SAMENVATTING CRIMINALITEIT & STRAF IN HISTORISCH PERSPECTIEF CRIME, POLICE & PENAL POLICY CLIVE EMSLEY 2026/2027 LATEST UPDATE .

SAMENVATTING
CRIMINALITEIT & STRAF IN
HISTORISCH PERSPECTIEF
CRIME, POLICE & PENAL
POLICY CLIVE EMSLEY
2026/2027 LATEST UPDATE .

,CRIMINALITEIT EN STRAF IN HISTORISCH
PERSPECTIEF


DEFINITIE CRIMINOLOGIE

= Studie van diverse types en vormen van criminaliteit

- Dat gebeurt binnen de criminologie dat een wetenschapsdiscipline is.
Wat zijn de 3 voorwaarden om van een wetenschapsdiscpiline te spreken:
o Studieobject/ kennisobject
o Methodologie
o Theorievorming
- Criminologische relatie
o Criminaliteit
o Dader – WAAROM pleegt iemand criminaliteit?
o Slachtoffer
o Etiologie – gaat over de oorzaak van criminaliteit
o Reactie – hoe reageert de maatschappij?
- Specialisatie en subdisciplines
o Thema‟s en fenomenen
▪ Etiologie, drugs, georganiseerde criminaliteit, gevangenisonderzoek,
veiligheids-en politiestudies, juridisch en strafrechtelijk,
oorlogscontext, ….
o Epistemologie, theoretische en methodologische benaderingen
▪ Comparatieve criminologie, kritische criminologie (= gaat over
macht dat kan leiden tot verschillende vormen van criminaliteit),
feministische criminologie, culturele antropologie, groene
criminologie, historische criminologie

CRIMINOLOGIE EN DE GESCHIEDENIS, EN VICE VERSA

CRIMINOLOGIE

- Studie van criminaliteit, oorzaken, gevolgen, reacties
- Gaat criminaliteit definiëren, meten, verklaren

METHODOLOGISCH

- Criminologie als „bastaardwetenschap‟ = verschillenden theorieën overnemen
uit andere wetenschappen zoals bv de sociologie
o Bruggenbouwer – tussendiscipline tussen verschillende sociale disciplines
- Data genereren
o Kwantitatief
o Kwalitatief
- Traditioneel: survey, focusgroepen, observaties, …
- Innovatief: big data, photo-elicitation, netwerkanalyses, virtual reality


1

, - Brede waaier van datatypes- en bronnen
o Historische data? – veel data worden geproduceerd, gegenereerd en die
historische data bestaat al en wordt minder gebruik van gemaakt
- Theorieën en hypotheses
o Hypothesen testen door context te veranderen

ROL VAN HET VERLEDEN

- Fluctuaties van korte of lange termijn
o Criminologen ijken naar het verleden om fluctuaties in de
criminaliteitscijfers te analyseren
- Geschiedenis van criminologisch denken en theoretische tradities
o Hoe zich criminaliteit er vroeger uit? Tradities?
- MAAR relevantie voor huidige debatten
o Men probeert in de criminologie altijd te lijken naar het heden en de
toekomst
o Proberen vooral actuele thema‟s te verklaren en voorspellen naar de
toekomst toe
- Futurisme – gericht op die toe
- Chronocentrisme (Paul Rock = socioloog) = focus op het heden waardoor een
bias ontstaat
o Rock zegt = als je de literatuur vandaag van de criminologie neemt, gaan
onderzoekers vaak tot maximaal 15 jaar oude literatuur gaat gebruiken
o Je gaat nooit meer kijken naar gelijkaardige fenomenen die voor deze 15
jaar optreden
o Zorgt voor een Bias – sociale onderzoekers gaan niet genoeg terug in de
tijd

OMGEKEERD: GESCHIEDENIS EN DE CRIMINOLOGIE

Geschiedenis verwijst naar het verleden, maar ook de STUDIE van dat verleden

Geschiedschrijving

- Wat wordt opgetekend: boeken, tijdschriften, tv-programma‟s
- Interpretatie van het verleden
- Methodologische beperkingen zorgen voor een SELECTIEVE BLIK op het verleden:
o Ifv overgeleverd materiaal = je hangt daaraan vast
o Beschrijven van korte gebeurtenissen + LT-processen
o Veel van historisch bronnenmateriaal dat werd overgeleverd was afkomstig
van mannen en over mannen “writing women back into history”
- METHODOLOGISCH
o Archiefstudie, mondelinge geschiedenis (niet altijd mogelijk)
o Datatypes en – bronnen: primaire bronnen – wat is opgeschreven in die
periode
- Rol van het HEDEN
o Invloed gebeurtenissen uit verleden
o Corrigeren onjuiste voorstellingen
▪ Maar weinig zelf in de geschiedenis beleidsaanbevelingen doen!
o Maatschappelijk debat, beleidsaanbevelingen, uitspraken over het nu?


2

, ▪ Kinderen van het verzet, de collaboratie, de kolonie
o Vnl. interesse in het verleden (eigen netwerken, publicaties, conferenties)
- Rol van de THEORIEËN
o Minder theorievormend onderzoek in het verleden
o Gebruikt om data te structureren (beperkter dan zuiver criminologisch
onderzoek)
- Verhouding feiten, bronnen, interpretaties en historisch-wetenschappelijk verslag
door de onderzoeker

NUT STUDIE EN KENNIS CRIMINOLOGISCH VERLEDEN

Begrijpen en verklaren van hedendaagse studie

- Vroegere ideeën en praktijken als „levend verleden‟

Ontwikkeling strafrechtsbedeling en ontplooiing criminologie

- Door strafrechtsbedeling van de overheid, had meen meer kennis nodig:
o Over de vrijheidsstraf en noodzaak kennis beoordeling en behandeling
gedetineerden
- Wisselwerking criminologische ideeën en beleid en instituten
o Zonder die geschiedenis over de strafrechtsbedeling kunnen we dat
vandaag de dag niet begrijpen

Continuïteit en discontinuïteit

- Verschuiving fysieke bestraffing en financiële compensatie en opsluiting
o Niet altijd een lineaire ontwikkeling uit de geschiedenis naar de humanere
manier van omgang met mensen ook al lijkt dat soms wel zo
- Belang status en rol dader-slachtoffer – vanuit het verleden kent dit een continue
ontwikkeling
o Rol van de dader had wel een invloed op de bestraffing
- In het verleden was de aanwezigheid van (jonge) mannen in statistieken van
misdaad buitenproportie aanwezig




Fractie van het alledaags sociaal gedrag dat gedocumenteerd werd: heel
weinig van wat wij doen als mens wordt effectief geregistreerd

- Meeste van dat alledaagse sociale gedrag gaan verloren

Gebrek aan geschreven bronnen over misdaad en straf

- Keuze slachtoffer (aangifte)
- Werking en prioriteiten van politie (registratie) – bepaalde mechanismen kunnen
zorgen of iets al dan niet geregistreerd wordt: dark number

Fragmentarisch bewaring: gewoon de archieven zelf die verloren gaan

Hedendaagse toegang en schaarse betrouwbaarheid

Bias over beschikbare data:


3