Module Beginselen Van Kinesitherapie 2
HOC 1: Het Biopsychosociaal model
HET BIOPSYCHOSOCIAALMODEL
HET BIOMEDISCH MODEL
ALGEMEEN:
- Ziekte wordt gereduceerd tot een probleem in biologische processen
- Impliceert scheiding lichaam en geest die elkander NIET beïnvloeden (‘ziekte = probleem in het
lichaam’) (onder invloed van de kerk)
- Onstaan in 16de-17de eeuw —> Begonnen in renaissance: tijd van Decartes - Cardiaans model
- Negeert invloed psychologische en sociale factoren op ontstaan en onderhouden ziekte
- Stelt aandoening centraal en niet de patiënt
- Zorgde voor standardisation van diagnotische en therapeutische procédures
- Succesvol in de bestrijding van tal van infectieziekten, waar vaak een directe relatie is tussen
ziekteverwekker en ziekte (vb. Tuberculose)
“Hoe meer schade, hoe meer pijn en hoe minder schade, hoe minder pijn” => klopt niet
Vb: 2 personen met hetzelfde probleem/letsel, clavicula gebroken – P1 tijdens wielrennen bij
belangrijke wedstrijd; P2 met een depressie die thuis zit.
P1: ervaart minder pijn, want meer druk op hem, veel adrenaline
P2: ervaart veel pijn, hij zit al met depressie, nog een tegenslag extra bij
ð Dezelfde biomedische letselschade maar verschillende context (
Pijn ≠ weefselschade en weefselschade ≠ pijn: pijn is niet altijd gelinkt aan de weefselschade die
iemand heeft en omgekeerd.
Het biomedisch model stelt de aandoening centraal en niet de patiënt, wat voor standaardisatie van
diagnostische en therapeutische procedures zorgde.
Bepaalde aandoeningen altijd rechtstreeks gelinkt aan bepaalde symptomen/klachten:
- Kniepijn <-> meniscusletslen/ peesruptuur/ …
- Vermoeidheid <-> energieleveringsprocessen in lichaam dysfunctioneel (leverstoornissen/ …)
- Lage rugpijn <-> kraakbeendegeneratie in lumbale facetgewrichten
- Lage rugpijn/ nekpijn <-> Discus bulging
- Nekpijn <-> spierhypertonie M. Trapezius
1
,VROEGER:
Persoon werd gezien als een “motor” met verschillende onderdelen die correct moeten werken om te
zorgen dat men goed functioneert —> Rol kine = “mechanieker”
Onderzoek gedaan: druk op tussenwervelschijven in posities
Het toonde aan dat de druk op de tussenwervelschijven varieert afhankelijk van de houding.
Sommige posities geven minder druk dan anders, MAAR dat betekent niet dat 1 houding beter
is voor de rug.
De wervelkolom is een sterke en belastbare structuur
Langdurig in dezelfde houding blijven is belastender dan de houding zelf.
Regelmatig van houding veranderen zorgt ervoor dat de belasting verschuift tussen spieren en
gewrichten.
VROEGER werden mensen met rugpijnklachten naar rugschool doorverwezen.
Waar ze de focus leggen op het biomedische uitleggen aan de patient, uitleggen van figuren en wat er
gebeurt met de rug bij bepaalde gewrichten
MAAR
In tegenstelling wat men vroeger dachten, is het belangrijk om de patiënt actief te houden.
Niet focussen op bepaalde weefselschade.
De patiënt geruststellen dat pijn in het begin hoger is maar naarmate je beweegt het vermindert.
Wat zouden we wel moeten doen?
1. Behandel de patiënt, niet de medische beeldvorming.
Focus op functioneren, hulpvraag en context in plaats van louter radiologische bevindingen.
2. Herken en analyseer de klachten binnen een biopsychosociaal kader.
Breng zowel biologische, psychologische als sociale factoren in kaart.
3. Bespreek bevindingen met de patiënt en reduceer angst.
Geef duidelijke uitleg, corrigeer foutieve ziektepercepties en stel gerust waar nodig.
4. Communiceer zorgvuldig en gebruik niet-bedreigende taal.
Spreek over normale leeftijdsgebonden veranderingen in plaats van “degeneratie” of “slijtage”
om angst en vermijding te voorkomen.
Zonder context weet je niet of iemand pijn heeft => je kan het wel afleiden uit de gelaatsexpressie
2
, Evolutie van Biomedisch —> Biopsychosociaal:
Biomedisch:
Zenuwbaan van voet in vlam direct naar het brein. Het brengt pijn
naar het brein.
Biopsychosociaal:
Rode baan: pijn gaat naar de hersenen — botten-up info
=> ascenderende info
Groene baan: het signaal van de hersenen — top-down modulatie
=> descenderende info
Extra factoren/invloeden (die rond brein staan) – die een invloed
kunnen hebben op de descenderende banen
Op lang termijn Sensibilisatie => overgevoeligheid vd zenuwbanen
HET BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
ALGEMEEN:
- Vanaf de jaren 80
- Pijnervaring bepaald door eerdere ervaringen, aandacht, verwachting, humeur, genen,
sensibiliteit, …
- Holistische visie (mens in een geheel bekijken)
- Lichaam en geest te onderscheiden, maar niet te scheiden
- Patiënt staat centraal
- Kwaliteit van leven gerelateerd aan gezondheid staat centraal
Psychologische factoren (PF): gedachten, emoties, overtuigingen, …
- Beschikkende PF: factoren die iemand kwetsbaarder kunnen maken voor klachten
Zoals: persoonlijkheid, perfectionisme, angstgevoeligheid
- Uitlokkende PF: factoren die kunnen bijdragen aan het ontstaan of de verergering van
klachten
Zoals: bepaalde gebeurtenis, humeur (gelukkig of negatieve stemming), emotionele
belasting
- Onderhoudende PF: factoren die klachten in stand houden
Zoals: catastoferende gedachten (“er is iets mis”), bewegingsangst, lage motivatie,
negatieve ziektepercepties
3
, Sociale factoren (SF): alles wat te maken heeft met interactie met mensen; gezin, partner, kind,
leerkracht, buren, …
- Beschikkende SF: factoren die iemand kwetsbaarder kunnen maken voor het ontwikkelen
van klachten.
Zoals: cultuur waarin je bent opgegroeid (vb: landcultuur, gezinscultuur, cultuur onder
vrienden), sociale normen rond pijn en ziekte
—> in sommige culturen wordt pijn sneller geuit dan in andere.
- Uitlokkende SF: sociale gebeurtenissen of omstandigheden die kunnen bijdragen aan het
ontstaan of de verergering van klachten
Zoals: werkstress, conflictuel, verlies van job, negatieve houding van omgeving tegen over
iets
—> als ouder negatief praten over werk of beweging, kan dat de perceptie van hun kinderen
beïnvloeden.
- Onderhoudende SF: factoren die het herstel bemoeilijken of klachten in stand houden
Zoals: gebrek aan sociale steun, overbeschermende partner, negatieve rea van omgeving,
sociale vergelijking met anderen (“bij hem is het ook nooit beter geworden”)
Biologische factoren (BF): alle lichamelijke processen die invloed hebben op gezondheid en
ziekte; weefselschade, ontstekingen, infecties (virussen, bacteriën), lucht, …
- Beschikkende BF: factoren die iemand kwetsbaarder maken voor het ontwikkelen van
klachten.
Zoals: leeftijd, genetische aanleg, geslacht, algemene conditie, …
- Uitlokkende BF: factoren die het ontstaan van klachten rechtstreeks kunnen trigeren.
Zoals: infectie (virus, bacterie), trauma of ongeval, overbelasting, acute ontsteking,
verbranding of snijwonde, …
- Onderhoudende BF : factoren die klachten in stand houden of herstel bemoeilijken
Zoals: chronische ontsteking, slechte slaap, onvoldoende fysieke conditie, ongezonde
leefstijl, bepaalde medicatie iname, milieu, voedingsgewoonten, …
Je gaat als kine niet alleen biomedische vakken gaan moeten begrijpen maar veel ruimer gaat moeten denken.
(Biologie, psychologie, sociologie, biologische psychologie en psychophysiologie, psychosomatiek, sociale
psychologie, sociobiologie)
4
HOC 1: Het Biopsychosociaal model
HET BIOPSYCHOSOCIAALMODEL
HET BIOMEDISCH MODEL
ALGEMEEN:
- Ziekte wordt gereduceerd tot een probleem in biologische processen
- Impliceert scheiding lichaam en geest die elkander NIET beïnvloeden (‘ziekte = probleem in het
lichaam’) (onder invloed van de kerk)
- Onstaan in 16de-17de eeuw —> Begonnen in renaissance: tijd van Decartes - Cardiaans model
- Negeert invloed psychologische en sociale factoren op ontstaan en onderhouden ziekte
- Stelt aandoening centraal en niet de patiënt
- Zorgde voor standardisation van diagnotische en therapeutische procédures
- Succesvol in de bestrijding van tal van infectieziekten, waar vaak een directe relatie is tussen
ziekteverwekker en ziekte (vb. Tuberculose)
“Hoe meer schade, hoe meer pijn en hoe minder schade, hoe minder pijn” => klopt niet
Vb: 2 personen met hetzelfde probleem/letsel, clavicula gebroken – P1 tijdens wielrennen bij
belangrijke wedstrijd; P2 met een depressie die thuis zit.
P1: ervaart minder pijn, want meer druk op hem, veel adrenaline
P2: ervaart veel pijn, hij zit al met depressie, nog een tegenslag extra bij
ð Dezelfde biomedische letselschade maar verschillende context (
Pijn ≠ weefselschade en weefselschade ≠ pijn: pijn is niet altijd gelinkt aan de weefselschade die
iemand heeft en omgekeerd.
Het biomedisch model stelt de aandoening centraal en niet de patiënt, wat voor standaardisatie van
diagnostische en therapeutische procedures zorgde.
Bepaalde aandoeningen altijd rechtstreeks gelinkt aan bepaalde symptomen/klachten:
- Kniepijn <-> meniscusletslen/ peesruptuur/ …
- Vermoeidheid <-> energieleveringsprocessen in lichaam dysfunctioneel (leverstoornissen/ …)
- Lage rugpijn <-> kraakbeendegeneratie in lumbale facetgewrichten
- Lage rugpijn/ nekpijn <-> Discus bulging
- Nekpijn <-> spierhypertonie M. Trapezius
1
,VROEGER:
Persoon werd gezien als een “motor” met verschillende onderdelen die correct moeten werken om te
zorgen dat men goed functioneert —> Rol kine = “mechanieker”
Onderzoek gedaan: druk op tussenwervelschijven in posities
Het toonde aan dat de druk op de tussenwervelschijven varieert afhankelijk van de houding.
Sommige posities geven minder druk dan anders, MAAR dat betekent niet dat 1 houding beter
is voor de rug.
De wervelkolom is een sterke en belastbare structuur
Langdurig in dezelfde houding blijven is belastender dan de houding zelf.
Regelmatig van houding veranderen zorgt ervoor dat de belasting verschuift tussen spieren en
gewrichten.
VROEGER werden mensen met rugpijnklachten naar rugschool doorverwezen.
Waar ze de focus leggen op het biomedische uitleggen aan de patient, uitleggen van figuren en wat er
gebeurt met de rug bij bepaalde gewrichten
MAAR
In tegenstelling wat men vroeger dachten, is het belangrijk om de patiënt actief te houden.
Niet focussen op bepaalde weefselschade.
De patiënt geruststellen dat pijn in het begin hoger is maar naarmate je beweegt het vermindert.
Wat zouden we wel moeten doen?
1. Behandel de patiënt, niet de medische beeldvorming.
Focus op functioneren, hulpvraag en context in plaats van louter radiologische bevindingen.
2. Herken en analyseer de klachten binnen een biopsychosociaal kader.
Breng zowel biologische, psychologische als sociale factoren in kaart.
3. Bespreek bevindingen met de patiënt en reduceer angst.
Geef duidelijke uitleg, corrigeer foutieve ziektepercepties en stel gerust waar nodig.
4. Communiceer zorgvuldig en gebruik niet-bedreigende taal.
Spreek over normale leeftijdsgebonden veranderingen in plaats van “degeneratie” of “slijtage”
om angst en vermijding te voorkomen.
Zonder context weet je niet of iemand pijn heeft => je kan het wel afleiden uit de gelaatsexpressie
2
, Evolutie van Biomedisch —> Biopsychosociaal:
Biomedisch:
Zenuwbaan van voet in vlam direct naar het brein. Het brengt pijn
naar het brein.
Biopsychosociaal:
Rode baan: pijn gaat naar de hersenen — botten-up info
=> ascenderende info
Groene baan: het signaal van de hersenen — top-down modulatie
=> descenderende info
Extra factoren/invloeden (die rond brein staan) – die een invloed
kunnen hebben op de descenderende banen
Op lang termijn Sensibilisatie => overgevoeligheid vd zenuwbanen
HET BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
ALGEMEEN:
- Vanaf de jaren 80
- Pijnervaring bepaald door eerdere ervaringen, aandacht, verwachting, humeur, genen,
sensibiliteit, …
- Holistische visie (mens in een geheel bekijken)
- Lichaam en geest te onderscheiden, maar niet te scheiden
- Patiënt staat centraal
- Kwaliteit van leven gerelateerd aan gezondheid staat centraal
Psychologische factoren (PF): gedachten, emoties, overtuigingen, …
- Beschikkende PF: factoren die iemand kwetsbaarder kunnen maken voor klachten
Zoals: persoonlijkheid, perfectionisme, angstgevoeligheid
- Uitlokkende PF: factoren die kunnen bijdragen aan het ontstaan of de verergering van
klachten
Zoals: bepaalde gebeurtenis, humeur (gelukkig of negatieve stemming), emotionele
belasting
- Onderhoudende PF: factoren die klachten in stand houden
Zoals: catastoferende gedachten (“er is iets mis”), bewegingsangst, lage motivatie,
negatieve ziektepercepties
3
, Sociale factoren (SF): alles wat te maken heeft met interactie met mensen; gezin, partner, kind,
leerkracht, buren, …
- Beschikkende SF: factoren die iemand kwetsbaarder kunnen maken voor het ontwikkelen
van klachten.
Zoals: cultuur waarin je bent opgegroeid (vb: landcultuur, gezinscultuur, cultuur onder
vrienden), sociale normen rond pijn en ziekte
—> in sommige culturen wordt pijn sneller geuit dan in andere.
- Uitlokkende SF: sociale gebeurtenissen of omstandigheden die kunnen bijdragen aan het
ontstaan of de verergering van klachten
Zoals: werkstress, conflictuel, verlies van job, negatieve houding van omgeving tegen over
iets
—> als ouder negatief praten over werk of beweging, kan dat de perceptie van hun kinderen
beïnvloeden.
- Onderhoudende SF: factoren die het herstel bemoeilijken of klachten in stand houden
Zoals: gebrek aan sociale steun, overbeschermende partner, negatieve rea van omgeving,
sociale vergelijking met anderen (“bij hem is het ook nooit beter geworden”)
Biologische factoren (BF): alle lichamelijke processen die invloed hebben op gezondheid en
ziekte; weefselschade, ontstekingen, infecties (virussen, bacteriën), lucht, …
- Beschikkende BF: factoren die iemand kwetsbaarder maken voor het ontwikkelen van
klachten.
Zoals: leeftijd, genetische aanleg, geslacht, algemene conditie, …
- Uitlokkende BF: factoren die het ontstaan van klachten rechtstreeks kunnen trigeren.
Zoals: infectie (virus, bacterie), trauma of ongeval, overbelasting, acute ontsteking,
verbranding of snijwonde, …
- Onderhoudende BF : factoren die klachten in stand houden of herstel bemoeilijken
Zoals: chronische ontsteking, slechte slaap, onvoldoende fysieke conditie, ongezonde
leefstijl, bepaalde medicatie iname, milieu, voedingsgewoonten, …
Je gaat als kine niet alleen biomedische vakken gaan moeten begrijpen maar veel ruimer gaat moeten denken.
(Biologie, psychologie, sociologie, biologische psychologie en psychophysiologie, psychosomatiek, sociale
psychologie, sociobiologie)
4
