Samenvatting Open Vragen examen Sociale Wetgeving | Hogeschool Gent campus aalst | 2025/2026

Sociale wetgeving open vragen

DEEL 1 / COLLECTIEVE ARBEIDSVERHOUDINGEN

De grondslag van de collectieve arbeidsverhoudingen is het Sociaal pact
van 1944. Dat pact werd gesloten na de 2de wereldoorlog om ervoor te
zorgen dat de werkgevers en de overheid beter zouden samenwerken.

Doel

‘ verbetering van de levensomstandigheden van iedereen door
tussenkomst van de overheid in de sociaaleconomische sfeer ‘

 Dat betekend eigenlijk dat de overheid mee helpt om ervoor te
zorgen dat mensen beter kunnen leven en werken. Ze grijpt dus in
bij de sociale en economische zaken, zoals lonen,
arbeidsvoorwaarden en bescherming van werknemers.

Hoe gebeurt dat?

1. Oprichting van vakorganisaties voor werkgevers en werknemers
Werkgevers en werknemers richten organisaties op die hun
belangen verdedigen.
Werknemers = vakbonden
Werkgevers = werkgeversorganisaties
2. Collectief overleg
Werkgevers en werknemers overleggen samen over
arbeidsvoorwaarden, lonen en werkomstandigheden.
3. Sluiten van interprofessionele akkoorden
Dit zijn algemene afspraken tussen werkgevers en werknemers voor
alle sectoren samen.
Bijvoorbeeld: afspraken over loonmarges of arbeidsduur
4. Sluiten van collectieve arbeidsovereenkomsten
Dit zijn officiële afspraken (cao’s) tussen werkgevers en werknemers
over arbeidsvoorwaarden binnen een sector of onderneming.
5. Syndicale afvaardiging
Dat zijn de vertegenwoordigers van de werknemers binnen een
bedrijf. Zij verdedigen de belangen van de werknemers tegenover de
werkgever.

,1 VAKORGANISATIES VOOR WERKNEMERS EN WERKGEVERS

Een vakorganisatie is een vereniging van werkgevers of werknemers die
de beroepsbelangen van hun leden verdedigt. Aansluiting is vrijwillig

Vakorganisaties voor werknemers

 Professionele vakorganisaties ( vakbonden ) : per bedrijfstak.
Vb. BTB
 Interprofessionele vakorganisaties ( vakbonden ) : meerdere
professionele organisaties samen
Vb. ABVV , ACV , ACLVB

Vakorganisaties voor werkgevers

 Professionele vakorganisaties : per sector
Vb.: Assuralia
 Interprofessionele vakorganisaties: meerdere sectoren samen
Vb.: VBO



2 COLLECTIEF OVERLEG

 Bedrijfsorganisatie = oprichting, samenstelling, werking en
bevoegdheden van de instellingen voor overleg tussen werkgevers
en werknemers over sociale en economische materies op
NATIONAAL, REGIONAAL OF ONDERNEMINGSNIVEAU
Opmerking: overlegorganen op gewestelijk niveau kunnen geen
COA’S sluiten! Vb. SERV= sociaal economische raad van Vlaanderen
 Overlegorganen zijn samengesteld uit vertegenwoordigers van de
representatieve organisaties voor werkgevers en werknemers
 Nationale arbeidsraad ( NAR ) : De NAR is een overlegorgaan op
nationaal niveau tussen werkgevers en werknemers.
 Samenstelling
 Paritair = gelijk aantal vertegenwoordigers van werknemers
en werkgevers.
 Werknemersorganisaties : ABVV, ACLVB, ACV
 Werkgeversorganisaties: VBO, UNIZO, BOERENBOND
 Er is 1 voorzitter en 26 leden
!Paritair betekend dus dat beide groepen evenveel macht
hebben!
 Bevoegdheid
 De NAR heeft verschillende taken:
-advies geven aan minister of parlement en aan paritaire
comités

, - sluiten van Cao’s: collectieve arbeidsovereenkomsten
maken
 Paritair comite ( PC ) : dat bestaat per sector (bv. Horeca, bouw en
winkels…)
 Samenstelling
 Gelijk aantal vertegenwoordigers van WG en WN
 Het aantal leden hangt af van de belangrijkheid van de
sector.
 Nummering
-arbeiders= nummers in de 100
-bedienden= nummers in de 200
Vb.: PC 200 = bedienden
 Bevoegdheid : Het PC zorgt voor…
 Uitvoering van cao’s : controleren dat afspraken worden
toegepast.
 Conflicten tussen WG en WN voorkomen en oplossen
 Adviseren van regering, NAR en CRB
 Iedere taak door de wetgever opgelegd : extra wettelijke
opdrachten uitvoeren.
 Ondernemingsraad (OR): is een overlegorgaan binnen een
onderneming voor sociale en economische materies.
 Oprichting : verplicht wanneer er gemiddeld 100 werknemers
zijn.
 Samenstelling: ook hier geldt het principe van paritair.
 Er zijn:
-werkgeversafgevaardigden inclusief het
ondernemingshoofd
-werknemersafgevaardigden
( het aantal hangt af van het aantal personeelsleden )
 Verkiezing : werkgever duidt zijn afgevaardigden aan,
werknemers worden verkozen via sociale verkiezingen
Aantal leden 3 , max. 25
 Werking:
 Voorzitter is ondernemingshoofd
 Secretaris is werknemersvertegenwoordiger
 Maandelijks vergaderen
 Vergadertijd is arbeidstijd ( ook buiten gewone
arbeidsuren )
 Vergadering binnen de onderneming
 Leden hebben zwijgplicht
 Beslissen met eenparigheid van stemmen
 Derden mogen vergadering bijwonen mits akkoord leden
OR

,  Bevoegdheden : werknemers informeren: economisch sociaal en
financieel. Ze adviseren, beslissen en controleren




 Comité voor preventie en bescherming op het werk ( CPBW ) : is een
overlegorgaan op ondernemingsniveau voor welzijn werknemers
 Oprichting : er moeten gemiddeld 50 werknemers zijn
 Geen CPBW dan neemt syndicale afvaardiging (SA) taken op
 Geen CPBW en geen SA dan nemen werknemers taken op
 Samenstelling : idem OR maar kaderleden geen eigen
vertegenwoordiging en de preventieadviseur is een onafhankelijk
persoon.
Verkiezingen CPBW is idem aan OR
 Bevoegdheden: bevorderen welzijn WN op het werk: veiligheid,
gezondheid, hygiëne en ergonomie


3 INTERPROFESSIONEEL AKKOORD (IPA)

Het interprofessionele akkoord is een akkoord tussen WG en WN-
organisaties

 Begrip
 Akkoord gesloten tussen interprofessionele werkgevers en
werknemersorganisaties betreffende:
-arbeidsvoorwaarden
-sociale zekerheid
-voor alle werknemers
= het gaat dus over algemene afspraken voor alle werknemers in
België
 Duur
 2 jaar, om de 2 jaar worden nieuwe afspraken gemaakt
 Geldigheid
 bindend voor alle bedrijfssectoren. Alle sectoren moeten zich er
aanhouden
 Uitwerking
 het IPA wordt uitgevoerd via:
-wetten en besluiten van de regering
-cao’s van de NAR
-sectorale cao’s van de PC’S
-cao’s van ondernemingen