PSYCHOMETRIE EN CONSTRUCTIE VAN
PSYCHODIAGNOSTISCHE INSTRUMENTEN
DEEL 2
2. SOORTEN VALIDITEIT (H8.1 & 8.2 )
HET BEGRIP VALIDITEIT
INLEIDING
Validiteit vs betrouwbaarheid
- Betrouwbaarheid: of je iets meet? Of je hetzelfde (blijft) meten?
o consistentie, herhaalbaarheid;
▪ mate waarin je consistent iets meet, mate waarin metingen herhaalbaar zijn
▪ Er is iets dat consistent, met enige systematiek en herhaalbaar in de data
voorkomt
▪ ➔ Een hoge betrouwbaarheid wordt bereikt als de herhaalbaarheid goed is, wat
eveneens betekent dat de meetfout in testscore X klein is.
o noodzakelijke, maar geen voldoende voorwaarde voor de validiteit van een test.
▪ Als je iets onbetrouwbaar meet, weet je ook niet wat je meet
▪ Om te weten wat je meet (val), heb je eerst nodig dat je iets meet (bh)
▪ ➔ voor een goede validiteit is een hoge betrouwbaarheid nodig
▪ ➔ MAAR: een betrouwbare test is niet per se ook valide
• een betrouwbare test kan onbedoeld iets anders meten dan de
bedoeling was
- Validiteit: wat meet je?
o Gaat over doel en waarde in gebruik
▪ = mate waarin een test aan zijn doel beantwoordt
▪ In welke mate mogen we deze test inzetten voor bepaald doel en hebben we
empirische evidentie?
▪ ➔ Een test is valide als hij aan zijn doel beantwoordt.
o !! is afhankelijk van doel
▪ bv. validiteit van een examen als vaststellen van beheersingsgraad of als
voorspeller van later studiesucces.
o Mogelijke synoniemen: nuttigheid, voorspellend vermogen, accuraatheid in het gebruik,
interpreteerbaarheid, juistheid, doelmatigheid
,HET BEGRIP VALIDITEIT
- !! geen eenduidige betekenis
o Bv betekenissen als juistheid, nuttigheid, accuraatheid in het gebruik,
interpreteerbaarheid, al of niet gecorrigeerd voorspellend ver mogen, en waarde bij
beslissingen.
o MAAR: hierbij begrip vaak gekoppelt aan een specifiek doel van het testgebruik
o ➔ algemene omschrijving: meer algemene typering, die specifieke doelen van het
testgebruik overstijgt
- = Mate waarin een test aan zijn doel beantwoordt
o Validiteit is dus geen eigenschap van de test op zich
▪ = Afhankelijk van de bedoeling van de test
o Verschillende doelen, dus verschillende vormen van validiteit
▪ !! alle doelen wel een gemeenschappelijk kenmerk:
• gaan ervan uit dat het testgedrag iets kan zeggen over ander gedrag dat
buiten dit specifieke testgedrag ligt.
- = Mate waarin het gerechtvaardigd is om uitspraken te doen over een persoon die verder
gaan dan het geobserveerde testgedrag.
o => Niet de testscore zelf is van belang, maar de mate waarin deze testscore iets zegt over
een bepaalde eigenschap
▪ Bv. rekenvaardigheid, geschiktheid als bedrijfsleider
▪ Cf. andere wetenschappen ➔ bv. bloeddruk, hartritme, …. → hartkwaal
o ➔ Het proces van het verzamelen van evidentie voor deze rechtvaardiging is het
valideringsproces, en de mate waarin die rechtvaardiging is gevonden wordt aangegeven
met de term validiteit
- VRAGEN
- Je wil toetsen of leerlingen van het derde leerjaar de kennis van de maaltafels geautomatiseerd hebben.
Beoordeel de onderstaande toetsen.
- Een toets met één opgave
o Slechte betrouwbaarheid => weten niet of e consistent meten als we maar 1 keer meten
o Slechte validiteit => want de test is niet betrouwbaar (noodzakelijke voorwaarde)
- Een toets bestaande uit 10 vraagstukken waarin de maaltafels aan bod komen
o Goede betrouwbaarheid
o Slechte validiteit => het automatiseren zit slechts heel impliciet in vraagstukken => geen goede
manier om het automatiseren van maaltafels te meten
- 3 VOORBEELDSITUATIES
A. Je maakt een screeningsinstrument dat gebruikt moet w om in 1. Wat is het doel van het
de derde kleuterklas de kinderen te detecteren die mogelijk meetinstrument?
problemen zouden kunnen krijgen met lezen in het eerste
leerjaar.
2. Welke vorm van validiteit geldt hier?
B. Je maakt een toets om op het einde van het eerste leerjaar van
het lager onderwijs vast te stellen of kinderen de sommen 3. Hoe ga je te werk bij de
beheersen van twee natuurlijke getallen ≤ 10. itemconstructie?
C. Je maakte een vragenlijst voor leerkrachten van het eerste 4. Hoe toon je empirisch aan dat het
leerjaar om na te gaan of ze eerder een prestatiegerichte dan wel een goed meetinstrument is?
een leerlinggerichte onderwijsvisie hebben.
,o Predictieve validiteit ➔ Voorspellen > wat later zal gebeuren
▪ IC => zolang je voorspelt is alles goed
o Inhoudsvaliditeit ➔ Beschrijven > vaststellen
▪ => representativiteit van de items > meet test wat we willen meten
▪ IC => bv 100 mogelijke items
• Op zuiver toevallige wijze ene steekproef uit trekken
• Toetsmatrijs opstellen => design bepalen
o Bv zoveel vragen per hoofdstuk
o = design over hoe vragen/items halen uit populatie
items/toetsuniversum (alle mog. items)
▪ EE => geen empirische evidentie => je kan het niet empirisch aantonen ➔ je
moet het beargumenteren
• ➔ argumentatief
o Begripsvaliditeit ➔beschrijven
▪ => een begrip (dat onobserveerbaar is) aantonen
▪ IC => geen afgebakende set vragen
• Theoretische aspecten in vragen vertalen
• !! vragen moeten inhoudsvalide zijn
• ➔ obv theorie begrippen concretiseren => toetsmatrijs opstellen =>
vragen ontwikkelen
, SOORTEN VALIDITEIT
PREDICTIEVE VALIDITEIT VS BEGRIPSVALIDITEIT ➔ GEBRUIK IN PSYCHOLOGISCHE TESTS
- Predictieve validiteit ➔ voorspellen
o ➔ test als voorspeller van ander gedrag
▪ Focus = wat we voorspellen
▪ Doel test = voorspelling van een bepaald
gedrag of een prestatie buiten de
testsituatie
▪ in hoeverre maakt de test daadwerkelijk een juiste voorspelling mogelijk
o ➔ Predictie (voorspelling)
▪ O.b.v. kennis van gegevens waarvan we veronderstellen dat ze met dat andere
gedrag of met andere prestatie (criterium) samenhangen
▪ Praktisch onderscheid i.f.v. tijdsaspect
• Predictie (toekomst)
• Paradictie (heden)
• Postdictie (verleden)
o r (test, criterium) a.s.a. goede operationalisatie test en ‘criterium’
o gebruik : bv Toelating tot een opleiding, Selectie voor een job, Beroepsadvisering,
Differentiële predictie voor verschillende functies in een organisatie, Classificatie in
psychiatrische diagnostische categorieën (~begripsvaliditeit)
- Begripsvaliditeit ➔ vaststellen
o ➔ test als operationalisering van een psychologisch begrip
▪ Focus= wat we precies meten
• het theoretische begrip zelf, waarmee men
een verklaring kan geven van het testgedrag
• Bv de persoonseigenschap
• => hypothetische begrippen
▪ Doel test = de meting van die begrippen
▪ in hoeverre dekt de test het bedoelde psychologische begrip
o ➔ Meten van een capaciteit, persoonlijkheidstrek of attitude (die de antwoorden op de
test bepalen => verantwoordelijk geacht mag worden voor de testscore )
▪ Veronderstelt vastgestelde unidimensionaliteit (cf. itemanalyse) of
multidimensionaliteit (cf. factoranalyse)
o Relaties met operationaliseringen van hetzelfde begrip of van een te voorspellen
criterium
▪ r (test A, test A’)
• Vb. r (Beck Depression Inventory, Center for Epidemiological studies
Depression scale)
▪ r (test, gedrag)
• Bv. r(intelligentie, schoolprestaties)
o Gebruik: bv Begrijpen en beschrijven van onderzochte in psychologische termen
▪ (merk op: deels ook predictief, cf. klinische diagnose)
PSYCHODIAGNOSTISCHE INSTRUMENTEN
DEEL 2
2. SOORTEN VALIDITEIT (H8.1 & 8.2 )
HET BEGRIP VALIDITEIT
INLEIDING
Validiteit vs betrouwbaarheid
- Betrouwbaarheid: of je iets meet? Of je hetzelfde (blijft) meten?
o consistentie, herhaalbaarheid;
▪ mate waarin je consistent iets meet, mate waarin metingen herhaalbaar zijn
▪ Er is iets dat consistent, met enige systematiek en herhaalbaar in de data
voorkomt
▪ ➔ Een hoge betrouwbaarheid wordt bereikt als de herhaalbaarheid goed is, wat
eveneens betekent dat de meetfout in testscore X klein is.
o noodzakelijke, maar geen voldoende voorwaarde voor de validiteit van een test.
▪ Als je iets onbetrouwbaar meet, weet je ook niet wat je meet
▪ Om te weten wat je meet (val), heb je eerst nodig dat je iets meet (bh)
▪ ➔ voor een goede validiteit is een hoge betrouwbaarheid nodig
▪ ➔ MAAR: een betrouwbare test is niet per se ook valide
• een betrouwbare test kan onbedoeld iets anders meten dan de
bedoeling was
- Validiteit: wat meet je?
o Gaat over doel en waarde in gebruik
▪ = mate waarin een test aan zijn doel beantwoordt
▪ In welke mate mogen we deze test inzetten voor bepaald doel en hebben we
empirische evidentie?
▪ ➔ Een test is valide als hij aan zijn doel beantwoordt.
o !! is afhankelijk van doel
▪ bv. validiteit van een examen als vaststellen van beheersingsgraad of als
voorspeller van later studiesucces.
o Mogelijke synoniemen: nuttigheid, voorspellend vermogen, accuraatheid in het gebruik,
interpreteerbaarheid, juistheid, doelmatigheid
,HET BEGRIP VALIDITEIT
- !! geen eenduidige betekenis
o Bv betekenissen als juistheid, nuttigheid, accuraatheid in het gebruik,
interpreteerbaarheid, al of niet gecorrigeerd voorspellend ver mogen, en waarde bij
beslissingen.
o MAAR: hierbij begrip vaak gekoppelt aan een specifiek doel van het testgebruik
o ➔ algemene omschrijving: meer algemene typering, die specifieke doelen van het
testgebruik overstijgt
- = Mate waarin een test aan zijn doel beantwoordt
o Validiteit is dus geen eigenschap van de test op zich
▪ = Afhankelijk van de bedoeling van de test
o Verschillende doelen, dus verschillende vormen van validiteit
▪ !! alle doelen wel een gemeenschappelijk kenmerk:
• gaan ervan uit dat het testgedrag iets kan zeggen over ander gedrag dat
buiten dit specifieke testgedrag ligt.
- = Mate waarin het gerechtvaardigd is om uitspraken te doen over een persoon die verder
gaan dan het geobserveerde testgedrag.
o => Niet de testscore zelf is van belang, maar de mate waarin deze testscore iets zegt over
een bepaalde eigenschap
▪ Bv. rekenvaardigheid, geschiktheid als bedrijfsleider
▪ Cf. andere wetenschappen ➔ bv. bloeddruk, hartritme, …. → hartkwaal
o ➔ Het proces van het verzamelen van evidentie voor deze rechtvaardiging is het
valideringsproces, en de mate waarin die rechtvaardiging is gevonden wordt aangegeven
met de term validiteit
- VRAGEN
- Je wil toetsen of leerlingen van het derde leerjaar de kennis van de maaltafels geautomatiseerd hebben.
Beoordeel de onderstaande toetsen.
- Een toets met één opgave
o Slechte betrouwbaarheid => weten niet of e consistent meten als we maar 1 keer meten
o Slechte validiteit => want de test is niet betrouwbaar (noodzakelijke voorwaarde)
- Een toets bestaande uit 10 vraagstukken waarin de maaltafels aan bod komen
o Goede betrouwbaarheid
o Slechte validiteit => het automatiseren zit slechts heel impliciet in vraagstukken => geen goede
manier om het automatiseren van maaltafels te meten
- 3 VOORBEELDSITUATIES
A. Je maakt een screeningsinstrument dat gebruikt moet w om in 1. Wat is het doel van het
de derde kleuterklas de kinderen te detecteren die mogelijk meetinstrument?
problemen zouden kunnen krijgen met lezen in het eerste
leerjaar.
2. Welke vorm van validiteit geldt hier?
B. Je maakt een toets om op het einde van het eerste leerjaar van
het lager onderwijs vast te stellen of kinderen de sommen 3. Hoe ga je te werk bij de
beheersen van twee natuurlijke getallen ≤ 10. itemconstructie?
C. Je maakte een vragenlijst voor leerkrachten van het eerste 4. Hoe toon je empirisch aan dat het
leerjaar om na te gaan of ze eerder een prestatiegerichte dan wel een goed meetinstrument is?
een leerlinggerichte onderwijsvisie hebben.
,o Predictieve validiteit ➔ Voorspellen > wat later zal gebeuren
▪ IC => zolang je voorspelt is alles goed
o Inhoudsvaliditeit ➔ Beschrijven > vaststellen
▪ => representativiteit van de items > meet test wat we willen meten
▪ IC => bv 100 mogelijke items
• Op zuiver toevallige wijze ene steekproef uit trekken
• Toetsmatrijs opstellen => design bepalen
o Bv zoveel vragen per hoofdstuk
o = design over hoe vragen/items halen uit populatie
items/toetsuniversum (alle mog. items)
▪ EE => geen empirische evidentie => je kan het niet empirisch aantonen ➔ je
moet het beargumenteren
• ➔ argumentatief
o Begripsvaliditeit ➔beschrijven
▪ => een begrip (dat onobserveerbaar is) aantonen
▪ IC => geen afgebakende set vragen
• Theoretische aspecten in vragen vertalen
• !! vragen moeten inhoudsvalide zijn
• ➔ obv theorie begrippen concretiseren => toetsmatrijs opstellen =>
vragen ontwikkelen
, SOORTEN VALIDITEIT
PREDICTIEVE VALIDITEIT VS BEGRIPSVALIDITEIT ➔ GEBRUIK IN PSYCHOLOGISCHE TESTS
- Predictieve validiteit ➔ voorspellen
o ➔ test als voorspeller van ander gedrag
▪ Focus = wat we voorspellen
▪ Doel test = voorspelling van een bepaald
gedrag of een prestatie buiten de
testsituatie
▪ in hoeverre maakt de test daadwerkelijk een juiste voorspelling mogelijk
o ➔ Predictie (voorspelling)
▪ O.b.v. kennis van gegevens waarvan we veronderstellen dat ze met dat andere
gedrag of met andere prestatie (criterium) samenhangen
▪ Praktisch onderscheid i.f.v. tijdsaspect
• Predictie (toekomst)
• Paradictie (heden)
• Postdictie (verleden)
o r (test, criterium) a.s.a. goede operationalisatie test en ‘criterium’
o gebruik : bv Toelating tot een opleiding, Selectie voor een job, Beroepsadvisering,
Differentiële predictie voor verschillende functies in een organisatie, Classificatie in
psychiatrische diagnostische categorieën (~begripsvaliditeit)
- Begripsvaliditeit ➔ vaststellen
o ➔ test als operationalisering van een psychologisch begrip
▪ Focus= wat we precies meten
• het theoretische begrip zelf, waarmee men
een verklaring kan geven van het testgedrag
• Bv de persoonseigenschap
• => hypothetische begrippen
▪ Doel test = de meting van die begrippen
▪ in hoeverre dekt de test het bedoelde psychologische begrip
o ➔ Meten van een capaciteit, persoonlijkheidstrek of attitude (die de antwoorden op de
test bepalen => verantwoordelijk geacht mag worden voor de testscore )
▪ Veronderstelt vastgestelde unidimensionaliteit (cf. itemanalyse) of
multidimensionaliteit (cf. factoranalyse)
o Relaties met operationaliseringen van hetzelfde begrip of van een te voorspellen
criterium
▪ r (test A, test A’)
• Vb. r (Beck Depression Inventory, Center for Epidemiological studies
Depression scale)
▪ r (test, gedrag)
• Bv. r(intelligentie, schoolprestaties)
o Gebruik: bv Begrijpen en beschrijven van onderzochte in psychologische termen
▪ (merk op: deels ook predictief, cf. klinische diagnose)
