hij/zij
zinvol leven heeft gehad
o Wat is een zinvol leven?
3
, • Wat is volgens jou een goed leven?
o In staat zijn om alle emoties toe te laten en te kunnen uitdrukken
o Gevoel van goed mens geweest te zijn
o Relaties hebben gehad; relaties zijn voor veel mensen een belangrijke bron van zingeving
Deze vragen helpen eigenlijk voor elk mensbeeld; helpen om goed en zinvol leven te leiden
Deze vragen zijn de vragen die humanistische en existentiële benadering stelt
We gaan proberen voor de mensen het lijden te verminderen, kan ik als hulpverlener jou helpen om een zinvol
leven te leiden: samen op zoek naar wat zinvol leven is voor jou
THE THIRD FORCE/DE DERDE KRACHT
• William James op foto: psycholoog
• In begin van de psychologie 2 grote velden (jaren 1900)
o Psychoanalyse van Freud
o Behaviorisme van Skinner
• Groep van mensen voelde zich niet goed bij deze tweedeling: dachten na over vragen zoals wij ook net deden bij
‘reflectie’
o Er is meer dan enkel de 2 velden: reactie op de tweedeling
o Het gaat volgens hen niet enkele over geheugen en andere zaken
• De humanistische beweging binnen de psychologie
o Een reactie binnen de psychologie tegen een te eenzijdige mechanistische benadering van de mens
• Historische situering
o Humanisme (16de eeuw): Michel de Montaigne (1533 – 1592): vond het essay uit
▪ Vandaag goed vertaald naar het Nederlands
▪ Stuk gaat over beleving, over vriendschap, over gevoelens
▪ Een van de eerste mensen die terug ging stilstaan bij beleving, verdriet, dood, …
o William James: (1842 – 1910) schreef boek over emotie, bewustzijn, …
▪ Kwalitatief onderzoek
▪ In contact met Russero: filosoof, vond de fenomenologie uit (= vertrekken vanuit de beleving van
de cliënt)
• Psychologie is heel fenomenologisch
o Nadien: echte start in Duitsland
▪ Külpe en Bühler (1908): holistische benadering
o Vanaf jaren 1920 – 1930 ook in USA
▪ Door Ottoman Rank en Jessie Täft
▪ Humanistische psychologen
▪ Rogers, Maslow, Bühler, Allport, Perls, …
Een ontgoocheling in een psychologie die zich beperkt tot het meetbare of verklaarbare…
Charlotte Bühler (1893 – 1974) vertelt over haar ervaring als studente psychologie:
➢ ‘The main question that I was interested in was, ‘what is human life about?’. I thought that psychology would give met that
answer.’
➢ ‘I remember that sarcastic words of the psychology teacher: ‘Psychology does not tell you about life. It just tells you about sensory
reactions to stimuli and about learning’. I remember thinking or murmuring: well, if it’s not, I will make it a study of human
life.’
➢ ‘We were a few thinly spread individuals who were restive about the prevailing trends in psychology, which were mainly
experimental-structural and behaviouristic of psychoanalyse. Some of us felt that these directions did not lead to an adequate
understanding of the human being’s unique humanness.’
o Uitspraken van de jaren 20 – 30 zegt weinig over cognitieve gedragsanalyse of dynamische benadering van
nu
➢ ‘With psychology we should be able to find out how to live life, what we are living for, and how to relate to other persons in life’.
o Nog steeds de grote missie
4
Siebrecht Vanhooren
, DEEL III: HUMANISTISCH EN EXISTENTIËLE BENADERING
Hoofdstuk 1: Een Kennismaking – 13 februari
• Powerpoint Een Kennismaking
• Kaufman, S. B. (2020). Transcend: The new science of self-actualization. Tarcher Perigee.
o Introduction: A new hierarchy of needs.
• Leijssen, M. (2015). Cliëntgerichte psychotherapie: Update van een veelzijdige experiëntiële benadering. Tijdschrift
Klinische Psychologie, 45, 98-113.
Hoofdstuk 2: Groei – 20 februari
• Powerpoint Groei
• Rogers, C. R. (1961) On becoming a person: A therapist’s view of psychotherapy
o Chapter 1: ‘This is me’
o Chapter 2: ‘Some hypotheses regarding the facilitation of personal growth’
• Vanhooren, S. (2015). Door de hel gaan: De innerlijke reis naar posttraumatische groei. Tijdschrift persoonsgerichte
experiëntiële psychotherapie, 54, 13-20.
Hoofdstuk 3: Relatie – 27 februari
• Powerpoint Relatie
• Presence: Geller, S., & Graziani, C. (2024). Therapeutic presence: An essential way of being. In G. Di Malta, M.
Cooper, M. O'Hara, Y. Gololob, & S. Stephen (Eds.), The handbook of person-centred psychotherapy and counselling,
third edition (pp. 226-238). Bloomsbury.
• Therapeutische Relatie als common factor: Norcross, J. C., & Lambert, M. J. (2018). Psychotherapy relationships
that work III. Psychotherapy, 55(4), 303-315
Hoofdstuk 4: Beleving en experiëntiële interventies – 6 maart
• Powerpoint Beleving
• Vanhooren, S., Missiaen, C., & Renders, K. (2024). Experiential practices: Explicit ways of facilitating therapeutic
processes. In G. Di Malta, M. Cooper, M. O'Hara, Y. Gololob, & S. Stephen (Eds.), The handbook of person-centred
psychotherapy and counselling, third edition (pp. 252-265). Bloomsbury
• Pascual-Leone, A., Paivio, S., & Harrington, S. (2016). Emotion in psychotherapy: An experiential-humanistic
perspective. In D. J. Cain, K. Keenan, & S. Rubin (Eds.), Humanistic psychotherapies: Handbook of research and practice
(pp. 147-181). American Psychological Association
Hoofdstuk 5: Existentie en evidentie – 13 maart (via opname)
• Powerpoint Existentie en Evidentie
• Vanhooren, S., & Cooper, M. (2024). Existentially-informed person-centred therapy. In M. Cooper (Ed.), The tribes
of the person-centred nation. Third Edition (pp. 183-200). PCCS Books.
• Factsheet NVP
2
,HOOFDSTUK 1: EEN KENNISMAKING
13 FEBRUARI ’26
Verplichte literatuur
- Kaufman, S. B. (2020). Transcend: The new science of self-actualization. Tarcher Perigee.
o Introduction: A new hierarchy of needs.
- Leijssen, M. (2015). Cliëntgerichte psychotherapie: Update van een veelzijdige experiëntiële benadering. Tijdschrift
Klinische Psychologie, 45, 98-113.
INTRODUCTIE
Humanistische en existentiële benadering: deel van waaier van verschillende vormen van hulpverlening
➢ Belang van mensbeelden mag niet onderschat worden
➢ Achter alles wat we doen, vertrekt vanuit waardenoordeel, idee, benadering, gevoel, … over hoe we over de mens,
samenleving en gezondheid denken
o Bv. achter boodschap van oproep tot protest schuilt een boodschap
OVERZICHT LESSEN
➢ 13 februari: Introductie
➢ 20 februari: Groei
➢ 27 februari: Relatie
➢ 6 maart: Beleven
➢ 13 maart: Existentie en evidentie (via opname)
EXAMEN
➢ Powerpoint
➢ Eigen nota’s (datgene wat er gedoceerd wordt)
➢ Verplichte literatuur
➢ Case studies ook te kennen: weerspiegelt manier van denken en kijken naar de hulpverlening
REFLECTIE
Reflectie is essentieel: blijven nadenken over verschillende vragen
• Wat is volgens jou verandering?
o Manier waarop je hierover denkt, beïnvloedt manier waarop je naar cliënt kijkt
o Antwoord schuift op doorheen het leven: door ervaring en door de leeftijd
o Antwoorden uit de aula:
▪ Uit de comfortzone gaan (vaak moeilijk omdat er een reden is dat je in de comfortzone blijft);
soms voelt het goed, soms voelt het slecht
▪ Acceptatie van situatie zonder dat je ervan weg wil lopen: soms is het pas als we dingen
accepteren, dat er verandering optreedt (bv. acceptatie van verandering, acceptatie van ziekte, …)
▪ Proces dat altijd in beweging is (mensen veranderen niet als ze vastzitten)
• Wat is volgens jou psychische of mentale gezondheid?
o Goede balans; niet te hoog en niet te laag
o Aanpasbaarheid aan de omgeving, in sync zijn met de omgeving en cultuur (bv. beelden van
psychopathologie verschillen per cultuur) → vraag van de prof: is psychische gezondheid altijd jezelf
aanpassen aan de omgeving? Wanneer wel en wanneer niet?
o Vraag van de prof: is psychische gezondheid goed of slecht → meeste studenten zeggen goed, maar zijn
mentale moeilijkheden soms ook ‘logisch’?
▪ Gezondheid valt niet af te meten aan checklist van symptomen, soms zijn enkele symptomen ook
heel gezond
• Wat betekent leven en menszijn?
o Zingeving, als de noden die je in je leven wil bereiken, bereikt zijn, dan zegt men op sterfbed dat hij/zij
zinvol leven heeft gehad
o Wat is een zinvol leven?
3
, • Wat is volgens jou een goed leven?
o In staat zijn om alle emoties toe te laten en te kunnen uitdrukken
o Gevoel van goed mens geweest te zijn
o Relaties hebben gehad; relaties zijn voor veel mensen een belangrijke bron van zingeving
Deze vragen helpen eigenlijk voor elk mensbeeld; helpen om goed en zinvol leven te leiden
Deze vragen zijn de vragen die humanistische en existentiële benadering stelt
We gaan proberen voor de mensen het lijden te verminderen, kan ik als hulpverlener jou helpen om een zinvol
leven te leiden: samen op zoek naar wat zinvol leven is voor jou
THE THIRD FORCE/DE DERDE KRACHT
• William James op foto: psycholoog
• In begin van de psychologie 2 grote velden (jaren 1900)
o Psychoanalyse van Freud
o Behaviorisme van Skinner
• Groep van mensen voelde zich niet goed bij deze tweedeling: dachten na over vragen zoals wij ook net deden bij
‘reflectie’
o Er is meer dan enkel de 2 velden: reactie op de tweedeling
o Het gaat volgens hen niet enkele over geheugen en andere zaken
• De humanistische beweging binnen de psychologie
o Een reactie binnen de psychologie tegen een te eenzijdige mechanistische benadering van de mens
• Historische situering
o Humanisme (16de eeuw): Michel de Montaigne (1533 – 1592): vond het essay uit
▪ Vandaag goed vertaald naar het Nederlands
▪ Stuk gaat over beleving, over vriendschap, over gevoelens
▪ Een van de eerste mensen die terug ging stilstaan bij beleving, verdriet, dood, …
o William James: (1842 – 1910) schreef boek over emotie, bewustzijn, …
▪ Kwalitatief onderzoek
▪ In contact met Russero: filosoof, vond de fenomenologie uit (= vertrekken vanuit de beleving van
de cliënt)
• Psychologie is heel fenomenologisch
o Nadien: echte start in Duitsland
▪ Külpe en Bühler (1908): holistische benadering
o Vanaf jaren 1920 – 1930 ook in USA
▪ Door Ottoman Rank en Jessie Täft
▪ Humanistische psychologen
▪ Rogers, Maslow, Bühler, Allport, Perls, …
Een ontgoocheling in een psychologie die zich beperkt tot het meetbare of verklaarbare…
Charlotte Bühler (1893 – 1974) vertelt over haar ervaring als studente psychologie:
➢ ‘The main question that I was interested in was, ‘what is human life about?’. I thought that psychology would give met that
answer.’
➢ ‘I remember that sarcastic words of the psychology teacher: ‘Psychology does not tell you about life. It just tells you about sensory
reactions to stimuli and about learning’. I remember thinking or murmuring: well, if it’s not, I will make it a study of human
life.’
➢ ‘We were a few thinly spread individuals who were restive about the prevailing trends in psychology, which were mainly
experimental-structural and behaviouristic of psychoanalyse. Some of us felt that these directions did not lead to an adequate
understanding of the human being’s unique humanness.’
o Uitspraken van de jaren 20 – 30 zegt weinig over cognitieve gedragsanalyse of dynamische benadering van
nu
➢ ‘With psychology we should be able to find out how to live life, what we are living for, and how to relate to other persons in life’.
o Nog steeds de grote missie
4
