VOEDINGSLEER
HF 8 MINERALEN & SPORENELEMENTEN
PPT 2: Calcium, Fosfor, Magnesium, Natrium & Kalium
CALCIUM (Ca)
Meest voorkomend mineraal in lichaam
Vooral in botten & tanden (hydroxyapatiet)
1 VOORKOMEN VAN CALCIUM
Melk & melkproducten!! Groenten
Volle & magere melk(producten)
Broccoli & groene
Harde kaas (veel Ca) groenten
Ca-verrijkte melkalternatieven
Uitzondering: boter!
Hard kraanwater/
Noten & Volkoren
bepaalde merken
zaden graanproducten
mineraal water
2 BALANS & HOMEOSTATISCHE CONTROLE
Efficiëntie van absorptie
= hoe goed wordt calcium opgenomen in lichaam
Afhankelijk van:
Vit D (actieve vorm!) noodzakelijk voor opname Ca!!
Calciuminname
Leeftijd ouderen minder opnam e
Behoefte zwangerschap meer opname nodig
Darmtransit hoe snel voeding door darm gaat
Biobeschikbaarheid
Calcium wordt in darm opgenomen via 2 mechanismen
, 1. Actieve absorptie
2. Passieve absorptie
Actieve absorptie Passieve absorptie
- Bij lage Ca-inname - Bij hoge Ca-inname
- Ca bindt aan Vit D-afhankelijk - Geen Vit D nodig
eiwit
- Plaats: duodenum
= Ca gaat ‘mee’ met stroom
= lichaam probeert maximaal Ca op te
nemen
Calciumopname is ook afhankelijk v/d biologische beschikbaarheid
Factoren die opname GUNSTIG Factoren die opname NEGATIEF
beïnvloeden beïnvloeden
= verhogen opname = verminderen opname
- Lage pH - Hoge pH
- Aanwezigheid vet - Fytaten (granen)
- Aanwezigheid lactose (melk) - Oxalaten (spinazie, rabarber)
- Aanwezigheid sommige AZ - Teveel fosfor
- Bepaalde medicatie
Voorbeeld: er zit calcium in spinazie maar minder goed opgenomen door
aanwezigheid oxalaten
CALCIUMBALANS
= nettoverschil tussen Ca-inname (via voeding) & Ca-verlies (via urine, stoelgang…)
In balans Opname = verlies
Calcium blijft stabiel
Positieve balans Opname > verlies
Calcium wordt opgeslagen in
botten
Wanneer: groei (kinderen)
Negatieve balans Opname < verlies
Calcium wordt uit botten gehaald
Wanneer: ouderen, te weinig Ca-
inname => botverlies
BEÏNVLOEDENDE FACTOREN VOOR CALCIUMBALANS
Factoren die absorptie beïnvloeden (zie eerder)
, o Vit D
o Voeding
o Leeftijd
o Biobeschikbaarheid
Factoren die de uitscheiding beïnvloeden
o Fosfaten in voeding: ↓ calciumverlies
Fosfor bindt met calcium calcium blijft beter in lichaam
MAAR! Te veel fosfor kan ook slecht zijn
Verstoort Ca/P balans botproblemen
o Vegetariërs: ↓ calciumverlies
Lichaam moet minder Ca gebruiken om zuren te neutraliseren
o Eiwitten: calciumverlies
Eiwitrijke voeding maakt lichaam zuurder
Lichaam moet meer Ca gebruiken om zuren te neutraliseren
o Natrium: calciumverlies
Ca & Na worden samen uitgescheiden via nieren
Veel zout eten = meer calcium verlies
o Te veel Ca in bloed: calciumverlies
Lichaam wil overschot kwijt
METABOLISME VAN CALCIUM
1- Inname & verlies via darm
o Je neemt ± 1000mg Ca/dag op via voeding
HF 8 MINERALEN & SPORENELEMENTEN
PPT 2: Calcium, Fosfor, Magnesium, Natrium & Kalium
CALCIUM (Ca)
Meest voorkomend mineraal in lichaam
Vooral in botten & tanden (hydroxyapatiet)
1 VOORKOMEN VAN CALCIUM
Melk & melkproducten!! Groenten
Volle & magere melk(producten)
Broccoli & groene
Harde kaas (veel Ca) groenten
Ca-verrijkte melkalternatieven
Uitzondering: boter!
Hard kraanwater/
Noten & Volkoren
bepaalde merken
zaden graanproducten
mineraal water
2 BALANS & HOMEOSTATISCHE CONTROLE
Efficiëntie van absorptie
= hoe goed wordt calcium opgenomen in lichaam
Afhankelijk van:
Vit D (actieve vorm!) noodzakelijk voor opname Ca!!
Calciuminname
Leeftijd ouderen minder opnam e
Behoefte zwangerschap meer opname nodig
Darmtransit hoe snel voeding door darm gaat
Biobeschikbaarheid
Calcium wordt in darm opgenomen via 2 mechanismen
, 1. Actieve absorptie
2. Passieve absorptie
Actieve absorptie Passieve absorptie
- Bij lage Ca-inname - Bij hoge Ca-inname
- Ca bindt aan Vit D-afhankelijk - Geen Vit D nodig
eiwit
- Plaats: duodenum
= Ca gaat ‘mee’ met stroom
= lichaam probeert maximaal Ca op te
nemen
Calciumopname is ook afhankelijk v/d biologische beschikbaarheid
Factoren die opname GUNSTIG Factoren die opname NEGATIEF
beïnvloeden beïnvloeden
= verhogen opname = verminderen opname
- Lage pH - Hoge pH
- Aanwezigheid vet - Fytaten (granen)
- Aanwezigheid lactose (melk) - Oxalaten (spinazie, rabarber)
- Aanwezigheid sommige AZ - Teveel fosfor
- Bepaalde medicatie
Voorbeeld: er zit calcium in spinazie maar minder goed opgenomen door
aanwezigheid oxalaten
CALCIUMBALANS
= nettoverschil tussen Ca-inname (via voeding) & Ca-verlies (via urine, stoelgang…)
In balans Opname = verlies
Calcium blijft stabiel
Positieve balans Opname > verlies
Calcium wordt opgeslagen in
botten
Wanneer: groei (kinderen)
Negatieve balans Opname < verlies
Calcium wordt uit botten gehaald
Wanneer: ouderen, te weinig Ca-
inname => botverlies
BEÏNVLOEDENDE FACTOREN VOOR CALCIUMBALANS
Factoren die absorptie beïnvloeden (zie eerder)
, o Vit D
o Voeding
o Leeftijd
o Biobeschikbaarheid
Factoren die de uitscheiding beïnvloeden
o Fosfaten in voeding: ↓ calciumverlies
Fosfor bindt met calcium calcium blijft beter in lichaam
MAAR! Te veel fosfor kan ook slecht zijn
Verstoort Ca/P balans botproblemen
o Vegetariërs: ↓ calciumverlies
Lichaam moet minder Ca gebruiken om zuren te neutraliseren
o Eiwitten: calciumverlies
Eiwitrijke voeding maakt lichaam zuurder
Lichaam moet meer Ca gebruiken om zuren te neutraliseren
o Natrium: calciumverlies
Ca & Na worden samen uitgescheiden via nieren
Veel zout eten = meer calcium verlies
o Te veel Ca in bloed: calciumverlies
Lichaam wil overschot kwijt
METABOLISME VAN CALCIUM
1- Inname & verlies via darm
o Je neemt ± 1000mg Ca/dag op via voeding
