Samenvatting transportgeografie H1-9

HOOFDSTUK 1: DE AARDE
1.1 OPPERVLAKTE, OCEANEN EN CONTINENTEN
 De aarde bestaat voor ±71% uit water en ±29% uit land:
o Landoppervlakte: 148,94 miljoen km²
o Wateroppervlakte: 361,13 miljoen km²
 Oceanen van groot naar klein:
o Stille/Grote Oceaan
o Atlantische Oceaan
o Indische Oceaan
o Zuidelijke Oceaan
o Arctische Oceaan
 Continenten van groot naar klein:
o Azië, Afrika, Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Antarctica, Europa, Oceanië
 Geopolitieke details:
o Eurazië: geografisch 1 landmassa, historisch verdeeld in Europa en Azië
(scheidingslijn = Oeral)
o Turkije: ligt deels in Europa (westen van de Bosporus) en deels in Azië
o Midden-Oosten: meestal gedefinieerd als Zuidwest-Azië + Noord-Afrika
o Twijfelgevallen:
 Caraïben, Centraal-Amerika, Mexico en Groenland = geografisch bij
Noord-Amerika
 Hawaï = politiek bij Noord-Amerika, maar geografisch nergens



1.2 ZEEËN, ZEESTRATEN EN ANDERE ZEEWEGEN
 Belangrijke zeeën, zeestraten en waterwegen in Europa en de wereld:
o Noordzee, Oostzee, Middellandse Zee, Adriatische Zee, Zwarte Zee
o Kanaal, Straat van Gibraltar, Bosporus, Suez- en Panamakanaal
 Begrippen:
o Archipel: eilandengroep
o Landengte: smalle landstrook tussen twee zeeën
o Zeestraat: smalle doorgang tussen twee landmassa's

1

,1.3 LENGTE- EN BREEDTEGRAAD
 Geografische coördinaten = unieke plaatsaanduiding in graden, minuten, seconden
o Breedtegraad (horizontaal): t.o.v. de evenaar (0°)
o Lengtegraad (verticaal): t.o.v. de nulmeridiaan van Greenwich
 De aarde wordt opgedeeld in 4 hemisferen:
o Noordelijk, Zuidelijk, Oostelijk en Westelijk halfrond

1.4 RIVIEREN EN KANALEN IN DE WERELD

1.4.1 Langste rivieren:
 Nijl (6852 km) – Afrika
 Amazone (6448 km) – Zuid-Amerika
 Yangtze (6380 km) – China
 Mississippi (5971 km) – VS
 Yenisey-Angara, Lena, Ob, Ganges, Mekong – Azië
 Mackenzie, Missouri, Rijn – Noord-Amerika
 Congo, Niger – Afrika

1.4.3 Belangrijkste kanalen:
 Panamakanaal (81 km)
 Suezkanaal (163 km)
 Albertkanaal (130 km)
 Kielkanaal, Korinthe Kanaal, Kanaaltunnel




2

,HOOFDSTUK 2: BELGIË
2.1 BELGIË GEOGRAFISCH
Algemene gegevens
 Oppervlakte: 30.528 km²
 Bevolking (2024): ±11,7 miljoen
o Vlaanderen: ±6,8 miljoen
o Wallonië: ±3,7 miljoen
o Brussels Hoofdstedelijk Gewest: ±1,2 miljoen
o Duitstalige Gemeenschap: ±78.000
Ligging & liggingvoordelen
 Centraal in West-Europa
 Grenzend aan: Nederland, Duitsland, Luxemburg, Frankrijk
 Toegang tot Noordzee → maritieme troef
 Resultaat: België = logistieke draaischijf in Europa
Landschap & reliëf
 Vlaanderen: vlak, dichtbevolkt, ideaal voor transport
 Wallonië: heuvelachtig, bebost (Ardennen)
 Korte afstanden tussen economische knooppunten
 Efficiënt en dicht transportnetwerk mogelijk

2.2 BELGIË ECONOMISCH

2.2.1 HANDEL EN INDUSTRIE
Historiek van handel en industrie:
 Middeleeuwen: Brugge & Gent = textiel en lakencentra
 16de eeuw: Antwerpen = financieel & handelscentrum Europa
 19de eeuw: Wallonië = industriële grootmacht dankzij: Steenkool, staal, glas,
Huidige kenmerken:
 Sterk exportgericht (kleine binnenlandse markt)
 Internationale handel gestimuleerd door geografische ligging:
o Noordzeetoegang (1 van de drukst bevaren zeeën ter wereld)
o Afwezigheid grote hoogteverschillen
o Nabijheid tot grote EU-markten = dichts bevolkte en meest commerciële
regio’s
o Uitgebreide infrastructuur

3

, Belangrijkste industrietakken:
 Chemie en petrochemie  Vooral in Antwerpen
 Farmaceutische industrie  Wereldtop, ±32.000 werknemers
 Voedingsindustrie, energie, bouw
Verdwenen of afgebouwde sectoren:
 Scheepsbouw
 Voertuigassemblage (sluiting/verplaatsing van autofabrieken)

2.2.2 REGIONALE VERSCHILLEN EN INDUSTRIEVERSCHUIVING
Regionale verschillen:
 Antwerpen: belangrijkste industriekern  scheikundige industrie (raffinage,
petrochemie,…)
 Brussel: sterk gericht op consumptiegoederen
 Gent: lichte industrie en zware industrie
 Charleroi en Luik: zware industrie
Gediversifieerde industriële structuur
 20e eeuw of vroeger: textiel/leder/schoenen/kledij,
voedingsproducten/dranken/tabak, metaalverwerkende nijverheid, producten in
metaal, papier/drukkerij en gedeeltelijk scheikundige nijverheid.
 Jaren ’60: scheikundige nijverheid, meubelproductie, machinebouw en fabricage
van elektrisch materieel en transportmiddelen.
Vroeger lagen industriële zones vooral:
 Nabij grondstoffen (zoals steenkool in Wallonië)
 Langs waterwegen voor vervoer
Vandaag zijn ze meer te vinden:
 Aan de randen van steden
 Langs grote transport knooppunten
 Nabij grote havens
 Langs snelwegen en spoorlijnen
Toekomst van de industrie in België
 Tewerkstelling in de industrie zal afnemen ten gevolge van:
o Technologische revolutie: steeds minder mensen nodig
o Globalisering: lagere loonkosten en massaproductie in andere delen van de
wereld
 Voldoende niches waar we wel nog goed in zijn: technologische kennis van
werknemers.


4